ਆਗਚ੍ਛ ਤਾਤ ਗਚ੍ਛਾਮੋ ਰਣਕਰ੍ਮ ਨਿਵਰ੍ਤਤਾਮ੍ । ਜਿਤਂ ਨੋ ਵਿਦਿਤਂ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਗਤਜ੍ਵਰਃ ।। ੭.੨੯.
ਆਓ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਚਲੋ, ਹੁਣ ਯੁੱਧ ਮੁਕ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਜਿੱਤ ਸਾਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲਓ। ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰੋ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।
ਅਯਂ ਹਿ ਸੁਰਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਯਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸ ਗृਹੀਤੋ ਦੈਵਬਲਾਦ੍ਭਗ੍ਨਦਰ੍ਪਾਃ ਸੁਰਾਃ ਕृਤਾਃ ।। ੭.੨੯.
ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਯਥੇष੍ਟਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਨਿਗृਹ੍ਯਾਰਾਤਿਮੋਜਸਾ । ਵृਥਾ ਕਿਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰਮੇਣੇਹ ਯੁਦ੍ਧਮਦ੍ਯ ਤੁ ਨਿष੍ਫਲਮ੍ ।। ੭.੨੯.
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨਚਾਹਾ ਆਨੰਦ ਲੈ। ਇੱਥੇ ਵਿਅਰਥ ਥੱਕਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ? ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਧ ਬੇਕਾਰ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਦੈਵਤਗਣਾ ਨਿਵृਤ੍ਤਾ ਰਣਕਰ੍ਮਣਃ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਚੇਤਾਃ ਬਭੂਵ ਹ ।। ੭.੨੯.
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਅਥ ਸ ਰਣਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਵਿਜਯਮਵਾਪ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਧਿਪਃ । ਸ੍ਵਭਵਨਮਭਿਤੋ ਜਗਾਮ ਹृष੍ਟਃ ਸ੍ਵਸੁਤਮਵਾਪ੍ਯ ਚ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੨੯.
ਯੁੱਧ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਮੁਕਾ ਕੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਅਤਿਬਲਸਦृਸ਼ੈਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਮ ਕੁਲਮਾਨਵਿਵਰ੍ਧਨਂ ਕृਤਮ੍ । ਯਦਯਮਤੁਲ੍ਯਬਲਸ੍ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯ ਵੈ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ ।। ੭.੨੯.
ਤੇਰੇ ਵਿਰਲੇ ਸ਼ੌਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਤਿਬਲ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਵਧੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ।
ਨਯ ਰਥਮਧਿਰੋਪ੍ਯ ਵਾਸਵਂ ਨਗਰਮਿਤੋ ਵ੍ਰਜ ਸੇਨਯਾ ਵृਤਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ । ਅਹਮਪਿ ਤਵ ਗਚ੍ਛਤੋ ਦ੍ਰੁਤਂ ਸਹ ਸਚਿਵੈਰਨੁਯਾਮਿ ਪृष੍ਠਤਃ ।। ੭.੨੯.
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਇਥੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਵਾਂਗਾ।
ਅਥ ਸ ਬਲਵृਤਃ ਸਵਾਹਨਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪਤਿਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਰਾਵਣਿਃ । ਸ੍ਵਭਵਨਮਭਿਗਮ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ਕृਤਸਮਰਾਨ੍ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ।। ੭.੨੯.
ਫਿਰ ਰਾਵਣੀ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਯੁੱਧ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਿਤੇ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ऽਤਿਬਲੇ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਸੁਤੇਨ ਵੈ । ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਯਯੁਰ੍ਲਙ੍ਕਾਂ ਸੁਰਾਸ੍ਤਦਾ ।। ੭.੩੦.
ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਤਿਬਲ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਚਲੇ।
ਤਤ੍ਰ ਰਾਵਣਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਭ੍ਰਾਤृਭਿਰਾਵृਤਮ੍ । ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਗਗਨੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਸਾਮਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੭.੩੦.
ਉਥੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਵਤ੍ਸ ਰਾਵਣ ਤੁष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤਵ ਸਂਯੁਗੇ । ਅਹੋ ऽਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਮੌਦਾਰ੍ਯਂ ਤਵ ਤੁਲ੍ਯੋ ऽਧਿਕੋ ऽਪਿ ਵਾ ।। ੭.੩੦.
ਪੁੱਤਰ ਰਾਵਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਕਰਤਬ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ; ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਦਿਲਦਾਰੀ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈ—ਉਹ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੈਥੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਹੋਵੇ।
ਜਿਤਂ ਹਿ ਭਵਤਾ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ । ਕृਤਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਸਫਲਾ ਪ੍ਰੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਸੁਤੇਨ ਵੈ ।। ੭.੩੦.
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ; ਤੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।
ਅਯਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਤਿਬਲਸ੍ਤਵ ਰਾਵਣ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਜਗਤੀਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦਿਤ੍ਯੇਵ ਪਰਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੩੦.
ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਅਤਿਬਲ, ਰਾਵਣ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਲਵਾਨ੍ਦੁਰ੍ਜਯਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯੇਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਯਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾ ਵਸ਼ੇ ।। ੭.੩੦.
ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਰਹੇਗਾ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤਾਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ । ਕਿਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਦਿਵੌਕਸਃ ।। ੭.੩੦.
ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਿੰਦਰ ਪਾਕਾ-ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ਸਮਿਤਿਞ੍ਜਯਃ । ਅਮਰਤ੍ਵਮਹਂ ਦੇਵ ਵृਣੇ ਯਦ੍ਯੇष ਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੭.੩੦.
ਫਿਰ ਮਹਾ-ਤੇਜੀ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜੇ ਉਹ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਚਤੁष੍ਪਦਾਂ ਖੇਚਰਾਣਾਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਵਾ ਮਹੌਜਸਾਮ੍ । ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਕ੍ਸ਼ੁਪਲਤਾਤृਣੋਪਲਮਹੀਭृਤਾਮ੍ ।। ੭.੩੦.
ਚੌਪਾਏ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਡਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ—ਦਰੱਖਤ, ਬੂਟੇ, ਲਤਾਵਾਂ, ਘਾਹ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ—
ਸਰ੍ਵੇ ऽਪਿ ਜਨ੍ਤਵੋ ऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਭੇਤਵ੍ਯੇ ਸਤਿ ਬਿਭ੍ਯਤਿ । ਅਤੋ ऽਤ੍ਰ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਭਯਮ੍ ।। ੭.੩੦.
ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜਦੋਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਡਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਹਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾ ਮੇਘਨਾਦਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਮਰਤ੍ਵਂ ਹਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਭੁਵਿ । ਚਤੁष੍ਪਦਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾ ਮਹੌਜਸਾਮ੍ ।। ੭.੩੦.
ਫਿਰ ਮਹਾ-ਤੇਜੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਮੇਘਨਾਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਲਈ ਪੂਰੀ ਅਮਰਤਾ ਨਹੀਂ—ਚੌਪਾਏ, ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾਮਹੇਨੋਕ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍ਪ੍ਰਭੁਣਾਵ੍ਯਯਮ੍ ।। ੭.੩੦.
ਅਵਿਨਾਸੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਗਏ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ—
੍ਵਂ ਹਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਭੁਵਿ । ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਮੇਘਨਾਦੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਾ ਭਵੇਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ ।। ੭.੩੦.
—ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਲਈ—ਤਦ ਮੇਘਨਾਦ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣੋ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਦੇਵੇ।'
ਮਮੇष੍ਟਂ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੋ ਹਰ੍ਵ੍ਯੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਪਾਵਕਮ੍ । ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਮਵਤਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਰ੍ਜਯਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ।। ੭.੩੦.
ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਨ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ; ਤੇ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਜਾਵਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਅਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਤੋ ਰਥੋ ਮਹ੍ਯਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਤੁ ਵਿਭਾਵਸੋਃ । ਤਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਯਾਮਰਤਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੇ ਏष ਮੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਵਰਃ ।। ੭.੩੦.
ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਰਥ ਉਭਰੇ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਅਮਰਤਾ ਪਾਵਾਂ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਨਿਸਚਾ ਤੇ ਵਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਦ੍ਯਸਮਾਪ੍ਤੇ ਚ ਜਪ੍ਯਹੋਮੇ ਵਿਭਾਵਸੌ । ਯੁਧ੍ਯੇਯਂ ਦੇਵ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਤਦਾ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੭.੩੦.
ਜੇ ਅੱਗ ਦੀ ਜਪ ਤੇ ਹਵਨ ਅਧੂਰਾ ਰਹੇ ਤੇ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ, ਦੇਵਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ।
ਸਰ੍ਵੋ ਹਿ ਤਪਸਾ ਦੇਵ ਵृਣੋਤ੍ਯਮਰਤਾਂ ਪੁਮਾਨ੍ । ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਮਯਾ ਤ੍ਵੇਤਦਮਰਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੭.੩੦.
ਹਰ ਕੋਈ, ਦੇਵਤਾ, ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਚਾਹ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੇਵਃ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਗਤਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਸੁਰਾਃ ।। ੭.੩੦.
‘ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹਦਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ,’ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮ ਦੀਨੋ ਭ੍ਰष੍ਟਾਮ੍ਬਰਦ੍ਯੁਤਿਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯਾਨਤਤ੍ਪਰਤਾਂ ਗਤਃ ।। ੭.੩੦.
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮਾ, ਇੰਦਰ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਗੁਆਚੁਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾਭੂਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੋ ਕਿਮੁ ਪੁਰਾ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਮ ਸੁਦੁष੍ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੩੦.
ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ?'
ਅਮਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਯਾ ਬਹ੍ਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृष੍ਟਾਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਭੋ । ਏਕਵਰ੍ਣਾਃ ਸਮਾਭਾषਾ ਏਕਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੭.੩੦.
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਣੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ! ਉਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੀਆਂ, ਇੱਕੋ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਾਸਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੇषੋ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣੇ ऽਪਿ ਵਾ । ਤਤੋ ऽਹਮੇਕਾਗ੍ਰਮਨਾਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤਯਮ੍ ।। ੭.੩੦.
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਤਾਂ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਸੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਕੜ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਜਣੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।