ਗਮ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਚੋਵਾਚ ਆਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਮਰੇ ਯਦਾ । ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਚ ਗਤੌ ਸੌਮ੍ਯ ਮਾ ਵਿषਾਦੇਨ ਯੋਜਯ । ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਸ਼੍ਚ ਤੇ ਮਾ ਭੂਦ੍ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਚ੍ਛਤੋ ਦਿਸ਼ਃ ।। ੭.੪੧.
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਦੋਂ ਚਾਹੋ, ਚਲੇ ਜਾਓ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਯਾਦ ਆਵੋ, ਆ ਜਾਓ; ਸੋਹਣੇ, ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦੇ ਸਮੇਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ, ਜਾਓ, ਤੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।'
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਰਾਮੇਣ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਤਤ੍ਪੁष੍ਪਕਂ ਤਦਾ ।। ੭.੪੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਰੁਖਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਪਾਸੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਏਵਮਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁष੍ਪਕੇ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਿ । ਭਰਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ ।। ੭.੪੧.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੰਗਾ ਪੁਸ਼ਪਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਭਰਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਵਿਧਾਤ੍ਮਨਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਵੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ । ਅਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਹृਤਾਨਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ।। ੭.੪੧.
ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਮਾਨਵੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨਾਮਯਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਵਾਨਾਂ ਸਾਗ੍ਰੋ ਮਾਸੋ ਗਤੋ ਹ੍ਯਯਮ੍ । ਜੀਰ੍ਣਾਨਾਮਪਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਨਾਯਾਤਿ ਰਾਘਵ ।। ੭.੪੧.
ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਰਾਘਵ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਅਰੋਗਪ੍ਰਸਵਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਵਪੁष੍ਮਨ੍ਤੋ ਹਿ ਮਾਨਵਾਃ । ਹਰ੍षਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਧਿਕੋ ਰਾਜਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਪੁਰਵਾਸਿਨਃ ।। ੭.੪੧.
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ; ਔਰਤਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਰਦ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਰਾਜਾ।
ਕਾਲੇ ਵਰ੍षਤਿ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਪਾਤਯਨ੍ਨਮृਤਂ ਪਯਃ । ਵਾਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਵਾਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸੁਖਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ ।। ੭.੪੧.
ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਹੌਲੀ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਛੂਹਣ ਵਿਚ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਈਦृਸ਼ੋ ऽਨਸ਼੍ਵਰੋ ਰਾਜਾ ਭਵੇਦਿਤਿ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਪੁਰੇ ਰਾਜਨ੍ਪੌਰਜਾਨਪਦਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੭.੪੧.
ਰਾਜਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸਾ ਅਮਰ ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜ ਕਰੇ।
ਏਤਾ ਵਾਚਃ ਸੁਮਧੁਰਾ ਭਰਤੇਨ ਸਮੀਰਿਤਾਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੭.੪੧.
ਭਰਤ ਵਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਦਿ ਕਾਵਿ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਤਾਲੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪੁष੍ਪਕਂ ਹੇਮਭੂषਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਬਾਹੁਰਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਂ ਤਦਾ ।। ੭.੪੨.
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਪੁਸ਼ਪਕ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਚੂਤੈਸ਼੍ਚ ਤੁਙ੍ਗਕਾਲੇਯਕੈਰਪਿ । ਦੇਵਦਾਰੁਵਨੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਮਨ੍ਤਾਦੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਵਣ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਆਮ, ਉੱਚੇ ਕਾਲੇਯ ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਮ੍ਪਕਾਸ਼ੋਕਪੁਨ੍ਨਾਗਮਧੂਕਪਨਸਾਸਨੈਃ । ਸ਼ੋਭਿਤਾਂ ਪਾਰਿਜਾਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿਧੂਮਜ੍ਵਲਨਪ੍ਰਭੈਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਵਣ ਚੰਪਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਮਧੂਕ, ਫਣਸ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਧੂੰਏ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਲੋਧ੍ਰਨੀਪਾਰ੍ਜੁਨੈਰ੍ਨਾਗੈਃ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਤਿਮੁਕ੍ਤਕੈਃ । ਮਨ੍ਦਾਰਕਦਲੀਗੁਲ੍ਮਲਤਾਜਾਲਸਮਾਵृਤਾਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਲੋਧਰ, ਨੀਪ, ਅਰਜੁਨ, ਨਾਗ, ਸਪਤਪਰਣ, ਅਤਿਮੁਕਤਕ ਅਤੇ ਮੰਦਾਰ, ਕਦਲੀ, ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ ਕਦਮ੍ਬੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚ ਵਕੁਲੈਰਪਿ । ਜਮ੍ਬੂਭਿਰ੍ਦਾਡਿਮੈਸ਼੍ਚੈਵ ਕੋਵਿਦਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਵਣ ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਕਦੰਬ, ਵਕੁਲ, ਜੰਬੂ, ਦਾਡ਼ੀਮ ਅਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਦਾ ਕੁਸੁਮੈ ਰਮ੍ਯੈਃ ਫਲਵਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੋਰਮੈਃ । ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਰਸੋਪੇਤੈਸ੍ਤਰੁਣਾਙ੍ਕੁਰਪਲ੍ਲਵੈਃ ।। ੭.੪੨.
ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ, ਰਸਦਾਰ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਤਰੁਭਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਭਿਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤੈਃ । ਚਾਰੁਪਲ੍ਲਵਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯੈਰ੍ਮਤ੍ਤਭ੍ਰਮਰਸਙ੍ਕੁਲੈਃ ।। ੭.੪੨.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਦਿਵਿਆ ਰੁੱਖ, ਸੋਹਣੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਕੋਕਿਲੈਰ੍ਭृਙ੍ਗਰਾਜੈਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ । ਸ਼ੋਭਿਤਾਂ ਸ਼ਤਸ਼ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਚੂਤਵृਕ੍ਸ਼ਾਵਤਂਸਕੈਃ ।। ੭.੪੨.
ਕੋਇਲਾਂ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਅਤੇ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੋਹਣੇ ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਣ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਦਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮਾਃ । ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਨਿਭਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਭਾਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਪਾਃ ।। ੭.੪੨.
ਕੁਝ ਰੁੱਖ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਦੀ ਲਉ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਨੀਲ ਅੰਜਨ ਵਾਂਗ; ਉਹ ਥਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ।
ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਦੀਰ੍ਘਿਕਾ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾਃ ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਪਰਮਵਾਰਿਣਾ ।। ੭.੪੨.
ਉਥੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤਲਾਵ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮਾਣਿਕ੍ਯਕृਤਸੋਪਾਨਾਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਾਨ੍ਤਰਕੁਟ੍ਟਿਮਾਃ । ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਵਨਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ।। ੭.੪੨.
ਮਾਣਿਕ ਦੇ ਬਣੇ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਸਫ਼ੈਦ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਜੜੇ ਫਰਸ਼, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲ ਉਤਪਲ ਦੇ ਬਾਗ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦਾਤ੍ਯੂਹਸ਼ੁਕਸਙ੍ਘੁष੍ਟਾ ਹਂਸਸਾਰਸਨਾਦਿਤਾਃ । ਤਰੁਭਿਃ ਪੁष੍ਪਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਤੀਰਜੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ।। ੭.੪੨.
ਦਾਤਯੂਹਾ ਤੇ ਤੋਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਦੀਆਂ ਬੁਲ੍ਹਾਂ, ਅਤੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਣ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਕਾਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਤਲੈਃ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਚ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਵੈਡੂਰ੍ਯਮਣਿਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਚੌਕਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਬਿਲੌਰੀ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੈਃ ਪਰਮੋਪੇਤਾਂ ਪੁष੍ਪਿਤਦ੍ਰੁਮਕਾਨਨਾਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਰ੍षਜਾਤਾਨਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪੁष੍ਪਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਉਹ ਥਾਂ ਹਰੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਾਃ ਪੁष੍ਪਸ਼ਬਲਾ ਨਭਸ੍ਤਾਰਾਗਣੈਰਿਵ । ਨਨ੍ਦਨਂ ਹਿ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਚੈਤ੍ਰਰਥਂ ਯਥਾ । ਤਥਾਭੂਤਂ ਹਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਾਨਨਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੪੨.
ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਚੌਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ; ਰਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੰਦਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚੈਤਰਰਥ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਬਹ੍ਵਾਸਨਗृਹੋਪੇਤਾਂ ਲਤਾਗृਹਸਮਾਵृਤਾਮ੍ । ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਂ ਸ੍ਫੀਤਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ।। ੭.੪੨.
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਆਸਨੇ ਚ ਸ਼ੁਭਾਕਾਰੇ ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਕਰਭੂषਿਤੇ । ਕੁਸ਼ਾਸ੍ਤਰਣਸਂਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਰਾਮਃ ਸਨ੍ਨਿषਸਾਦ ਹ ।। ੭.੪੨.
ਰਾਮ ਸੋਹਣੀ ਬੈਠਕ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਨਾਲ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸੀਤਾਮਾਦਾਯਂ ਹਸ੍ਤੇਨ ਮਧੁਮੈਰੇਯਕਂ ਸ਼ੁਚਿ । ਪਾਯਯਾਮਾਸ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸ਼ਚੀਮਿਵ ਪੁਰਨ੍ਦਰਃ ।। ੭.੪੨.
ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਫ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂਸਾਨਿ ਚ ਸਮृष੍ਟਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਰਾਮਸ੍ਯਾਭ੍ਯਵਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਕਿਙ੍ਕਰਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਮਾਹਰਨ੍ ।। ੭.੪੨.
ਰਾਮ ਦੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਮਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਉਪਾਨृਤ੍ਯਂਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਨृਤ੍ਯਗੀਤਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਬਾਲਾਸ਼੍ਚ ਰੂਪਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਾਨਵਸ਼ਾਨੁਗਾਃ ।। ੭.੪੨.
ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।