ਮਾਣਿਕ੍ਯਕृਤਸੋਪਾਨਾਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਾਨ੍ਤਰਕੁਟ੍ਟਿਮਾਃ । ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਵਨਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ।। ੭.੪੨.
ਮਾਣਿਕ ਦੇ ਬਣੇ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਸਫ਼ੈਦ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਜੜੇ ਫਰਸ਼, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲ ਉਤਪਲ ਦੇ ਬਾਗ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦਾਤ੍ਯੂਹਸ਼ੁਕਸਙ੍ਘੁष੍ਟਾ ਹਂਸਸਾਰਸਨਾਦਿਤਾਃ । ਤਰੁਭਿਃ ਪੁष੍ਪਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਤੀਰਜੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ।। ੭.੪੨.
ਦਾਤਯੂਹਾ ਤੇ ਤੋਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਦੀਆਂ ਬੁਲ੍ਹਾਂ, ਅਤੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਣ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਕਾਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਤਲੈਃ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਚ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਵੈਡੂਰ੍ਯਮਣਿਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਚੌਕਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਬਿਲੌਰੀ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੈਃ ਪਰਮੋਪੇਤਾਂ ਪੁष੍ਪਿਤਦ੍ਰੁਮਕਾਨਨਾਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਰ੍षਜਾਤਾਨਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪੁष੍ਪਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਥਾਂ ਹਰੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਾਃ ਪੁष੍ਪਸ਼ਬਲਾ ਨਭਸ੍ਤਾਰਾਗਣੈਰਿਵ । ਨਨ੍ਦਨਂ ਹਿ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਚੈਤ੍ਰਰਥਂ ਯਥਾ । ਤਥਾਭੂਤਂ ਹਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਾਨਨਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਚੌਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ; ਰਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੰਦਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚੈਤਰਰਥ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਬਹ੍ਵਾਸਨਗृਹੋਪੇਤਾਂ ਲਤਾਗृਹਸਮਾਵृਤਾਮ੍ । ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਂ ਸ੍ਫੀਤਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ।। ੭.੪੨.
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਆਸਨੇ ਚ ਸ਼ੁਭਾਕਾਰੇ ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਕਰਭੂषਿਤੇ । ਕੁਸ਼ਾਸ੍ਤਰਣਸਂਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਰਾਮਃ ਸਨ੍ਨਿषਸਾਦ ਹ ।। ੭.੪੨.
ਰਾਮ ਸੋਹਣੀ ਬੈਠਕ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਨਾਲ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸੀਤਾਮਾਦਾਯਂ ਹਸ੍ਤੇਨ ਮਧੁਮੈਰੇਯਕਂ ਸ਼ੁਚਿ । ਪਾਯਯਾਮਾਸ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸ਼ਚੀਮਿਵ ਪੁਰਨ੍ਦਰਃ ।। ੭.੪੨.
ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਫ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂਸਾਨਿ ਚ ਸਮृष੍ਟਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਰਾਮਸ੍ਯਾਭ੍ਯਵਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਕਿਙ੍ਕਰਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਮਾਹਰਨ੍ ।। ੭.੪੨.
ਰਾਮ ਦੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਮਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਉਪਾਨृਤ੍ਯਂਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਨृਤ੍ਯਗੀਤਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਬਾਲਾਸ਼੍ਚ ਰੂਪਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਾਨਵਸ਼ਾਨੁਗਾਃ ।। ੭.੪੨.
ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਮਨੋਭਿਰਾਮਾ ਰਾਮਾਸ੍ਤਾ ਰਾਮੋ ਰਮਯਤਾਂ ਵਰਃ । ਰਮਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਮਭੂषਿਤਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਵਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਹਿ ਕੇ।
ਸ ਤਯਾ ਸੀਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮਾਸੀਨੋ ਵਿਰਰਾਜ ਹ । ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾ ਸਹਾਸੀਨੋ ਵਸਿष੍ਠ ਇਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੭.੪੨.
ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਚਮਕ ਉਭਰ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਰਾਮੋ ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੀਤਾਂ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾਮ੍ । ਰਮਯਾਮਾਸ ਵੈਦੇਹੀਮਹਨ੍ਯਹਨਿ ਦੇਵਵਤ੍ ।। ੭.੪੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਥਾ ਤਯੋਰ੍ਵਿਹਰਤੋਃ ਸੀਤਾਰਾਘਵਯੋਸ਼੍ਚਿਰਮ੍ । ਅਤ੍ਯਕ੍ਰਾਮਚ੍ਛੁਭਃ ਕਾਲਃ ਸ਼ੈਸ਼ਿਰੋ ਭੋਗਦਃ ਸਦਾ ।। ੭.੪੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਰਾਘਵ ਜਦੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠੇ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਭ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਵੀ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਗਤਾਨਿ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨੋਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੋਰ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਭੋਗਾਨਤੀਤਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਗਮਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ । ਸ਼ੇषਂ ਦਿਵਸਭਾਗਾਰ੍ਧਮਨ੍ਤਃਪੁਰਗਤੋ ऽਭਵਤ੍ ।। ੭.੪੨.
ਸਵੇਰੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸੀਤਾਪਿ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੌਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕਾਨਿ ਵੈ । ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਣਾਮਕਰੋਤ੍ਪੂਜਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭.੪੨.
ਸੀਤਾ ਵੀ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਦੇਵੀ-ਕਰਤਬ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਸਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਅਭ੍ਯਗਚ੍ਛਤ੍ਤਤੋ ਰਾਮਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਰਣਾਮ੍ਬਰਾ । ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮੁਪਵਿष੍ਟਂ ਯਥਾ ਸ਼ਚੀ ।। ੭.੪੨.
ਫਿਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਘਵਃ ਪਤ੍ਨੀਂ ਕਲ੍ਯਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੪੨.
ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!'
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਵਰਾਰੋਹਾਂ ਸੀਤਾਂ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾਮ੍ । ਅਪਤ੍ਯਲਾਭੋ ਵੈਦੇਹਿ ਤ੍ਵਯਿ ਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਆਕਰਤੀ ਵਾਲੀ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਰਗੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਵੈਦੇਹੀ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਕਿਮਿਚ੍ਛਸਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਕਾਮਃ ਕਿਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਵ ।। ੭.੪੨.
ਸੋਹਣੀਏ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ?
ਸ੍ਮਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵੈਦੇਹੀ ਰਾਮਂ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਤਪੋਵਨਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਘਵ ।। ੭.੪੨.
ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਪੋਵਨ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।"
ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੋਪਵਿष੍ਟਾਨਾਮृषੀਣਾਮੁਗ੍ਰਤੇਜਸਾਮ੍ । ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਿਨਾਂ ਦੇਵ ਪਾਦਮੂਲੇषੁ ਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੇ ਤੇਜ਼ ਤਪਸੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ।
ਏष ਮੇ ਪਰਮਃ ਕਾਮੋ ਯਨ੍ਮੂਲਫਲਭੋਜਿਨਾਮ੍ । ਅਪ੍ਯੇਕਰਾਤ੍ਰਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਨਿਵਸੇਯਂ ਤਪੋਵਨੇ ।। ੭.੪੨.
ਕਾਕੁਤਸਥ, ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਤ ਵੀ ਰਹ ਸਕਾਂ।
ਤਥੇਤਿ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ । ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਾ ਭਵ ਵੈਦੇਹਿ ਸ਼੍ਵੋ ਗਮਿष੍ਯਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਸੌਖੇ ਹਨ, ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੋਵੇ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵੈਦੇਹੀ, ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾ; ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਜਰੂਰ ਜਾਵੇਂਗੀ।"
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਮੈਥਿਲੀਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ । ਮਧ੍ਯਕਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਰਾਮੋ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਸੁਹृਦ੍ਵृਤਃ ।। ੭.੪੨.
ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੱਧਲੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿਚ ਚੌਂਤੀਆਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ।
ਤਤ੍ਰੋਪਵਿष੍ਟਂ ਰਾਜਾਨਮੁਪਾਸਨ੍ਤੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਕਥਾਨਾਂ ਬਹੁਰੂਪਾਣਾਂ ਹਾਸ੍ਯਕਾਰਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੭.੪੩.
ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਚਤੁਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਵਿਜਯੋ ਮਧੁਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਮਙ੍ਗਲਃ ਕੁਟਃ । ਸੁਰਾਜਃ ਕਾਲਿਯੋ ਭਦ੍ਰੋ ਦਨ੍ਤਵਕ੍ਰਃ ਸੁਮਾਗਧਃ ।। ੭.੪੩.
ਵਿਜਯ, ਮਧੁਮੱਤ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਮੰਗਲ, ਕੁਟ, ਸੁਰਾਜ, ਕਾਲੀਆ, ਭਦ੍ਰ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਤੇ ਸੁਮਾਗਧ—
ਏਤੇ ਕਥਾ ਬਹੁਵਿਧਾਃ ਪਰਿਹਾਸਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੪੩.
ਇਹ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ, ਹਾਸੇ ਭਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।