ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਹਿਤਰਂ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਭਾਰ੍ਗਵਃ । ਪੁਨਰ੍ਜਗਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਰ੍ਭਵਨਂ ਸ੍ਵਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੫੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਭਾਰਗਵ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਗ੍ਰ੍ਯਃ ਸੁਤਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਦੇਵਯਾਨੀਮ੍ । ਪੁਨਰ੍ਯਯੌ ਸੂਰ੍ਯਸਮਾਨਤੇਜਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸ਼ਾਪਂ ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਾਯ ।। ੭.੫੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਮੁੜ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ऽष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਆਦਿਕਾਵਿ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੂਸ਼ਨਸਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਤਦਾ ऽ ऽਰ੍ਤੋ ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਃ । ਜਰਾਂ ਪਰਮਿਕਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਦੁਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੫੯.
ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ ਤੇ ਵਧੀਕ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਯਦੁ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਿਹਾ।
ਯਦੋ ਤ੍ਵਮਸਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਮਦਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍ । ਜਰਾਂ ਪਰਮਿਕਾਂ ਪੁਤ੍ਰ ਭੋਗੈ ਰਂਸ੍ਯੇ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ।। ੭.੫੯.
ਯਦੁ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਵਧੀਕ ਬੁਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਾਂ।
ਨ ਤਾਵਤ੍ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ऽਸ੍ਮਿ ਵਿषਯੇषੁ ਨਰਰ੍षਭ । ਅਨੁਭੂਯ ਤਦਾ ਕਾਮਂ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਜਰਾਮ੍ ।। ੭.੫੯.
ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ; ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਭਵ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਬੁਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।
ਯਦੁਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨਰਰ੍षਭਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਦਯਿਤਃ ਪੂਰੁਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤੁ ਵੈ ਜਰਾਮ੍ ।। ੭.੫੯.
ਯਦੁ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੁ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ।'
ਬਹਿष੍ਕृਤੋ ऽਹਮਰ੍ਥੇषੁ ਸਨ੍ਨਿਕਰ੍षਾਚ੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤੁ ਵੈ ਰਾਜਨ੍ ਕ ਸਹਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਭੋਜਨਮ੍ ।। ੭.੫੯.
ਮੈਂ ਰਾਜਕਾਜ ਤੋਂ ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ; ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖਾਏਗਾ?
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪੂਰੁਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਇਯਂ ਜਰਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਦਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੭.੫੯.
ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈ।'
ਨਾਹੁषੇਣੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਪੂਰੁਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਧਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯਨੁਗृਹੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ਾਸਨੇ ऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੭.੫੯.
ਨਹੁਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਪੂਰੁ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹਾਂ।'
ਪੂਰੋਰ੍ਵਚਨਮਾਜ੍ਞਾਯ ਨਾਹੁषਃ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਜਰਾਂ ਸਙ੍ਕ੍ਰਾਮਯਚ੍ਚ ਤਾਮ੍ ।। ੭.੫੯.
ਪੂਰੁ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਹੁਸ਼ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਬੁਢਾਪਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਤਰੁਣਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ।। ੭.੫੯.
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਜਨ ਕਰੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਪੂਰੁਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਆਨਯਸ੍ਵ ਜਰਾਂ ਪੁਤ੍ਰ ਨ੍ਯਾਸਂ ਨਿਰ੍ਯਾਤਯਸ੍ਵ ਮੇ ।। ੭.੫੯.
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਤਰ, ਬੁਢਾਪਾ ਮੁੜ ਲਿਆ ਆ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਪਸ ਕਰ।'
ਨ੍ਯਾਸਭੂਤਾ ਮਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਵਯਿ ਸਙ੍ਕ੍ਰਾਮਿਤਾ ਜਰਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੀष੍ਯਾਮਿ ਤਾਂ ਜਰਾਂ ਮਾ ਵ੍ਯਥਾਂ ਕृਥਾਃ ।। ੭.੫੯.
ਪੁੱਤਰ, ਬੁਢਾਪਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਬੁਢਾਪਾ ਮੁੜ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।
ਪ੍ਰੀਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼ਾਸਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ । ਤ੍ਵਾਂ ਚਾਹਮਭਿषੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਕ੍ਤੋ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ ।। ੭.੫੯.
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਤਂ ਪੂਰੁਂ ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਃ । ਦੇਵਯਾਨੀਸੁਤਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਾਜਾ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੫੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਯਯਾਤੀ ਜੋ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਜਾਤਃ ਪੁਤ੍ਰਰੂਪੋ ਦੁਰਾਸਦਃ । ਪ੍ਰਤਿਹਂਸਿ ਮਮਾਜ੍ਞਾਂ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਰ੍ਥੇ ਵਿਫਲੋ ਭਵ ।। ੭.੫੯.
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈਂ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਭੂਤਂ ਮਾਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਵਮਨ੍ਯਸੇ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਯਾਤੁਧਾਨਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਨਯਿष੍ਯਸਿ ਦਾਰੁਣਾਨ੍ ।। ੭.੫੯.
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਕਠੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗਾ।
ਨ ਤੁ ਸੋਮਕੁਲੋਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਂਸ਼ੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ । ਵਂਸ਼ੋ ऽਪਿ ਭਵਤਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੫੯.
ਪਰ ਸੋਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਤੇਰੀ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕੇਗੀ; ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਅਣਸ਼ਾਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪੂਰੁਂ ਰਾਜ੍ਯਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਅਭਿषੇਕੇਣ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ।। ੭.੫੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਦਿष੍ਟਾਨ੍ਤਮੁਪਜਗ੍ਮਿਵਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਸਙ੍ਗਤੋ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੭.੫੯.
ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪੂਰੁਸ਼੍ਚਕਾਰ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਮਹਤਾ ਵृਤਃ । ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨੇ ਪੁਰਵਰੇ ਕਾਸ਼ਿਰਾਜ੍ਯੇ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੭.੫੯.
ਪੂਰੂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਉੱਚੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਯਦੁਸ੍ਤੁ ਜਨਯਾਮਾਸ ਯਾਤੁਧਾਨਾਨ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਪੁਰੇ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਵਨੇ ਦੁਰ੍ਗੇ ਰਾਜਵਂਸ਼ਬਹਿष੍ਕृਤਃ ।। ੭.੫੯.
ਪਰ ਯਦੁ ਨੇ, ਰਾਜ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਏष ਤੂਸ਼ਨਸਾ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਾਪੋਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਯਯਾਤਿਨਾ । ਧਾਰਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮੇਣ ਯਨ੍ਨਿਮਿਸ਼੍ਚ ਨ ਚਕ੍ਸ਼ਮੇ ।। ੭.੫੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸਨਸ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਨਿਮੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਿਣਾਮ੍ । ਅਨੁਵਰ੍ਤਾਮਹੇ ਸੌਮ੍ਯ ਦੋषੋ ਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾ ਨृਗੇ ।। ੭.੫੯.
ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ — ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਝਲਕ। ਚਲੋ, ਪਿਆਰੇ, ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਨ੍ਰਿਗਾ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਇਤਿ ਕਥਯਤਿ ਰਾਮੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੁਲ੍ਯਾਨਨੇ ਚ ਪ੍ਰਵਿਰਲਤਰਤਾਰਂ ਵ੍ਯੋਮ ਜਜ੍ਞੇ ਤਦਾਨੀਮ੍ । ਅਰੁਣਕਿਰਣਰਕ੍ਤਾ ਦਿਗ੍ਬਭੌ ਚੈਵ ਪੂਰ੍ਵਾ ਕੁਸੁਮਰਸਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਾਕੁਣ੍ਠਿਤੇਵ ।। ੭.੫੯.
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਤਾਰੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਪੂਰਬੀ ਦਿਸਾ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲਾਲ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਾਫ਼ ਕਪੜਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਦਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿਚ, ਵੈਦਿਕੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਵਿ, ਪੰਜਵਾਂ-ਨੌਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤਯੋਃ ਸਂਵਦਤੋਰੇਵਂ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਯੋਸ੍ਤਦਾ । ਵਾਸਨ੍ਤਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨ ਸ਼ੀਤਾ ਨ ਚ ਘਰ੍ਮਦਾ ।। ੭.੬੦.
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਵਸੰਤ ਦੀ ਰਾਤ ਆ ਗਈ — ਨਾ ਠੰਡੀ ਸੀ, ਨਾ ਗਰਮੀ ਵਾਲੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਕृਤਪੌਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕਕ੍ਰਿਯਃ । ਅਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪੌਰਕਾਰ੍ਯਵਿਤ੍ ।। ੭.੬੦.
ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਅਸਮਾਨ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਾਗਮ੍ਯ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਏਤੇ ਪ੍ਰਤਿਹਤਾ ਰਾਜਨ੍ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਾਪਸਾਃ ।। ੭.੬੦.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਾ, ਤਪਸਵੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਣੀ ਰੋਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।'