ਸਸੂਤ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਪਦਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਸਸਙ੍ਗ੍ਰਹਂ ਸਾਦ੍ਧ੍ਯਤਿ ਵੈ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਃ । ਨਹ੍ਯਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਦृਸ਼ੋ ऽਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵੈਸ਼ਾਰਦੇ ਚ੍ਛਨ੍ਦਗਤੌ ਤਥੈਵ ।। ੭.੩੬.
ਕਪੀਰਾਜ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਸੂਤਰ, ਟਿੱਪਣੀ, ਅਰਥਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਸਮੇਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ, ਛੰਦ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਤਪੋਵਿਧਾਨੇ ਪ੍ਰਸ੍ਪਰ੍ਧਤੇ ऽਯੋ ਹਿ ਗੁਰੁਂ ਸੁਰਾਣਾਮ੍ । ਸੋ ऽਯਂ ਨਵਵ੍ਯਾਕਰਣਾਰ੍ਥਵੇਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯਪਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ।। ੭.੩੬.
ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਤੇ ਤਪ ਵਿਚ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਵੇਂ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣੇਗਾ।
ਪ੍ਰਵੀਵਿਵਕ੍ਸ਼ੋਰਿਵ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਲੋਕਾਨ੍ਦਿਧਕ੍ਸ਼ੋਰਿਵ ਪਾਵਕਸ੍ਯ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ ਹ੍ਯੇਵ ਯਥਾਨ੍ਤਕਸ੍ਯ ਹਨੂਮਤਃ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਕਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ।। ੭.੩੬.
ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਣ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਅੱਗ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੇ, ਜਾਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ?
ਏषੇਵ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਮਹਾਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੈਨ੍ਦਦ੍ਵਿਵਿਦਾਃ ਸਨੀਲਾਃ । ਸਤਾਰਤਾਰੇਯਨਲਾਃ ਸਰਮ੍ਭਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਰਾਮ ਸੁਰੈਰ੍ਹਿ ਸृष੍ਟਾਃ ।। ੭.੩੬.
ਇਹ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕਪੀਰਾਜ—ਸੁਗਰੀਵ, ਮੈੰਦ, ਦਿਵਿਦ, ਨੀਲ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤਾਰਾ, ਨਲ ਤੇ ਰੰਭਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਤਦੇਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ । ਹਨੂਮਤੋ ਬਾਲਭਾਵੇ ਕਰ੍ਮੈਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ ।। ੭.੩੬.
ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕਰਤਬ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऽਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕਥਿਤਂ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰੇਵ ਚ । ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਾਨਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਸਹ ।। ੭.੩੬.
ਅਗਸਤਿ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਮੇਤਛ੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਦृष੍ਟਃ ਸਮ੍ਭਾषਿਤਸ਼੍ਚਾਸਿ ਰਾਮ ਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ।। ੭.੩੬.
ਫਿਰ ਅਗਸਤਿ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ; ਹੁਣ, ਰਾਮ, ਅਸੀਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗੇ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦ੍ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਮਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯੋਗ੍ਰਤੇਜਸਃ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਣਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਹਰ੍षਿਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੩੬.
ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਅਗਸਤਿ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਦੇਵਤਾ ਹृष੍ਟਾਃ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਃ । ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੁष੍ਟਾਃ ਸਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ।। ੭.੩੬.
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਹਨ; ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯਂ ਤੁ ਮਮੈਤਦ੍ਧਿ ਯਦ੍ਵਦਾਮ੍ਯਾਗਤਸ੍ਪृਹਃ । ਤਦ੍ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਮਮ ਕृਤੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਨੁਕਮ੍ਪਯਾ ।। ੭.੩੬.
ਇਹ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿਓ।
ਪੌਰਜਾਨਪਦਾਨ੍ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇष੍ਵਹਮਾਗਤਃ । ਕ੍ਰਤੂਨੇਵ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਭਵਤਾਂ ਸਤਾਮ੍ ।। ੭.੩੬.
ਸ਼ਹਰੀਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਪਟਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਓ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕੋ, ਮੈਂ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸਦਸ੍ਯਾ ਮਮ ਯਜ੍ਞੇषੁ ਭਵਨ੍ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਤਤ੍ । ਭਵਿष੍ਯਥ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਮਮਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ।। ੭.੩੬.
ਤੁਸੀਂ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਬਣੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਸਕੋ।
ਅਹਂ ਯੁष੍ਮਾਨ੍ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਪੋਨਿਰ੍ਧੂਤਕਲ੍ਮषਾਨ੍ । ਅਨੁਗ੍ਰਹੀਤਃ ਪਿਤृਭਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਸੁਨਿਰ੍ਵृਤਃ ।। ੭.੩੬.
ਤੁਹਾਡੀ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪस्या ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਲੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਹੋਵਾਂਗਾ।
ਤਦਾਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮਨਿਸ਼ਂ ਭਵਦ੍ਭਿਰਿਹ ਸਙ੍ਗਤੈਃ । ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऋषਯਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ ।। ੭.੩੬.
ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੋ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਤੇ ਹੋਰ ਪੱਕੇ ਵਰੇਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਚੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੁਃ ।। ੭.੩੬.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ' ਕਹਿ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ऋषਯਸ੍ਤੇ ਯਥਾਗਤਮ੍ । ਰਾਘਵਸ਼੍ਚ ਤਮੇਵਾਰ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ।। ੭.੩੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਰਾਘਵ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਤਤੋ ऽਸ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਯਾਤੇ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਨृਪਵਾਨਰਾਨ੍ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਦਾ ਨਰਵਰੋਤ੍ਤਮਃ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਯਾਂ ਰਜਨ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸੋ ऽਨ੍ਤਃਪੁਰਚਰੋ ऽਭਵਤ੍ ।। ੭.੩੬.
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਰਾਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਅਭਿषਿਕ੍ਤੇ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਧਰ੍ਮੇਣ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਿ । ਵ੍ਯਤੀਤਾ ਯਾ ਨਿਸ਼ਾ ਪੂਰ੍ਵਾ ਪੌਰਾਣਾਂ ਹਰ੍षਵਰ੍ਧਿਨੀ ।। ੭.੩੭.
ਜਦੋਂ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਰਜਨ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯੁष੍ਟਾਯਾਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨृਪਤਿਬੋਧਕਾਃ । ਵਨ੍ਦਿਨਃ ਸਮੁਪਾਤਿष੍ਠਨ੍ਸੌਮ੍ਯਾ ਨृਪਤਿਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ।। ੭.੩੭.
ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ, ਸਵੇਰੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕ ਸੁਭਾਵਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤੇ ਰਕ੍ਤਕਣ੍ਠਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਿਨ੍ਨਰਾ ਇਵ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਨਪਤਿਂ ਵੀਰਂ ਯਥਾਵਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਣਃ ।। ੭.੩੭.
ਉਹ ਸਾਰੇ, ਲਾਲ ਗਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਿਖਲਾਈ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੀਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਧਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵੀਰ ਸੌਮ੍ਯ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਕੌਸਲ੍ਯਾਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਧਨ । ਜਗਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਤ੍ਵਯਿ ਸੁਪ੍ਤੇ ਨਰਾਧਿਪ ।। ੭.੩੭.
‘ਓ ਵੀਰ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਜਾਗੋ! ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਜਦ ਤੂੰ, ਰਾਜੇ, ਸੌਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਸੌਂਦਾ ਹੈ।’
ਵਿਕ੍ਰਮਸ੍ਤੇ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੋ ਰੂਪਂ ਚੈਵਾਸ਼੍ਵਿਨੋਰਿਵ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ੍ਤੁਲ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸਮੋ ਹ੍ਯਸਿ ।। ੭.੩੭.
ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸਮਾਨ ਹੈਂ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤੇ ਪृਥਿਵੀਤੁਲ੍ਯਾ ਤੇਜਸਾ ਭਾਸ੍ਕਰੋਪਮਃ । ਵੇਗਸ੍ਤੇ ਵਾਯੁਨਾ ਤੁਲ੍ਯੋ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਮੁਦਧੇਰਿਵ ।। ੭.੩੭.
ਤੇਰੀ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਕਮ੍ਪ੍ਯੋ ਯਤਾ ਸ੍ਥਾਣੁਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਸੌਮ੍ਯਤ੍ਵਮੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਨੇਦृਸ਼ਾਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਭਵਿਤਾਰੋ ਨਰਾਧਿਪ ।। ੭.੩੭.
ਤੂੰ ਅਡੋਲ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਹੈਂ, ਤੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠਾ ਹੈਂ; ਓ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਮਤਿਦੁਰ੍ਧਰ੍षੋ ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਹਿਤਃ । ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਜਹਾਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੭.੩੭.
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਅਜੈਯ ਹੈਂ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੁੜਿਆ ਹੈਂ, ਓ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੋਭਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਤ੍ਵਯਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੌ । ਏਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਧੁਰਾ ਵਨ੍ਦਿਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੭.੩੭.
ਓ ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੋਭਾ ਤੇ ਧਰਮ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਗਾਇਕਾਂ ਵਲੋਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੂਤਾਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਤਵੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ਬੋਧਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਘਵਮ੍ । ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਾਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ ਰਾਘਵਃ ।। ੭.੩੭.
ਗਾਇਕ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਸਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਨਾਲ ਜਗ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਉੱਠ ਗਿਆ।
ਸ ਤਦ੍ਵਿਹਾਯ ਸ਼ਯਨਂ ਪਾਣ੍ਡਰਾਚ੍ਛਾਦਨਾਸ੍ਤृਤਮ੍ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਨਾਗਸ਼ਯਨਾਦ੍ਧਰਿਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਯਥਾ ।। ੭.੩੭.
ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਫੈਦ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੇਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਾਗ-ਸੇਜ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।
ਤਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਹ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯੋ ਨਰਾਃ । ਸਲਿਲਂ ਭਾਜਨੈਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰੈਰੁਪਤਸ੍ਥੁਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੭.੩੭.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਉਠਿਆ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਕृਤੋਦਕਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇ ਹੁਤਹੁਤਾਸ਼ਨਃ । ਦੇਵਾਗਾਰਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਪੁਣ੍ਯਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੭.੩੭.
ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਿਆ।