ਮਨੋਭਿਰਾਮਾ ਰਾਮਾਸ੍ਤਾ ਰਾਮੋ ਰਮਯਤਾਂ ਵਰਃ । ਰਮਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਮਭੂषਿਤਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਵਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਹਿ ਕੇ।
ਸ ਤਯਾ ਸੀਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮਾਸੀਨੋ ਵਿਰਰਾਜ ਹ । ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾ ਸਹਾਸੀਨੋ ਵਸਿष੍ਠ ਇਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੭.੪੨.
ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਚਮਕ ਉਭਰ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਰਾਮੋ ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੀਤਾਂ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾਮ੍ । ਰਮਯਾਮਾਸ ਵੈਦੇਹੀਮਹਨ੍ਯਹਨਿ ਦੇਵਵਤ੍ ।। ੭.੪੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਥਾ ਤਯੋਰ੍ਵਿਹਰਤੋਃ ਸੀਤਾਰਾਘਵਯੋਸ਼੍ਚਿਰਮ੍ । ਅਤ੍ਯਕ੍ਰਾਮਚ੍ਛੁਭਃ ਕਾਲਃ ਸ਼ੈਸ਼ਿਰੋ ਭੋਗਦਃ ਸਦਾ ।। ੭.੪੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਰਾਘਵ ਜਦੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠੇ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਭ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਵੀ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਗਤਾਨਿ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨੋਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੋਰ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਭੋਗਾਨਤੀਤਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਗਮਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ । ਸ਼ੇषਂ ਦਿਵਸਭਾਗਾਰ੍ਧਮਨ੍ਤਃਪੁਰਗਤੋ ऽਭਵਤ੍ ।। ੭.੪੨.
ਸਵੇਰੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸੀਤਾਪਿ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੌਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕਾਨਿ ਵੈ । ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਣਾਮਕਰੋਤ੍ਪੂਜਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭.੪੨.
ਸੀਤਾ ਵੀ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਦੇਵੀ-ਕਰਤਬ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਸਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਅਭ੍ਯਗਚ੍ਛਤ੍ਤਤੋ ਰਾਮਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਰਣਾਮ੍ਬਰਾ । ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮੁਪਵਿष੍ਟਂ ਯਥਾ ਸ਼ਚੀ ।। ੭.੪੨.
ਫਿਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਘਵਃ ਪਤ੍ਨੀਂ ਕਲ੍ਯਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੪੨.
ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!'
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਵਰਾਰੋਹਾਂ ਸੀਤਾਂ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾਮ੍ । ਅਪਤ੍ਯਲਾਭੋ ਵੈਦੇਹਿ ਤ੍ਵਯਿ ਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਆਕਰਤੀ ਵਾਲੀ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਰਗੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਵੈਦੇਹੀ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਕਿਮਿਚ੍ਛਸਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਕਾਮਃ ਕਿਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਵ ।। ੭.੪੨.
ਸੋਹਣੀਏ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ?
ਸ੍ਮਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵੈਦੇਹੀ ਰਾਮਂ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਤਪੋਵਨਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਘਵ ।। ੭.੪੨.
ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਪੋਵਨ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।"
ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੋਪਵਿष੍ਟਾਨਾਮृषੀਣਾਮੁਗ੍ਰਤੇਜਸਾਮ੍ । ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਿਨਾਂ ਦੇਵ ਪਾਦਮੂਲੇषੁ ਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੇ ਤੇਜ਼ ਤਪਸੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ।
ਏष ਮੇ ਪਰਮਃ ਕਾਮੋ ਯਨ੍ਮੂਲਫਲਭੋਜਿਨਾਮ੍ । ਅਪ੍ਯੇਕਰਾਤ੍ਰਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਨਿਵਸੇਯਂ ਤਪੋਵਨੇ ।। ੭.੪੨.
ਕਾਕੁਤਸਥ, ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਤ ਵੀ ਰਹ ਸਕਾਂ।
ਤਥੇਤਿ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ । ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਾ ਭਵ ਵੈਦੇਹਿ ਸ਼੍ਵੋ ਗਮਿष੍ਯਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਸੌਖੇ ਹਨ, ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੋਵੇ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵੈਦੇਹੀ, ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾ; ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਜਰੂਰ ਜਾਵੇਂਗੀ।"
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਮੈਥਿਲੀਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ । ਮਧ੍ਯਕਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਰਾਮੋ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਸੁਹृਦ੍ਵृਤਃ ।। ੭.੪੨.
ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੱਧਲੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿਚ ਚੌਂਤੀਆਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ।
ਤਤ੍ਰੋਪਵਿष੍ਟਂ ਰਾਜਾਨਮੁਪਾਸਨ੍ਤੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਕਥਾਨਾਂ ਬਹੁਰੂਪਾਣਾਂ ਹਾਸ੍ਯਕਾਰਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੭.੪੩.
ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਚਤੁਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਵਿਜਯੋ ਮਧੁਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਮਙ੍ਗਲਃ ਕੁਟਃ । ਸੁਰਾਜਃ ਕਾਲਿਯੋ ਭਦ੍ਰੋ ਦਨ੍ਤਵਕ੍ਰਃ ਸੁਮਾਗਧਃ ।। ੭.੪੩.
ਵਿਜਯ, ਮਧੁਮੱਤ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਮੰਗਲ, ਕੁਟ, ਸੁਰਾਜ, ਕਾਲੀਆ, ਭਦ੍ਰ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਤੇ ਸੁਮਾਗਧ—
ਏਤੇ ਕਥਾ ਬਹੁਵਿਧਾਃ ਪਰਿਹਾਸਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੪੩.
ਇਹ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ, ਹਾਸੇ ਭਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਤਤਃ ਕਥਾਯਾਂ ਕਸ੍ਯਾਞ੍ਚਿਦ੍ਰਾਘਵਃ ਸਮਭਾषਤ । ਕਾਃ ਕਥਾ ਨਗਰੇ ਭਦ੍ਰ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਿषਯੇषੁ ਚ ।। ੭.੪੩.
ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਭਦ੍ਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?"
ਮਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ ਕਾਨ੍ਯਾਹੁਃ ਪੌਰਜਾਨਪਦਾ ਜਨਾਃ । ਕਿਂ ਚ ਸੀਤਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭਰਤਂ ਕਿਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ।। ੭.੪੩.
ਕਈ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ; ਕੁਝ ਸੀਤਾ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਭਰਤ ਤੇ ਕੁਝ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਨੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕੈਕਯੀਂ ਕਿਂ ਨੁ ਮਾਤਰਮ੍ । ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਤਾਂ ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਵਰੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੭.੪੩.
ਕਈ ਲੋਕ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਕਈ ਕੈਕੇਈ, ਤੇ ਕਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਾਜੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਭਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕਥਾ ਸ਼ੁਭਾਃ ਰਾਜਨ੍ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪੁਰਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।। ੭.੪੩.
ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।"
ਅਮੁਂ ਤੁ ਵਿਜਯਂ ਸੌਮ੍ਯ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਵਧਾਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਭੂਯਿष੍ਠਂ ਸ੍ਵਪੁਰੇ ਪੌਰੈਃ ਕਥ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੭.੪੩.
ਪਰ, ਸੁਭਾਵਕ, ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਭਦ੍ਰੇਣ ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਰਵਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭.੪੩.
ਭਦ੍ਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਛੁਪਾਏ ਦੱਸ।"
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਨਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨ੍ਯਾਹੁਃ ਪੁਰਵਾਸਿਨਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਦਾਨੀਂ ਸ਼ੁਭਂ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਨਕੁਰ੍ਯਾਮਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ ।। ੭.੪੩.
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਜੋ ਵੀ ਗੱਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕਥਯਸ੍ਵ ਚ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧੋ ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ । ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪੌਰਾਃ ਪਾਪਾ ਜਨਪਦੇषੁ ਚ ।। ੭.੪੩.
ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੱਸ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਦੱਸ।
ਰਾਘਵੇਣੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਭਦ੍ਰਃ ਸੁਰੁਚਿਰਂ ਵਚਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ।। ੭.੪੩.
ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਭਦਰ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਵੱਜੋ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਮਹਾਂਬਲੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਯਥਾ ਪੌਰਾਃ ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਚਤ੍ਵਰਾਪਣਰਥ੍ਯਾਸੁ ਵਨੇषੂਪਵਨੇषੁ ਚ ।। ੭.੪੩.
ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਣੋ, ਲੋਕ ਚੌਕਾਂ, ਬਜ਼ਾਰਾਂ, ਗਲੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ-ਮੰਦੀ ਗੱਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।