ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵਿਬੁਧਾ ਨਿਮੇਸ਼੍ਚੇਤਸ੍ਤਦਾ ऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਨੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾਯੁਭੂਤਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਸਿ ।। ੭.੫੭.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਠੀਕ ਹੈ'; 'ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇਗਾ।'
ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਚ ਨਿਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੂਂषਿ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ । ਵਾਯੁਭੂਤੇਨ ਚਰਤਾ ਵਿਸ਼੍ਰਮਾਰ੍ਥਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ।। ੭.੫੭.
ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅੱਖਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੰਦ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲਈ ਫਿਰੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍ । ऋषਯੋ ऽਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਿਮੇਰ੍ਦੇਹਂ ਸਮਾਹਰਨ੍ ।। ੭.੫੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਿਮੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਅਰਣਿਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਮਥਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰੋਜਸਾ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਹੋਮੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪੁਤ੍ਰਹੇਤੋਰ੍ਨਿਮੇਸ੍ਤਦਾ ।। ੭.੫੭.
ਉਥੇ ਅਰਣੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਮਥਨ ਕੀਤਾ; ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਨਿਮੀ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ خاطر ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।
ਅਰਣ੍ਯਾਂ ਮਥ੍ਯਾਮਾਨਾਯਾਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤੋ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਮਥਨਾਨ੍ਮਿਥਿਰਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਜਨਨਾਜ੍ਜਨਕੋ ऽਭਵਤ੍ । ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਦੇਹਾਤ੍ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਵੈਦੇਹਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੭.੫੭.
ਜਦ ਅਰਣੀ ਮਥੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਮਹਾਤਪਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਮਥਨ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮਿਥਿਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਨਕ ਹੋਇਆ; ਵਿਦੇਹ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਵੈਦੇਹਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਵਿਦੇਹਰਾਜਸ਼੍ਚ ਜਨਕਃ ਪੂਰ੍ਵਕੋ ऽਭਵਤ੍ । ਮਿਥਿਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤੇਨਾਯਂ ਮੈਥਿਲੋ ऽਭਵਤ੍ ।। ੭.੫੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਵਿਦੇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਬਣਿਆ; ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਮਿਥਿਲਾ, ਮੈਥਿਲਾ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਹੋਇਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਵਿ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਚਿਤ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਰਾਮੇ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਿਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੭.੫੮.
ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਵਿਦੇਹਸ੍ਯ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਨਿਮੇਸ੍ਸਹ ।। ੭.੫੮.
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਨਿਮੀ ਬਾਰੇ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਿਮਿਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ਼ੂਰੋ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਚ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਰਾਜਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੫੮.
ਨਿਮੀ ਇਕ ਬਹਾਦਰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਿਆ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤੇਨਾਯਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍ ।। ੭.੫੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਰਾਮੋ ਰਮਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍ । ਨ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਵੀਰ ਪੁਰੁषੇषੁ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੭.੫੮.
ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ: 'ਵੀਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।'
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਦੁਃਸਹੋ ਰੋषੋ ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਯਯਾਤਿਨਾ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨੁਗਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਸਮਾਹਿਤਃ ।। ੭.੫੮.
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਸਤਕਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦਬਾ ਲਿਆ; ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈ।
ਨਹੁषਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿਃ ਪੌਰਵਰ੍ਧਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਸੌਮ੍ਯ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਂ ਭੁਵਿ ।। ੭.੫੮.
ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਨ।
ਏਕਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਨਾਹੁषਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਕृਤਾ । ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਨਾਮ ਦੈਤੇਯੀ ਦੁਹਿਤਾ ਵृषਪਰ੍ਵਣਃ ।। ੭.੫੮.
ਇੱਕ, ਜੋ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨਹੁਸ਼ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾ ਤੂਸ਼ਨਸਃ ਪਤ੍ਨੀ ਯਯਾਤੇਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਨ ਤੁ ਸਾ ਦਯਿਤਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ।। ੭.੫੮.
ਦੂਜੀ, ਉਸ਼ਨਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਤਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤੁ ਸਮ੍ਭੂਤੌ ਰੂਪਵਨ੍ਤੌ ਸਮਾਹਿਤੌ । ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ऽਜਨਯਤ੍ਪੂਰੁਂ ਦੇਵਯਾਨੀ ਯਦੁਂ ਤਦਾ ।। ੭.੫੮.
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਸਨ; ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਯਦੁ ਨੂੰ।
ਪੂਰੁਸ੍ਤੁ ਦਯਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਗੁਣੈਰ੍ਮਾਤृਕृਤੇਨ ਚ । ਤਤੋ ਦੁਃਖਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਯਦੁਰ੍ਮਾਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੫੮.
ਪੂਰੁ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਕੇ; ਇਸ ਲਈ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਯਦੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਜਾਤਾ ਦੇਵਸ੍ਯਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ । ਸਹਸੇ ਹृਦ੍ਗਤਂ ਦੁਃਖਮਵਮਾਨਂ ਚ ਦੁਃਸਹਮ੍ ।। ੭.੫੮.
ਤੁਸੀਂ ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਰਮਲ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁਖ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੋ, ਜੋ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਆਵਾਂ ਚ ਸਹਿਤੌ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਾ ਤੁ ਰਮਤਾਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦੈਤ੍ਯਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਬਹੁਕ੍ਸ਼ਪਾਃ ।। ੭.੫੮.
ਮਾਤਾ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਚੱਲੀਏ; ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਬਿਤਾਵੇ।
ਯਦਿ ਵਾ ਸਹਨੀਯਂ ਤੇ ਮਾਮਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਕ੍ਸ਼ਮ ਤ੍ਵਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਿष੍ਯੇ ऽਹਂ ਮਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭.੫੮.
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜਤ ਦੇਵੋ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਪਰ ਮੈਂ ਮਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ—ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰਮਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਦਤਃ । ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੁ ਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਸਸ੍ਮਾਰ ਪਿਤਰਂ ਤਦਾ ।। ੭.੫੮.
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਇਙ੍ਗਿਤਂ ਤਦਭਿਜ੍ਞਾਯ ਦੁਹਿਤੁਰ੍ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਤਦਾ । ਆਗਤਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੁ ਯਤ੍ਰ ਸਾ ।। ੭.੫੮.
ਪਿਤਾ ਭਰਗਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥਾਂ ਤਾਮਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਮਚੇਤਨਾਮ੍ । ਪਿਤਾ ਦੁਹਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੫੮.
ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ?'
ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤਮਸਕृਤ੍ਤਂ ਵੈ ਭਾਰ੍ਗਵਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍ । ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੁ ਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਪਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੫੮.
ਭਰਗਵ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛਦਾ ਰਿਹਾ; ਦੇਵਯਾਨੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਹਮਗ੍ਨਿਂ ਵਿषਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮਪੋ ਵਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯੇ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜੀਵਿਤੁਮ੍ ।। ੭.੫੮.
ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਅੱਗ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਿਗਲ ਲਵਾਂਗੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੱਲ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਜੀਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ।
ਨ ਮਾਂ ਤ੍ਵਮਵਜਾਨੀषੇ ਦੁਃਖਿਤਾਮਵਮਾਨਿਤਾਮ੍ । ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਵਜ੍ਞਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਜੀਵਿਨਃ ।। ੭.੫੮.
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਜ੍ਞਯਾ ਚ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪਰਿਭੂਯ ਚ ਭਾਰ੍ਗਵ । ਮਯ੍ਯਵਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਯੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਹਿ ਨ ਚ ਮਾਂ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ ।। ੭.੫੮.
ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੋਪੇਨਾਭਿਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ । ਵ੍ਯਾਹਰ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਾਮ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।। ੭.੫੮.
ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਮਵਜਾਨੀषੇ ਨਾਹੁष ਤ੍ਵਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਜਰਯਾ ਪਰਯਾ ਜੀਰ੍ਣਃ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਮੁਪਯਾਸ੍ਯਸਿ ।। ੭.੫੮.
ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਕ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਥੱਕ ਜਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਵੇਗੀ।