ਨਰ੍ਮਦਾਜਲਸ਼ੀਤਸ਼੍ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਿਃ ਸ਼੍ਰਮਨਾਸ਼ਨਃ । ਮਦ੍ਭਯਾਦਨਿਲੋ ऽਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵਾਤ੍ਯੇष ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ।। ੭.੩੧.
ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਪਾਣੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਬੜੀ ਹੌਲੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵੱਗ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਯਂ ਵਾਪਿ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਨਰ੍ਮਦਾ ਨਰ੍ਮਵਰ੍ਧਿਨੀ । ਨਕ੍ਰਮੀਨਵਿਹਙ੍ਗੋਰ੍ਮਿਃ ਸਭਯੇਵਾਙ੍ਗਨਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੭.੩੧.
ਇਹ ਨਰਮਦਾ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਮਗਰਮੱਛਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਭਵਨ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨृਪੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸਮੈਰ੍ਯੁਧਿ । ਚਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਰਸੇਨੇਵ ਰੁਧਿਰੇਣ ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ।। ੭.੩੧.
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਏ, ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰਸ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹੋ।
ਤੇ ਯੂਯਮਵਗਾਹਧ੍ਵਂ ਨਰ੍ਮਦਾਂ ਸ਼ਰ੍ਮਦਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਮਹਾਪਦ੍ਮਮੁਖਾ ਮਤ੍ਤਾ ਗਙ੍ਗਾਮਿਵ ਗਹਾਗਜਾਃ । ਅਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਦ੍ਯਾਂ ਪਾਪ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਥ ।। ੭.੩੧.
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ; ਇਸ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਵੋਗੇ।
ਅਹਮਪ੍ਯਦ੍ਯ ਪੁਲਿਨੇ ਸ਼ਰਦਿਨ੍ਦੁਸਮਪ੍ਰਭੇ । ਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰਂ ਸ਼ਨਕੈਃ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਕਪਰ੍ਦਿਨਃ ।। ੭.੩੧.
ਅੱਜ ਮੈਂ ਵੀ, ਚੰਨੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਜਟਾਧਾਰੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂਗਾ।
ਰਾਵਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ਼ੁਕਸਾਰਣਾਃ । ਸਮਹੋਦਰਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਨਰ੍ਮਦਾਂ ਵਿਜਗਾਹਿਰੇ ।। ੭.੩੧.
ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਸ਼ੁਕ, ਸਾਰਣ, ਮਹੋਦਰ ਤੇ ਧੂਮਰਾਖਸ਼ਾ ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਏ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਗਜੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਨਰ੍ਮਦਾ ਨਦੀ । ਵਾਮਨਾਞ੍ਜਨਪਦ੍ਮਾਦ੍ਯੈਰ੍ਗਙ੍ਗਾ ਇਵ ਮਹਾਗਜੈਃ ।। ੭.੩੧.
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨਰਮਦਾ ਦਰਿਆ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਮਨ, ਅੰਜਨ ਤੇ ਪਦਮ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਂ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਉਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਾਜਹ੍ਰੁਰ੍ਬਲ੍ਯਰ੍ਥਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੭.੩੧.
ਫਿਰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੇਟ ਲਈ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਨਰ੍ਮਦਾਪੁਲਿਨੇ ਹृਦ੍ਯੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਭ੍ਰਸਦृਸ਼ਪ੍ਰਭੇ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਸ੍ਤੁ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਕृਤਃ ਪੁष੍ਪਮਯੋ ਗਿਰਿਃ ।। ੭.੩੧.
ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਬਣਾਇਆ।
ਪੁष੍ਪੇषੂਪਹृਤੇष੍ਵੇਵਂ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਨਦੀਂ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਗਙ੍ਗਾਮਿਵ ਮਹਾਗਜਃ ।। ੭.੩੧.
ਜਦੋਂ ਫੁੱਲ ਲਿਆਏ ਗਏ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਰਾਵਣ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਉਤਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਧਿਵਜ੍ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਜਪ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨਰ੍ਮਦਾਸਲਿਲਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਤਤਾਰ ਸ ਰਾਵਣਃ ।। ੭.੩੧.
ਉਥੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਿਆ, ਫਿਰ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਮ੍ਬਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਸ੍ਤ੍ਰਸਮਾਵृਤਮ੍ । ਰਾਵਣਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਂ ਯਾਨ੍ਤਮਨ੍ਵਯੁਃ ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ।। ੭.੩੧.
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗਿੱਲਾ ਕੱਪੜਾ ਲਾਹ ਕੇ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੁਰਿਆ, ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ।
ਤਦ੍ਗਤੀਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਾ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤ ਇਵਾਚਲਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਚ ਯਾਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਮ ਨੀਯਤੇ ।। ੭.੩੧.
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਪਹਾੜ। ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਜਾਂਦਾ, ਉਥੇ ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੀ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਵਾਲੁਕਾਵੇਦਿਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਰਾਵਣਃ । ਅਰ੍ਚਯਾਮਾਸ ਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚਾਮृਤਗਨ੍ਧਿਭਿਃ ।। ੭.੩੧.
ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ਰੇਤ ਦੀ ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜਾਂ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਸਤਾਮਾਰ੍ਤਿਹਰਂ ਪਰਂ ਵਰਂ ਵਰਪ੍ਰਦਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਯੂਖਭੂषਣਮ੍ । ਸਮਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਸ ਨਿਸ਼ਾਚਰੋ ਜਗੌ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ ਹਸ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਣਨਰ੍ਤ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ।। ੭.੩੧.
ਫਿਰ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਚੰਦਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਹੱਥ ਫੈਲਾ ਕੇ ਗਾਉਣ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਨਰ੍ਮਦਾਪੁਲਿਨੇ ਯਤ੍ਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੁਦਾਰੁਣਃ । ਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਦਦੂਰਤਃ ।। ੭.੩੨.
ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ—
ਅਰ੍ਜੁਨੋ ਜਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਾਹਿष੍ਮਤ੍ਯਾਃ ਪਤਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਸਹ ਨਾਰੀਭਿਰ੍ਨਰ੍ਮਦਾਤੋਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।। ੭.੩੨.
ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਅਰਜੁਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਾਸਾਂ ਮਧ੍ਯਗਤੋ ਰਾਜਾ ਰਰਾਜ ਚ ਤਦਾਰ੍ਜੁਨਃ । ਕਰੇਣੂਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥ ਇਵ ਕੁਞ੍ਜਰਃ ।। ੭.੩੨.
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਾ ਅਰਜੁਨ ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ।
ਜਿਜ੍ਞਾਸੁਃ ਸ ਤੁ ਬਾਹੂਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਂ ਬਲਮ੍ । ਰੁਰੋਧ ਨਰ੍ਮਦਾਵੇਗਂ ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਃ ।। ੭.੩੨.
ਆਪਣੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਪਰਖਣ ਲਈ, ਉਹ ਕਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯਭੁਜਾਸਕ੍ਤਂ ਤਜ੍ਜਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ । ਕੂਲੋਪਹਾਰਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰੋਤਃ ਪ੍ਰਧਾਵਤਿ ।। ੭.੩੨.
ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ, ਜਦ ਉਹ ਕੰਢਾ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਵਗਦੀ ਧਾਰ ਦੇ ਉਲਟ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸਮੀਨਨਕ੍ਰਮਕਰਃ ਸਪੁष੍ਪਕੁਸ਼ਸਂਸ੍ਤਰਃ । ਸ ਨਰ੍ਮਦਾਮ੍ਭਸੋ ਵੇਗਃ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲ ਇਵਾਬਭੌ ।। ੭.੩੨.
ਮੱਛੀਆਂ, ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ-ਕੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਵਗ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਾਂਗ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।
ਸ ਵੇਗਃ ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯੇਣ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇषਿਤ ਇਵਾਮ੍ਭਸਃ । ਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰਂ ਸਕਲਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਜਹਾਰ ਹ ।। ੭.੩੨.
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਨੇ ਭੇਜੀ ਹੋਵੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਬਹਾ ਲੈ ਗਈ।
ਰਾਵਣੋ ऽਰ੍ਧਸਮਾਪ੍ਤਂ ਤਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨਿਯਮਂ ਤਦਾ । ਨਰ੍ਮਦਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਾਂ ਯਥਾ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ ।। ੭.੩੨.
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਧੂਰਾ ਵਰਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਨਰਮਦਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਿਆਰੀ ਦਿਲੋਂ ਪਰਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਤੁ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਗਰੋਦ੍ਗਾਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਵਰ੍ਧਨ੍ਤਮਮ੍ਭਸੋ ਵੇਗਂ ਪੂਰ੍ਵਾਮਾਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ।। ੭.੩੨.
ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਦੀ ਦੀ ਉੱਭਰਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਗੁੰਜ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਤੋ ऽਨੁਭ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼ਕੁਨਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵੋਪਰਮੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਾਙ੍ਗਨਾਭਾਸਾਮਪਸ਼੍ਯਦ੍ਰਾਵਣੋ ਨਦੀਮ੍ ।। ੭.੩੨.
ਉਥੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪਿੱਛੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਕ ਅਡੋਲ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ।
ਸਵ੍ਯੇਤਰਕਰਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਸਸ਼ਬ੍ਦਂ ਚ ਦਸ਼ਾਨਨਃ । ਵੇਗਪ੍ਰਭਾਵਮਨ੍ਵੇष੍ਟੁਂ ਸੋ ऽਦਿਸ਼ਚ੍ਛੁਕਸਾਰਣੌ ।। ੭.੩੨.
ਫਿਰ ਦਸ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਚਟਕਾ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਸਾਰਣ ਨੂੰ ਧਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਤੌ ਤੁ ਰਾਵਣਸਨ੍ਦਿष੍ਟੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਸ਼ੁਕਸਾਰਣੌ । ਵ੍ਯੋਮਾਨ੍ਤਰਗਤੌ ਵੀਰੌ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੌ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਮੁਖੌ ।। ੭.੩੨.
ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਸਾਰਣ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਭਰਾ ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
ਅਰ੍ਧਯੋਜਨਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਗਤ੍ਵਾ ਤੌ ਰਜਨੀਚਰੌ । ਪਸ਼੍ਯੇਤਾਂ ਪੁਰੁषਂ ਤੋਯੇ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਂ ਸਹਯੋषਿਤਮ੍ ।। ੭.੩੨.
ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਜਿੰਨਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਬृਹਤ੍ਸਾਲਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਤੋਯਵ੍ਯਾਕੁਲਮੂਰ੍ਧਜਮ੍ । ਮਦਰਕ੍ਤਾਨ੍ਤਨਯਨਂ ਮਦਵ੍ਯਾਕੁਲਤੇਜਸਮ੍ ।। ੭.੩੨.
ਉਹ ਆਦਮੀ ਵੱਡੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖਲਬਲੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਸ਼ੇ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਮਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਨਦੀਂ ਬਾਹੁਸਹਸ੍ਰੇਣ ਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤਮਰਿਮਰ੍ਦਨਮ੍ । ਗਿਰਿਂ ਪਾਦਸਹਸ੍ਰੇਣ ਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤਮਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ।। ੭.੩੨.
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।