ਸੋ ऽਪਿ ਗਨ੍ਧਵਹਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਗृਹਮਾਨਯਤ੍ । ਅਞ੍ਜਨਾਯਾਸ੍ਤਮਾਚਖ੍ਯੌ ਵਰਦਤ੍ਤਂ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ ।। ੭.੩੬.
ਫਿਰ ਗੰਧਵਾਹਾ ਵਾਯੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਵਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਮ ਵਰਾਨੇष ਵਰਦਾਨਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਬਲੇਨਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥੇਨ ਸੋ ऽਪੂਰ੍ਯਤ ਯਥਾ ऽਰ੍ਣਵਃ ।। ੭.੩੬.
ਰਾਮ ਤੋਂ ਇਹ ਵਰ ਲੈ ਕੇ, ਵਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਰਸਾ ਪੂਰ੍ਯਮਾਣੋ ऽਪਿ ਤਦਾ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਆਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਮਹਰ੍षੀਣਾਮਪਰਾਧ੍ਯਤਿ ਨਿਰ੍ਭਯਃ ।। ੭.੩੬.
ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਰੁਗ੍ਭਾਣ੍ਡਾਨ੍ਯਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਚ ਵਲ੍ਕਲਾਜਿਨਸਞ੍ਚਯਾਨ੍ । ਭਗ੍ਨਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾਨ੍ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਕਰੋਤ੍ਯਯਮ੍ ।। ੭.੩੬.
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਚੀਆਂ, ਭਾਂਡੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਚੌਕ, ਤੇ ਛਾਲ ਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਰਦਾ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂਵਿਧਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਤ ਮਹਾਬਲਃ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਾਨਾਮਵਧ੍ਯਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਨਾ ਕृਤਃ ।। ੭.੩੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾ-ਬਲੀ ਨੇ ਐਸੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੰਡਾਂ ਤੋਂ ਅਜੈਯ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਜਾਨਨ੍ਤ ऋषਯਸ੍ਤਂ ਵੈ ਸਹਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ।। ੭.੩੬.
ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।
ਯਥਾ ਕੇਸਰਿਣਾ ਤ੍ਵੇष ਵਾਯੁਨਾ ਸੋ ऽਞ੍ਜਨਾਸੁਤਃ । ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧੋ ऽਪਿ ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਲਙ੍ਘਯਤ੍ਯੇਵ ਵਾਨਰਃ ।। ੭.੩੬.
ਜਿਵੇਂ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵਾਨਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮਹਰ੍षਯਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਸਵਂਸ਼ਜਾਃ । ਸ਼ੇਪੁਰੇਨਂ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਾਤਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਤਿਮਨ੍ਯਵਃ ।। ੭.੩੬.
ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਬਾਧਸੇ ਯਤ੍ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਬਲਮਸ੍ਮਾਨ੍ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮ । ਤਦ੍ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਂ ਵੇਤ੍ਤਾਸਿ ਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਸ਼ਾਪਮੋਹਿਤਃ । ਯਦਾ ਤੇ ਸ੍ਮਾਰ੍ਯਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਦਾ ਤੇ ਵਰ੍ਧਤੇ ਬਲਮ੍ ।। ੭.੩੬.
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਵਾਨਰ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲਿਆ ਰਹੇਗਾ, ਸਾਡੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ; ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਯਾਦ ਆਵੇਗੀ, ਤਦੋਂ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵਧੇਗੀ।
ਤਤਸ੍ਸ ਹृਤਤੇਜੌਜਾ ਮਹਰ੍षਿਵਚਨੌਜਸਾ । ਏषੋਸ਼੍ਰਮਾਣਿ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਮृਦੁਭਾਵਂ ਗਤੋ ऽਚਰਤ੍ ।। ੭.੩੬.
ਫਿਰ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਊਰਜਾ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥਰ੍ਕ੍ਸ਼ਰਜਸੋ ਨਾਮ ਵਾਲਿਸੁਗ੍ਰੀਵਯੋਃ ਪਿਤਾ । ਸਰ੍ਵਵਾਨਰਰਾਜਾ ऽ ऽਸੀਤ੍ਤੇਜਸਾ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਭਃ ।। ੭.੩੬.
ਹੁਣ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਿਕ੍ਸ਼ਰਾਜਾ ਸੀ, ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਸ ਤੁ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਸ ਚ ऋਕ੍ਸ਼ਰਜਾ ਨਾਮ ਕਾਲਧਰ੍ਮੇਣ ਸਙ੍ਗਤਃ ।। ੭.੩੬.
ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਰਿਕ੍ਸ਼ਰਾਜਾ ਨਾਮ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ੍ਤਮਿਤੇ ਚਾਥ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦੈਃ । ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਪਦੇ ਕृਤੋ ਵਾਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਲਿਨਃ ਪਦੇ ।। ੭.੩੬.
ਉਸ ਦੇ ਜਾ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵਾਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਂ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਅਦ੍ਵੈਧਂ ਛਿਦ੍ਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਆਬਾਲ੍ਯਂ ਸਖ੍ਯਮਭਵਦਨਿਲਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਯਥਾ ।। ੭.੩੬.
ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਨਿਰੋਲ ਦੋਸਤੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏष ਸ਼ਾਪਵਸ਼ਾਦੇਵ ਨ ਵੇਦ ਬਲਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਾਲਿਸੁਗ੍ਰੀਵਯੋਰ੍ਵੈਰਂ ਯਦਾ ਰਾਮ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੭.੩੬.
ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਦ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵਿਚ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਨ ਹ੍ਯੇष ਰਾਮ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣੋ ऽਪਿ ਵਾਲਿਨਾ ।। ੭.੩੬.
ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਗਰੀਵ ਵੀ, ਵਾਲੀ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਦੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਹ੍ਯੇष ਬਲਮਾਤ੍ਮਨਿ ਮਾਰੁਤਿਃ । ऋषਿਸ਼ਾਪਾਹृਤਬਲਸ੍ਤਦੈष ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੭.੩੬.
ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਮਾਰੁਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਪੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸਿਂਹਃ ਕੁਞ੍ਜਰਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਆਸ੍ਥਿਤਃ ਸਹਿਤੋ ਰਣੇ ।। ੭.੩੬.
ਸਿੰਘ, ਜਦ ਹਾਥੀ ਵਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਕ੍ਰਮੋਤ੍ਸਾਹਮਤਿਪ੍ਰਤਾਪਸੌਸ਼ੀਲ੍ਯਮਾਧੁਰ੍ਯਨਯਾਨਯੈਸ਼੍ਚ । ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਚਾਤੁਰ੍ਯਸੁਵੀਰ੍ਯਧੈਰ੍ਯੈਰ੍ਹਨੂਮਤਃ ਕੋ ऽਭ੍ਯਧਿਕੋ ऽਸ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ।। ੭.੩੬.
ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਵਿਰਤਾ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਅਸਧਾਰਣ ਤੇਜ, ਭਲਾਈ, ਮਿੱਠਾਸ, ਚਲਣ-ਚਲਤ, ਗੰਭੀਰਤਾ, ਚਤੁਰਾਈ, ਸ਼ੂਰੀਤਾ ਤੇ ਧੀਰਜ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ?
ਅਸੌ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਯਾਕਰਣਂ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਨ੍ਸੂਰ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਃ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਨਾ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਃ । ਉਦ੍ਯਦ੍ਗਿਰੇਰਸ੍ਤਗਿਰਿਂ ਜਗਾਮ ਗ੍ਰਨ੍ਥਂ ਮਹਦ੍ਧਾਰਯਨਪ੍ਰਮੇਯਃ ।। ੭.੩੬.
ਇਹ ਕਪੀਰਾਜ, ਵਿਆਕਰਨ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਗ੍ਰੰਥ ਲੈ ਕੇ, ਉਗਦੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਹੈ।
ਸਸੂਤ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਪਦਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਸਸਙ੍ਗ੍ਰਹਂ ਸਾਦ੍ਧ੍ਯਤਿ ਵੈ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਃ । ਨਹ੍ਯਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਦृਸ਼ੋ ऽਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵੈਸ਼ਾਰਦੇ ਚ੍ਛਨ੍ਦਗਤੌ ਤਥੈਵ ।। ੭.੩੬.
ਕਪੀਰਾਜ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਸੂਤਰ, ਟਿੱਪਣੀ, ਅਰਥਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਸਮੇਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ, ਛੰਦ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਤਪੋਵਿਧਾਨੇ ਪ੍ਰਸ੍ਪਰ੍ਧਤੇ ऽਯੋ ਹਿ ਗੁਰੁਂ ਸੁਰਾਣਾਮ੍ । ਸੋ ऽਯਂ ਨਵਵ੍ਯਾਕਰਣਾਰ੍ਥਵੇਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯਪਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ।। ੭.੩੬.
ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਤੇ ਤਪ ਵਿਚ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਵੇਂ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣੇਗਾ।
ਪ੍ਰਵੀਵਿਵਕ੍ਸ਼ੋਰਿਵ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਲੋਕਾਨ੍ਦਿਧਕ੍ਸ਼ੋਰਿਵ ਪਾਵਕਸ੍ਯ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ ਹ੍ਯੇਵ ਯਥਾਨ੍ਤਕਸ੍ਯ ਹਨੂਮਤਃ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਕਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ।। ੭.੩੬.
ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਣ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਅੱਗ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੇ, ਜਾਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ?
ਏषੇਵ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਮਹਾਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੈਨ੍ਦਦ੍ਵਿਵਿਦਾਃ ਸਨੀਲਾਃ । ਸਤਾਰਤਾਰੇਯਨਲਾਃ ਸਰਮ੍ਭਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਰਾਮ ਸੁਰੈਰ੍ਹਿ ਸृष੍ਟਾਃ ।। ੭.੩੬.
ਇਹ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕਪੀਰਾਜ—ਸੁਗਰੀਵ, ਮੈੰਦ, ਦਿਵਿਦ, ਨੀਲ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤਾਰਾ, ਨਲ ਤੇ ਰੰਭਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਤਦੇਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ । ਹਨੂਮਤੋ ਬਾਲਭਾਵੇ ਕਰ੍ਮੈਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ ।। ੭.੩੬.
ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਕਰਤਬ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऽਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕਥਿਤਂ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰੇਵ ਚ । ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਾਨਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਸਹ ।। ੭.੩੬.
ਅਗਸਤਿ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਮੇਤਛ੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਦृष੍ਟਃ ਸਮ੍ਭਾषਿਤਸ਼੍ਚਾਸਿ ਰਾਮ ਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ।। ੭.੩੬.
ਫਿਰ ਅਗਸਤਿ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ; ਹੁਣ, ਰਾਮ, ਅਸੀਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗੇ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦ੍ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਮਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯੋਗ੍ਰਤੇਜਸਃ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਣਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਹਰ੍षਿਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੩੬.
ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਅਗਸਤਿ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਦੇਵਤਾ ਹृष੍ਟਾਃ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਃ । ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੁष੍ਟਾਃ ਸਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ।। ੭.੩੬.
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਹਨ; ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯਂ ਤੁ ਮਮੈਤਦ੍ਧਿ ਯਦ੍ਵਦਾਮ੍ਯਾਗਤਸ੍ਪृਹਃ । ਤਦ੍ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਮਮ ਕृਤੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਨੁਕਮ੍ਪਯਾ ।। ੭.੩੬.
ਇਹ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿਓ।