ਏਵਮਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਦ੍ਵੀਰ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਨ੍ । ਮਾਂ ਚੈਵੋਦ੍ਵਹਮਾਨਸ੍ਤੁ ਕੋ ऽਨ੍ਯੋ ਵੀਰਃ ਕ੍ਰਮਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੩੪.
ਹੋਰ ਕੌਣ, ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਨਾ ਥੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮੇਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਗਤਿਰੇषਾ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮ । ਮਨੋਨਿਲਸੁਪਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤਵ ਚਾਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭.੩੪.
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ, ਬਾਂਦਰ, ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਮਨ, ਹਵਾ, ਗਰੁੜ—ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ।
ਸੋ ऽਹਂ ਦृष੍ਟਬਲਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵ । ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ਚਿਰਂ ਸਖ੍ਯਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਪਾਵਕਾਗ੍ਰਤਃ ।। ੭.੩੪.
ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਲਈ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਤੇ ਲੰਮੀ ਦੋਸਤੀ ਹੋਵੇ।
ਦਾਰਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪੁਰਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਭੋਗਾਚ੍ਛਾਦਨਭੋਜਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਵਿਭਕ੍ਤਂ ਨੌ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰ ।। ੭.੩੪.
ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ, ਸੁਖ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਖਾਣਾ—ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਅਟੁੱਟ ਸਾਂਝ ਹੋਵੇਗੀ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲਯਿਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਂ ਤਾਵੁਭੌ ਹਰੀਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ । ਭ੍ਰਾਤृਤ੍ਵਮੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੌ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ।। ੭.੩੪.
ਫਿਰ, ਅੱਗ ਜਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਰਾਖਸ — ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਭਰਾਤਾ ਬਣ ਗਏ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਲਮ੍ਬਿਤਕਰੌ ਤਤਸ੍ਤੌ ਹਰਿਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ । ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਵਿਸ਼ਤੁਰ੍ਹृष੍ਟੌ ਸਿਂਹੌ ਗਿਰਿਗੁਹਾਮਿਵ ।। ੭.੩੪.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਸਿੰਘ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਮਾਸਮੁषਿਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇਵ ਰਾਵਣਃ । ਅਮਾਤ੍ਯੈਰਾਗਤੈਰ੍ਨੀਤਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੋਤ੍ਸਾਦਨਾਰ੍ਥਿਭਿਃ ।। ੭.੩੪.
ਉਥੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਆਏ ਸਨ।
ਏਵਮੇਤਤ੍ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਵਾਲਿਨਾ ਰਾਵਣਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਧਰ੍षਿਤਸ਼੍ਚ ਕृਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭ੍ਰਾਤਾ ਪਾਵਕਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੭.੩੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਰਾਤਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਬਲਮਪ੍ਰਤਿਮਂ ਰਾਮ ਵਾਲਿਨੋ ऽਭਵਦੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸੋ ऽਪਿ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਃ ਸ਼ਲਭੋ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਯਥਾ ।। ੭.੩੪.
ਰਾਮ, ਵਾਲੀ ਕੋਲ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੜੇ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਸੜ ਗਿਆ।
ਅਪृਚ੍ਛਤ ਤਦਾ ਰਾਮੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮੁਨਿਮ੍ । ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਿਨਯੋਪੇਤ ਇਦਮਾਹ ਵਚੋ ऽਰ੍ਥਵਤ੍ ।। ੭.੩੫.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਅਤੁਲਂ ਬਲਮੇਤਦ੍ਵੈ ਵਾਲਿਨੋ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ । ਨ ਤ੍ਵੇਤਾਭ੍ਯਾਂ ਹਨੁਮਤਾ ਸਮਂ ਤ੍ਵਿਤਿ ਮਤਿਰ੍ਮਮ ।। ੭.੩੫.
ਵਾਲੀ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਦਾਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਬਲਂ ਧੈਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਤਾ ਨਯਸਾਧਨਮ੍ । ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਹਨੂਮਤਿ ਕृਤਾਲਯਾਃ ।। ੭.੩੫.
ਹੌਸਲਾ, ਹੁਨਰ, ਤਾਕਤ, ਧੀਰਜ, ਬੁਧੀ, ਚਲਾਕੀ, ਸ਼ੂਰਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਸਾਗਰਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੀਦਨ੍ਤੀਂ ਕਪਿਵਾਹਿਨੀਮ੍ । ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਪ੍ਲੁਤਃ ।। ੭.੩੫.
ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਟੁੱਟਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੌ ਜੋਜਨ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਧਰ੍षਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਤਦਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਾषਿਤਾ ਚਾਪਿ ਸੀਤਾ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਤਥਾ ।। ੭.੩੫.
ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸੇਨਾਗ੍ਰਗਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸੁਤਾਃ ਕਿਙ੍ਕਰਾ ਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ । ਏਤੇ ਹਨੁਮਤਾ ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯੇਕੇਨ ਵਿਤਿਪਾਤਿਤਾਃ ।। ੭.੩੫.
ਫੌਜ ਦੇ ਅਗੂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿੰਕਰ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਭੂਯੋ ਬਨ੍ਧਾਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤੇਨ ਭਾषਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਨਨਮ੍ । ਲਙ੍ਕਾ ਭਸ੍ਮੀਕृਤਾ ਯੇਨ ਪਾਵਕੇਨੇਵ ਮੇਦਿਨੀ ।। ੭.੩੫.
ਫਿਰ, ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ; ਜਿਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕਾਲਸ੍ਯ ਨ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਨ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਿਤ੍ਤਪਸ੍ਯ ਚ । ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਾਨਿ ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ ਯਾਨਿ ਯੁਦ੍ਧੇ ਹਨੂਮਤਃ ।। ੭.੩੫.
ਕਾਲ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜਾਂ ਕੁਬੇਰ — ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇ, ਜਿਹੜੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ।
ਏਤਸ੍ਯ ਬਾਹੁਵੀਰ੍ਯੇਣ ਲਙ੍ਕਾ ਸੀਤਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਯਾ ਜਯਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ।। ੭.੩੫.
ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿੱਤ, ਰਾਜ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
ਹਨੂਮਾਨ੍ਯਦਿ ਮੇ ਨਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਨਰਾਧਿਪਤੇਃ ਸਖਾ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਮਪਿ ਕੋ ਵੇਤ੍ਤੁਂ ਜਾਨਕ੍ਯਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੭.੩੫.
ਜੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਕੌਣ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਸੀ?
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਾਲ੍ਯਨੇਨੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਤਦਾ ਵੈਰੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਨ ਦਗ੍ਧੋ ਵੀਰੁਧੋ ਯਥਾ ।। ੭.੩੫.
ਬਚਪਨ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਵੈਰ ਵਧਣ ਤੇ, ਉਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਟਾਹਲੀ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੜਿਆ?
ਨਹਿ ਵੇਦਿਤਵਾਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਹਨੂਮਾਨਾਤ੍ਮਨੋ ਬਲਮ੍ । ਯਦ੍ਦृष੍ਟਵਾਞ੍ਜੀਵਿਤੇष੍ਟਂ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਾਨਰਾਧਿਪਮ੍ ।। ੭.੩੫.
ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਜਿੰਦ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ।
ਏਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਨ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹਨੂਮਤਿ ਮਹਾਮਤੌ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮਰਪੂਜਿਤ ।। ੭.੩੫.
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ, ਦੱਸੋ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਯੁਕ੍ਤਮृषਿਸ੍ਤਦਾ । ਹਨੂਮਤਃ ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਤਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੩੫.
ਰਾਘਵ ਦੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਦ੍ਬ੍ਰਵੀषਿ ਹਨੂਮਤਃ । ਨ ਬਲੇ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤੁਲ੍ਯੋ ਨ ਗਤੌ ਨ ਮਤੌ ਪਰਃ ।। ੭.੩੫.
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹਨੂਮਾਨ ਬਾਰੇ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਚ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਅਕਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ।
ਅਮੋਘਸ਼ਾਪੈਃ ਸ਼ਪ੍ਤਸ੍ਤੁ ਦਤ੍ਤੋ ऽਸ੍ਯ ਮੁਨਿਭਿਃ ਪੁਰਾ । ਨ ਵੇਤ੍ਤਾ ਹਿ ਬਲਂ ਯੇਨ ਬਲੀ ਸਨ੍ਨਿਰਿਮਰ੍ਦਨਃ ।। ੭.੩੫.
ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਅਜੈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਬਾਲ੍ਯੇ ऽਪ੍ਯੇਤੇਨ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਰਾਮ ਮਹਾਬਲ । ਤਨ੍ਨ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਿਤਿ ਬਾਲਤਯਾ ऽ ऽਸ੍ਯਤੇ ।। ੭.੩੫.
ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ, ਉਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਕਰਕੇ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।
ਯਦਿ ਵਾ ऽਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਭਿਪ੍ਰਾਯਸ੍ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਂ ਤਵ ਰਾਘਵ । ਸਮਾਧਾਯ ਮਤਿਂ ਰਾਮ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।। ੭.੩੫.
ਜੇਕਰ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰੋ, ਰਾਮ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਸੂਰ੍ਯਦਤ੍ਤਵਰਸ੍ਵਰ੍ਣਃ ਸੁਮੇਰੁਰ੍ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ । ਯਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕੇਸਰੀ ਨਾਮ ਵੈ ਪਿਤਾ ।। ੭.੩੫.
ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮੇਰੂ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੇਸਰੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਬਭੂਵੈषਾ ਹ੍ਯਞ੍ਜਨੇਤਿ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਜਨਯਾਮਾਸ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਵਾਯੁਰਾਤ੍ਮਜਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭.੩੫.
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅੰਜਨਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਾਯੁ-ਦੇਵ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਾਲਿਸ਼ੂਕਨਿਭਾਭਾਸਂ ਪ੍ਰਾਸੂਤਾਮੁਂ ਤਦਾ ऽਞ੍ਜਨਾ । ਫਲਾਨ੍ਯਾਹਰ੍ਤੁਕਾਮਾ ਵੈ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਗਹਨੇਚਰਾ ।। ੭.੩੫.
ਫਿਰ ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਚਾਵਲ ਤੇ ਟੀਟੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ, ਫਲ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਗਈ।