ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਨਃ । ਹਰ੍षਾਨ੍ਨਾਦਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਨ੍ਵੈ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਰੁਣਾਲਯਾਤ੍ ।। ੭.੨੩.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਉੱਚਾ ਆਖਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਆਗਤਸ੍ਤੁ ਪਥਾ ਯੇਨ ਤੇਨੈਵ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਯ ਸਃ । ਲਙ੍ਕਾਮਭਿਮੁਖੋ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਨਭਸ੍ਤਲਗਤੋ ਯਯੌ ।। ੭.੨੩.
ਜਿਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਰਾਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਨਭ ਵਿੱਚੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਵਰ੍ਤਮਾਨਃ ਸਂਹृष੍ਟੋ ਰਾਵਣਸ੍ਸੁਦੁਰਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਜਹ੍ਰੇ ਪਥਿ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਰ੍षਿਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਨ੍ਯਕਾਃ ।। ੭.੨੪.
ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬੁਰਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ, ਰਿਸੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਫੜ ਲਿਆ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਾਂ ਹਿ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਸ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਵਾਪਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਹਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧੁਜਨਂ ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਮਾਨੇ ਤਾਂ ਰੁਰੋਧ ਹ ।। ੭.੨੪.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਿਸੇ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਰਥ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।
ਏਵਂ ਪਨ੍ਨਗਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸੁਰਮਾਨੁषੀਃ । ਯਕ੍ਸ਼ਦਾਨਵਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਮਾਨੇ ਸੋ ऽਧ੍ਯਰੋਪਯਤ੍ ।। ੭.੨੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੱਪਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲੈਂਦਾ।
ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਂ ਦੁਃਖਾਨ੍ਮੁਮੁਚੁਰ੍ਬਾष੍ਪਜਂ ਜਲਮ੍ । ਤੁਲ੍ਯਮਗ੍ਨ੍ਯਰ੍ਚਿषਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੋਕਾਗ੍ਨਿਭਯਸਮ੍ਭਵਮ੍ ।। ੭.੨੪.
ਉਹ ਸਭ ਕੁੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਤੇ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੰਝੂ ਵਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਤਾਭਿਃ ਸਰ੍ਵਾਨਵਦ੍ਯਾਭਿਰ੍ਨਦੀਭਿਰਿਵ ਸਾਗਰਃ । ਆਪੂਰਿਤਂ ਵਿਮਾਨਂ ਤਦ੍ਭਯਸ਼ੋਕਾਸ਼ਿਵਾਸ਼੍ਰੁਭਿਃ ।। ੭.੨੪.
ਉਹ ਹਵਾਈ ਮਹਿਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨਿਰਮਲ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਨਾਗਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਰ੍षਿਤਨਯਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ । ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਮਾਨੇ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ऽਰੁਦਨ੍ ।। ੭.੨੪.
ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸੱਪ-ਕੁੜੀਆਂ, ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਰਥ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਦੀਰ੍ਘਕੇਸ਼੍ਯਃ ਸੁਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾਃ । ਪੀਨਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਵਜ੍ਰਵੇਦਿਮਧ੍ਯਸਮਪ੍ਰਭਾਃ ।। ੭.੨੪.
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਲੰਬੇ, ਅੰਗ ਸੋਹਣੇ, ਚਿਹਰੇ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਛਾਤੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਕਮਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਮੱਧ ਵਾਂਗ ਪਤਲੀ ਸੀ।
ਰਥਕੂਬਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਃ ਸ਼੍ਰੋਣਿਦੇਸ਼ੈਰ੍ਮਨੋਹਰਾਃ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸੁਰਾਙ੍ਗਨਾਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਨਿष੍ਟਪ੍ਤਕਨਕਪ੍ਰਭਾਃ ।। ੭.੨੪.
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਾਂਗ, ਮਨਮੋਹਣ ਕੁੜੀਆਂ, ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੀ।
ਸ਼ੋਕਦੁਃਖਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਵਿਹ੍ਵਲਾਸ਼੍ਚ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਃ । ਤਾਸਾਂ ਨਿਸ਼੍ਵਾਸਵਾਤੇਨ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਮ੍ ।। ੭.੨੪.
ਦੁੱਖ, ਦੁਖ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਈ।
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਮਿਵਾਭਾਤਿ ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਗ੍ਨਿਪੁष੍ਪਕਮ੍ । ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਵਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੋਕਾਕੁਲਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।। ੭.੨੪.
ਉਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਰੋਕੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ; ਦਸਸੀਰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਦੀਨਵਕ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਮृਗ੍ਯਃ ਸਿਂਹਵਸ਼ਾ ਇਵ । ਕਾਚਿਚ੍ਚਿਨ੍ਤਯਤੀ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਨੁ ਮਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੨੪.
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਝੁਕੀਆਂ ਤੇ ਵਕਰੀਆਂ ਸਨ, ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਕੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਲਵੇਗਾ?'
ਕਾਚਿਦ੍ਦਧ੍ਯੌ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਅਪਿ ਮਾਂ ਮਾਰਯੇਦਯਮ੍ । ਇਤਿ ਮਾਤृਪਿਤऽਨ੍ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤऽਨ੍ਭ੍ਰਾਤऽਂਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟਾ ਵਿਲੇਪੁਃ ਸਹਿਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।। ੭.੨੪.
ਇੱਕ ਹੋਰ, ਗਹਿਰੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋਈ, ਸੋਚਦੀ ਸੀ, 'ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ।' ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਪਤੀ ਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਸਤਰੀਆਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਰੋਈਆਂ।
ਕਥਂ ਨੁ ਖਲੁ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਯਾ ਵਿਨਾ । ਕਥਂ ਮਾਤਾ ਕਥਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਨਿਮਗ੍ਨਾਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ ।। ੭.੨੪.
ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ? ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਇਹ ਸਭ ਗਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਡੁੱਬੇ ਹੋਣਗੇ?
ਹਾ ਕਥਂ ਨੁ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਹਂ ਵਿਨਾ । ਮृਤ੍ਯੋ ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਨਯ ਮਾਂ ਦੁਃਖਭਾਗਿਨੀਮ੍ ।। ੭.੨੪.
ਹਾਏ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੌਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਲੈ ਜਾ।
ਕਿਨ੍ਨੁ ਤਦ੍ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪੁਰਾ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰੇ ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੨੪.
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਏਵਂ ਸ੍ਮ ਦੁਃਖਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਤਿਤਾਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ । ਨ ਖਲ੍ਵਿਦਾਨੀਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮੋ ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਮਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੨੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਸਤਰੀਆਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਰੋਈਆਂ; ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਅਹੋ ਧਿਙ੍ਮਾਨੁषਂ ਲੋਕਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਖਲ੍ਵਧਮਃ ਪਰਃ । ਯਦ੍ਦੁਰ੍ਬਲਾ ਬਲਵਤਾ ਭਰ੍ਤਾਰੋ ਰਾਵਣੇਨ ਨਃ ।। ੭.੨੪.
ਹਾਏ, ਮਨੁੱਖੀ ਜਗਤ 'ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ! ਕੋਈ ਹੋਰ ਇੰਨਾ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਪਤੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਸੂਰ੍ਯੇਣੋਦਯਤਾ ਕਾਲੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣੀਵ ਨਾਸ਼ਿਤਾਃ । ਅਹੋ ਸੁਬਲਵਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਵਧੋਪਾਯੇषੁ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ।। ੭.੨੪.
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਤਾਰੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੈ।
ਅਹੋ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਮਾਸ੍ਥਾਯ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵੈਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ । ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਦृਸ਼ਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵਿਕ੍ਰਮੋ ऽਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੨੪.
ਹਾਏ, ਮਾੜੀ ਚਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਮਾੜੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਇਦਂ ਤ੍ਵਸਦृਸ਼ਂ ਕਰ੍ਮ ਪਰਦਾਰਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਯਸ੍ਮਾਦੇष ਪਰਕ੍ਯਾਸੁ ਰਮਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਮਃ ।। ੭.੨੪.
ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ — ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਨੂੰ ਛੁਣਨਾ — ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਮਾੜਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕृਤੇਨੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ਦੁਰ੍ਮਤਿਰ੍ਵਧਮ੍ । ਸਤੀਭਿਰ੍ਵਰਨਾਰੀਭਿਰੇਵਂ ਵਾਕ੍ਯੇ ऽਭ੍ਯੁਦੀਰਿਤੇ ।। ੭.੨੪.
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਇਸ ਮਾੜੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨਗੀਆਂ; ਇੰਝ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਨੇਦੁਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਯਃ ਖਸ੍ਥਾਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਃ ਪਪਾਤ ਚ । ਸ਼ਪ੍ਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸ ਤੁ ਸਮਂ ਹਤੌਜਾ ਇਵ ਨਿष੍ਪ੍ਰਭਃ ।। ੭.੨੪.
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਨਹੀਂ ਵੱਜੇ, ਨਾ ਹੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਮਕ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਭਿਃ ਸਾਧ੍ਵੀਭਿਰ੍ਬਭੂਵ ਵਿਮਨਾ ਇਵ । ਏਵਂ ਵਿਲਪਿਤਂ ਤਾਸਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ ।। ੭.੨੪.
ਪਤਿਵਰਤਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਘੋਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀ । ਸਹਸਾ ਪਤਿਤਾ ਭੂਮੌ ਭਗਿਨੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਸਾ ।। ੭.੨੪.
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ — ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਤਾਂ ਸ੍ਵਸਾਰਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਰਾਵਣਃ ਪਰਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ । ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕਿਮਿਦਂ ਭਦ੍ਰੇ ਵਕ੍ਤੁਕਾਮਾ ऽਸਿ ਮੇ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੭.੨੪.
ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਭੈਣ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?'
ਸਾ ਬਾष੍ਪਪਰਿਰੁਦ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ੀ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕृਤਾ ऽਸ੍ਮਿ ਵਿਧਵਾ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਬਲਵਤਾ ਬਲਾਤ੍ ।। ੭.੨੪.
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਆਖੀ, 'ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।'
ਏਤੇ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਵਿਨਿਹਤਾ ਰਣੇ । ਕਾਲਕੇਯਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।। ੭.੨੪.
'ਰਾਜਾ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੈਤ, ਜੋ ਕਾਲਕੇਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।'
ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋ ऽਪਿ ਗਰੀਯਾਨ੍ਮੇ ਤਤ੍ਰ ਭਰ੍ਤਾ ਮਹਾਬਲਃ ।। ੭.੨੪.
'ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।'