ਤਾਸਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸੀਤੇਯਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪਤ੍ਨੀ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੭.੪੯.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈ।"
ਸ੍ਨੁषਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯੈषਾ ਜਨਕਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਸਤੀ । ਅਪਾਪਾ ਪਤਿਨਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਾ ਮਯਾ ਸਦਾ ।। ੭.੪੯.
ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ ਹੈ, ਜਨਕ ਦੀ ਧਰਮਵਾਨ ਧੀ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਂ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਮਾਂ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਃ(?) ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਪਰਮੇਣ ਹਿ । ਗੌਰਵਾਨ੍ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਾਚ੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਾ ਵੋ ऽਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭.੪੯.
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੇਖੋ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿਓ।
ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਸ਼੍ਚ ਵੈਦੇਹੀਂ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼ਿष੍ਯਵृਤਃ ਪੁਨਰਾਯਾਨ੍ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੭.੪੯.
ਉੱਚ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਲਮੀਕਿ ਵਲੋਂ ਰਚੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿਚ ਉਨੰਜਾ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮੈਥਿਲੀਂ ਸੀਤਾਮਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਾਮ੍ । ਸਨ੍ਤਾਪਮਗਮਦ੍ਘੋਰਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਦੀਨਚੇਤਨਃ ।। ੭.੫੦.
ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਾਰਥਿਮ੍ । ਸੀਤਾਸਨ੍ਤਾਪਜਂ ਦੁਃਖਂ ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਾਰਥੇ ।। ੭.੫੦.
ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸਮੰਤ੍ਰਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਰਥਵਾਹਕ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਥਵਾਹਕ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਜੋ ਦੁਖ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖ।"
ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਕਿਂ ਨੁ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਪਤ੍ਨੀਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਮਾਚਾਰਾਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।। ੭.੫੦.
ਰਾਘਵ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦੈਵਾਦਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਵਿਨਾ ਭਵਮ੍ । ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਸਾਰਥੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੈਵਂ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੭.੫੦.
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਘਵ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ; ਭਾਗ, ਰਥਵਾਹਕ, ਵਾਸਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਯੋ ਹਿ ਦੇਵਾਨ੍ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨਸੁਰਾਨ੍ਸਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ । ਨਿਹਨ੍ਯਾਦ੍ਰਾਘਵਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ ਦੈਵਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੭.੫੦.
ਰਾਘਵ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਭਾਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਰਾਮਃ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਾਦ੍ਦਣ੍ਡਕੇ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ । ਉषਿਤ੍ਵਾ ਨਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਚੈਵ ਮਹਾਵਨੇ ।। ੭.੫੦.
ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਦੰਡਕਾ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਭੂਯਃ ਸੀਤਾਯਾ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਨਮ੍ । ਪੌਰਾਣਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ ।। ੭.੫੦.
ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਧੇਰੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ; ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਕੋ ਨੁ ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਃ ਸੂਤ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਯਸ਼ੋਹਰੇ । ਮੈਥਿਲੀਂ ਪ੍ਰਤਿਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪੌਰੈਰ੍ਹੀਨਾਰ੍ਥਵਾਦਿਭਿਃ ।। ੭.੫੦.
ਰਥਵਾਹਕ, ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਧਰਮਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਥਿਲੀ ਲਈ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਬੇਸੁਧ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਏਤਾ ਵਾਚੋ ਬਹੁਵਿਧਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਭਾषਿਤਾਃ । ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੫੦.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨ ਸਨ੍ਤਾਪਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮੈਥਿਲੀਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਦृष੍ਟਮੇਤਤ੍ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਪਿਤੁਸ੍ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਤਃ ।। ੭.੫੦.
ਸਉਮਿਤ੍ਰੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਲਈ ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਦृਢਂ ਰਾਮੋ ਦੁਃਖਪ੍ਰਾਯੋ ऽਪਿ ਸੌਖ੍ਯਭਾਕ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਂ ਪ੍ਰਿਯੈਰ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।। ੭.੫੦.
ਰਾਮ, ਭਾਵੇਂ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪੱਕਾ ਰਹੇਗਾ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾਏਗਾ; ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰੇਗਾ।
ਤ੍ਵਾਂ ਚੈਵ ਮੈਥਿਲੀਂ ਚੈਵ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਭਰਤਾਵੁਭੌ । ਸਨ੍ਤ੍ਯਜਿष੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਮਹਾਨ੍ ।। ੭.੫੦.
ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਦਂ ਤ੍ਵਯਿ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਭਰਤੇ ऽਪਿ ਵਾ । ਰਾਜ੍ਞਾ ਵੋ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਯਦੁਵਾਚ ਹ ।। ੭.੫੦.
ਇਹ ਗੱਲ ਤੂੰ, ਸਉਮਿਤ੍ਰੇ, ਨਾ ਆਖੀਂ, ਨਾ ਭਰਤ ਆਖੇ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਵੀ ਆਖੀਆਂ।
ਮਹਾਜਨਸਮੀਪੇ ਚ ਮਮ ਚੈਵ ਨਰਰ੍षਭ । ऋषਿਣਾ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਚ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੭.੫੦.
ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ।
ऋषੇਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਮਾਹ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ । ਸੂਤ ਨ ਕ੍ਵਚਿਦੇਵਂ ਤੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜਨਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੭.੫੦.
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸੂਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਕਰੀਂ।'
ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਲੋਕਪਾਲਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤ੍ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ । ਨੈਵ ਜਾਤ੍ਵਨृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਮੇ ਸੌਮ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੫੦.
ਉਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬੜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੇਰਾ ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਯਾ ਸੌਮ੍ਯ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਯਦਿ ਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।। ੭.੫੦.
ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਨ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਣ ਲੈ, ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ।
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਹਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਰਹਸ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਃ ਪੁਰਾ । ਤਥਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਿष੍ਯਾਮਿ ਦੈਵਂ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੭.੫੦.
ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਰਾਜ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਗ ਦਾ ਟਾਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਯੇਨੇਦਮੀਦृਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦੁਃਖਂ ਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਭਰਤੇ ਵਾਚ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯਾਪਿ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੭.੫੦.
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੁਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ, ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਤੂੰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਾषਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਗਮ੍ਭੀਰਾਰ੍ਥਪਦਂ ਮਹਤ੍ । ਤਥ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃ ਸੂਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੫੦.
ਉਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸੱਚ ਦੱਸ।'
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰਯੋਗ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ।
ਤਥਾ ਸਞ੍ਚੋਦਿਤਃ ਸੂਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮृषਿਣਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਹਰ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੭.੫੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਪੁਰਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਹਿ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਅਤ੍ਰੇਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਵਾਰ੍षਿਕ੍ਯਂ ਸਮੁਵਾਸ ਹ ।। ੭.੫੧.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁर्वਾਸਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਵਣ ਦੀ ਰੁੱਤ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪਿਤਾ ਤੇ ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਰਗਮਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍ ।। ੭.੫੧.
ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਤੇਜ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਿਵ ਤੇਜਸਾ । ਉਪਵਿष੍ਟਂ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸਵ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।। ੭.੫੧.
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਿਆ ਦੇਖਿਆ।