ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਮਭਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ । ਨਾਹਂ ਸੁਤਸ੍ਤਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਿਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦਪਾਕ੍ਰਮਤ੍ ।। ੭.੫੭.
ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਅਗਸਤ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ,' ਤੇ ਮਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।
ਤਦ੍ਧਿ ਤੇਜਸ੍ਤੁ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਉਰ੍ਵਸ੍ਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਹਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮਭਵਤ੍ਕੁਮ੍ਭੇ ਤਤ੍ਤੇਜੋ ਯਤ੍ਰ ਵਾਰੁਣਮ੍ ।। ੭.੫੭.
ਉਥੇ ਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ; ਉਸ ਕੂੰਭ ਵਿਚ ਵਾਰੁਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਸੀ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਸਮ੍ਭਵਃ । ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੇਜਸਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਜਜ੍ਞੇ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਦੈਵਤਮ੍ ।। ੭.੫੭.
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਵਾਰੁਣ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇਵਤਾ ਜਨਮਿਆ।
ਤਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰ੍ਮਹਾਤੇਜਾ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਮਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍ । ਵਵ੍ਰੇ ਪੁਰੋਧਸਂ ਸੌਮ੍ਯ ਵਂਸ਼ਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਭਵਾਯ ਨਃ ।। ੭.੫੭.
ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੁਣਿਆ।
ਏਵਂ ਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਦੇਹਸ੍ਯ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਕਥਿਤੋ ਨਿਰ੍ਗਮਃ ਸੌਮ੍ਯ ਨਿਮੇਃ ਸ਼ृਣੁ ਯਥਾ ऽਭਵਤ੍ ।। ੭.੫੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਮਨ, ਮੈਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ; ਹੁਣ ਨਿਮੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਦੇਹਂ ਰਾਜਾਨਮृषਯਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ । ਤਂ ਚ ਤੇ ਯੋਜਯਾਮਾਸੁਰ੍ਯਾਗਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਮਨੀषਿਣਃ ।। ੭.੫੭.
ਰਾਜਾ ਵਿਦੇਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਗ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ।
ਤਂ ਚ ਦੇਹਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਾਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪੌਰਭृਤ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ ।। ੭.੫੭.
ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਦੇ ਰਹੇ।
ਤਤੋ ਯਜ੍ਞੇ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਭृਗੁਸ੍ਤਤ੍ਰੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਆਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਚੇਤਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੭.੫੭.
ਯਜਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਭਰਗੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।'
ਸੁਪ੍ਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਮੇਸ਼੍ਚੇਤਸ੍ਤਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਵਰਂ ਵਰਯ ਰਾਜਰ੍षੇ ਕ੍ਵ ਤੇ ਚੇਤੋ ਨਿਰੂਪ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੭.੫੭.
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਿਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਵਰ ਮੰਗੋ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਵੇ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਿਮੇਸ਼੍ਚੇਤਸ੍ਤਦਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਨੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਸੇਯਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੭.੫੭.
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਨਿਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵਿਬੁਧਾ ਨਿਮੇਸ਼੍ਚੇਤਸ੍ਤਦਾ ऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਨੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾਯੁਭੂਤਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਸਿ ।। ੭.੫੭.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਠੀਕ ਹੈ'; 'ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇਗਾ।'
ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਚ ਨਿਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੂਂषਿ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ । ਵਾਯੁਭੂਤੇਨ ਚਰਤਾ ਵਿਸ਼੍ਰਮਾਰ੍ਥਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ।। ੭.੫੭.
ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅੱਖਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੰਦ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲਈ ਫਿਰੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍ । ऋषਯੋ ऽਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਿਮੇਰ੍ਦੇਹਂ ਸਮਾਹਰਨ੍ ।। ੭.੫੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਿਮੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਅਰਣਿਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਮਥਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰੋਜਸਾ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਹੋਮੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪੁਤ੍ਰਹੇਤੋਰ੍ਨਿਮੇਸ੍ਤਦਾ ।। ੭.੫੭.
ਉਥੇ ਅਰਣੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਮਥਨ ਕੀਤਾ; ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਨਿਮੀ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ خاطر ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।
ਅਰਣ੍ਯਾਂ ਮਥ੍ਯਾਮਾਨਾਯਾਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤੋ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਮਥਨਾਨ੍ਮਿਥਿਰਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਜਨਨਾਜ੍ਜਨਕੋ ऽਭਵਤ੍ । ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਦੇਹਾਤ੍ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਵੈਦੇਹਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੭.੫੭.
ਜਦ ਅਰਣੀ ਮਥੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਮਹਾਤਪਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਮਥਨ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮਿਥਿਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਨਕ ਹੋਇਆ; ਵਿਦੇਹ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਵੈਦੇਹਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਵਿਦੇਹਰਾਜਸ਼੍ਚ ਜਨਕਃ ਪੂਰ੍ਵਕੋ ऽਭਵਤ੍ । ਮਿਥਿਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤੇਨਾਯਂ ਮੈਥਿਲੋ ऽਭਵਤ੍ ।। ੭.੫੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਵਿਦੇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਬਣਿਆ; ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਮਿਥਿਲਾ, ਮੈਥਿਲਾ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਹੋਇਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਵਿ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਚਿਤ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਰਾਮੇ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਿਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੭.੫੮.
ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਵਿਦੇਹਸ੍ਯ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਨਿਮੇਸ੍ਸਹ ।। ੭.੫੮.
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਨਿਮੀ ਬਾਰੇ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਿਮਿਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ਼ੂਰੋ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਚ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਰਾਜਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੫੮.
ਨਿਮੀ ਇਕ ਬਹਾਦਰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਿਆ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤੇਨਾਯਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍ ।। ੭.੫੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਰਾਮੋ ਰਮਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍ । ਨ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਵੀਰ ਪੁਰੁषੇषੁ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੭.੫੮.
ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ: 'ਵੀਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।'
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਦੁਃਸਹੋ ਰੋषੋ ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਯਯਾਤਿਨਾ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨੁਗਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਸਮਾਹਿਤਃ ।। ੭.੫੮.
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਸਤਕਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦਬਾ ਲਿਆ; ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈ।
ਨਹੁषਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿਃ ਪੌਰਵਰ੍ਧਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਸੌਮ੍ਯ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਂ ਭੁਵਿ ।। ੭.੫੮.
ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਨ।
ਏਕਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਨਾਹੁषਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਕृਤਾ । ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਨਾਮ ਦੈਤੇਯੀ ਦੁਹਿਤਾ ਵृषਪਰ੍ਵਣਃ ।। ੭.੫੮.
ਇੱਕ, ਜੋ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨਹੁਸ਼ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾ ਤੂਸ਼ਨਸਃ ਪਤ੍ਨੀ ਯਯਾਤੇਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਨ ਤੁ ਸਾ ਦਯਿਤਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ।। ੭.੫੮.
ਦੂਜੀ, ਉਸ਼ਨਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਤਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤੁ ਸਮ੍ਭੂਤੌ ਰੂਪਵਨ੍ਤੌ ਸਮਾਹਿਤੌ । ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ऽਜਨਯਤ੍ਪੂਰੁਂ ਦੇਵਯਾਨੀ ਯਦੁਂ ਤਦਾ ।। ੭.੫੮.
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਸਨ; ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਯਦੁ ਨੂੰ।
ਪੂਰੁਸ੍ਤੁ ਦਯਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਗੁਣੈਰ੍ਮਾਤृਕृਤੇਨ ਚ । ਤਤੋ ਦੁਃਖਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਯਦੁਰ੍ਮਾਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੫੮.
ਪੂਰੁ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਕੇ; ਇਸ ਲਈ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਯਦੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਜਾਤਾ ਦੇਵਸ੍ਯਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ । ਸਹਸੇ ਹृਦ੍ਗਤਂ ਦੁਃਖਮਵਮਾਨਂ ਚ ਦੁਃਸਹਮ੍ ।। ੭.੫੮.
ਤੁਸੀਂ ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਰਮਲ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁਖ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੋ, ਜੋ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਆਵਾਂ ਚ ਸਹਿਤੌ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਾ ਤੁ ਰਮਤਾਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦੈਤ੍ਯਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਬਹੁਕ੍ਸ਼ਪਾਃ ।। ੭.੫੮.
ਮਾਤਾ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਚੱਲੀਏ; ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਬਿਤਾਵੇ।