ਰਾਮਸ੍ਯ ਬਾਹੁਵੀਰ੍ਯੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ । ਸੁਖਂ ਪਾਰੇਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਯੁਧ੍ਯੇਮ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ ।। ੭.੩੯.
'ਰਾਮਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਵੀ ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਜੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।'
ਏਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਨਃ ਕਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਕਥਯਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਹਰ੍षਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ ।। ੭.੩੯.
ਉਹ ਰਾਜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਵਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਰਤ ਗਏ।
ਸ੍ਵਾਨਿ ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ऋਦ੍ਧਾਨਿ ਮੁਦਿਤਾਨਿ ਚ । ਸਮृਦ੍ਧਧਨਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਪੂਰ੍ਣਾਨਿ ਵਸੁਮਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੭.੩੯.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜ ਬੜੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਰੌਣਕ ਵਾਲੇ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਮਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ ਸਨ।
ਯਥਾਪੁਰਾਣਿ ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਯਥ । ਰਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾਰ੍ਥਮੁਪਹਾਰਾਨ੍ ਨृਪਾ ਦਦੁਃ ।। ੭.੩੯.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਲੈ ਆਏ।
ਅਸ਼੍ਵਾਨ੍ਯਾਨਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਹਸ੍ਤਿਨਸ਼੍ਚ ਮਦੋਤ੍ਕਟਾਨ੍ । ਚਨ੍ਦਨਾਨਿ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।। ੭.੩੯.
ਉਹ ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਰਤਨ, ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਚੰਗਾ ਚੰਦਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗਹਣੇ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਪ੍ਰਵਾਲਾਂਸ੍ਤੁ ਦਾਸ੍ਯੋ ਰੂਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਅਜਾਵਿਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਰਥਾਂਸ੍ਤੁ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਦਦੁਃ ।। ੭.੩੯.
ਉਹ ਮਣੀ, ਮੋਤੀ, ਮੂंगा, ਸੋਹਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲ ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਥ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਭਰਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਆਦਾਯ ਤਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਸ੍ਵਾਂ ਪੁਰੀਂ ਪੁਨਰਾਗਤਾਃ ।। ੭.੩੯.
ਭਰਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬੜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।
ਆਗਮ੍ਯ ਚ ਪੁਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਮਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਾਃ । ਤਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਰਾਮਾਯ ਸਮੁਪਾਹਰਨ੍ ।। ੭.੩੯.
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਰਤਨ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰੀਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਦਦੌ ਰਾਜ੍ਞੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕृਤਕਰ੍ਮਣੇ ।। ੭.੩੯.
ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਕਰਤਬ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।
ਬਿਭੀषਣਾਯ ਚ ਦਦੌ ਤਥਾਨ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ऽਪਿ ਰਾਘਵਃ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਭ੍ਯਃ ਕਪਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯੈਰ੍ਵृਤੋ ਜਯਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੭.੩੯.
ਰਾਘਵ ਨੇ ਬਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ—ਤੋਹਫੇ ਦਿੱਤੇ।
ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਮਦਤ੍ਤਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਕਪਿਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਸ਼ਿਰੋਭਿਰ੍ਧਾਰਯਾਮਾਸੁਰ੍ਬਾਹੁਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਾਃ ।। ੭.੩੯.
ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਚ ਨृਪਤਿਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਮਹਾਰਥਃ । ਅਙ੍ਗਦਂ ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਮਙ੍ਕਮਾਰੋਪ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੭.੩੯.
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਤੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅੰਗਦ, ਉਸ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
ਰਾਮਃ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਤੇ ਸੁਪੁਤ੍ਰੋ ऽਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਚਾਪ੍ਯਨਿਲਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੭.੩੯.
ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਅੰਗਦ ਤੇਰਾ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਤੇਰਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।'
ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੇ ਯੁਕ੍ਤੌ ਮਮ ਚਾਪਿ ਹਿਤੇ ਰਤੌ । ਅਰ੍ਹਤੋ ਵਿਵਿਧਾਂ ਪੂਜਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਵੈ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰ ।। ੭.੩੯.
ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਮੰਤਰੀਤਾ ਵਿਚ ਚਤੁਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਵਮੁਚ੍ਯਾਙ੍ਗਾਦ੍ਭੂषਣਾਨਿ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਸ ਬਬਨ੍ਧ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਤਦਾਙ੍ਗਦਹਨੂਮਤੋਃ ।। ੭.੩੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਗਹਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣੇ ਅੰਗਦ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਪਾ ਦਿੱਤੇ।
ਆਭਾष੍ਯ ਚ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ਰਾਘਵੋ ਯੂਥਪਰ੍षਭਾਨ੍ । ਨੀਲਂ ਨਲਂ ਕੇਸਰਿਣਂ ਕੁਮੁਦਂ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍ ।। ੭.੩੯.
ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮੁਖੀਆਂ—ਨੀਲ, ਨਲ, ਕੇਸਰੀ, ਕੁਮੁਦ ਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ—ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸੁषੇਣਂ ਪਨਸਂ ਵੀਰਂ ਮੈਨ੍ਦਂ ਦ੍ਵਿਵਿਦਮੇਵ ਚ । ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਂ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਵਿਨਤਂ ਧੂਮ੍ਰਮੇਵ ਚ ।। ੭.੩੯.
ਉਸ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਵਿਰਲੇ ਪਨਸਾ, ਮੈੰਦ ਤੇ ਦਿਵਿਦ, ਜਾਮਬਵੰਤ, ਗਵਾਕਸ਼, ਵਿਨਤਾ ਤੇ ਧੂਮਰ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ।
ਵਲੀਮੁਖਂ ਪ੍ਰਜਙ੍ਘਂ ਚ ਸਨ੍ਨਾਦਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਦਰੀਮੁਖਂ ਦਧਿਮੁਖਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਾਨੁਂ ਚ ਯੂਥਪਮ੍ ।। ੭.੩੯.
ਉਸ ਨੇ ਵਲੀਮੁਖ, ਪ੍ਰਜੰਗ, ਮਹਾਬਲੀ ਸਨਨਾਦ, ਦਰੀਮੁਖ, ਦਧਿਮੁਖ ਤੇ ਯੂਥਪ ਇੰਦਰਜਾਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਮਧੁਰਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਵਾਚਾ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਾਪਿਬਨ੍ਨਿਵ । ਸੁਹृਦੋ ਮੇ ਭਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰੀਰਂ ਭ੍ਰਾਤਰਸ੍ਤਥਾ ।। ੭.੩੯.
ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਹੋ, ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਭਰਾ ਵੀ ਹੋ।'
ਯੁष੍ਮਾਭਿਰੁਦ੍ਧृਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਵ੍ਯਸਨਾਤ੍ਕਾਨਨੌਕਸਃ । ਧਨ੍ਯੋ ਰਾਜਾ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਸੁਹृਦਾਂ ਵਰੈਃ ।। ੭.੩੯.
'ਤੁਸੀਂ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਹੈ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਦੌ ਤੇਭ੍ਯੋ ਭੂषਣਾਨਿ ਯਥਾਰ੍ਹਤਃ । ਵਜ੍ਰਾਣਿ ਚ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਸਸ੍ਵਜੇ ਚ ਨਰਰ੍षਭਃ ।। ੭.੩੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਹਣੇ ਦਿੱਤੇ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਵੀ ਦਿੱਤੇ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
ਤੇ ਪਿਬਨ੍ਤਃ ਸੁਗਨ੍ਧੀਨਿ ਮਧੂਨਿ ਮਧੁਪਿਙ੍ਗਲਾਃ । ਮਾਂਸਾਨਿ ਚ ਸੁਮृष੍ਟਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ।। ੭.੩੯.
ਉਹ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ ਸੁਗੰਧਤ ਮਿੱਠਾ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਮਾਸ, ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਤੇषਾਂ ਨਿਵਸਤਾਂ ਮਾਸਃ ਸਾਗ੍ਰੋ ਯਯੌ ਤਦਾ । ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਮਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਮੇਨਿਰੇ ।। ੭.੩੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਪਰ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਿਆ।
ਰਾਮੋ ऽਪਿ ਰੇਮੇ ਤੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਾਨਰੈਃ ਕਾਮਰੂਪਿਭਿਃ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੈਰ੍ऋਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਬਲੈਃ ।। ੭.੩੯.
ਰਾਮ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਏਵਂ ਤੇषਾਂ ਯਯੌ ਮਾਸੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਃ ਸੁਖਮ੍ । ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਨਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੭.੩੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਸੁਖਦਾਈ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਨਗਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮੁਪਾਸਤਾਮ੍ । ਰਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਣੈਃ ਕਾਲਸ੍ਤੇषਾਂ ਸੁਖਂ ਯਯੌ ।। ੭.੩੯.
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ, ਜਦ ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੰਘਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦੁਤ੍ਤਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਤਾਲੀਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਵਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ।
ਤਥਾ ਸ੍ਮ ਤੇषਾਂ ਵਸਤਾਮृਕ੍ਸ਼ਵਾਨਰਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਰਾਘਵਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੪੦.
ਜਦ ਰੀਛ, ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਬ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਸੌਮ੍ਯ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਦੁਰਾਧਰ੍षਾਂ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ । ਪਾਲਯਸ੍ਵ ਸਹਾਮਾਤ੍ਯੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਹਤਕਣ੍ਟਕਮ੍ ।। ੭.੪੦.
‘ਹੁਣ ਤੂੰ, ਪਿਆਰੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਜਾ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ, ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮਿਟ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।’
ਅਙ੍ਗਦਂ ਚ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਃ । ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਹਨੁਮਨ੍ਤਂ ਚ ਨਲਂ ਚ ਸੁਮਹਾਬਲਮ੍ ।। ੭.੪੦.
‘ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਅੰਗਦ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਨਲ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ।’