ਤਸ੍ਮਾਦੇਵਮਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵੈਵਸ੍ਵਤਵਧੋਦ੍ਯਤਃ । ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਾਸ਼ਾਂ ਯਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯਾਤ੍ਮਜੋ ਨृਪਃ ।। ੭.੨੦.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਯਾ ਹਿ ਭਗਵਨ੍ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਾ । ਅਵਜੇष੍ਯਾਮਿ ਚਤੁਰੋ ਲੋਕਪਾਲਾਨਿਤਿ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੭.੨੦.
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਚਾਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤਦਿਹ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ऽਹਂ ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਪ੍ਰਾਣਿਸਙ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਕਰ੍ਤਾਰਂ ਯੋਜਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ।। ੭.੨੦.
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਮਰੇ ਹੋਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਮੁਨਿਂ ਤਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਯਯੌ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਾਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸਹ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ।। ੭.੨੦.
ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਨਾਰਦਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਪਾਵਕਃ ।। ੭.੨੦.
ਪਰ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
ਯੇਨ ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਚਰਾਚਰਾਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਚਾਯੁषਿ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸ ਕਾਲੋ ਜੇष੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍ ।। ੭.੨੦.
ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੱਤੀ—ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧਰਮ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ?
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਕृਤਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਪਾਵਕਃ । ਲਬ੍ਧਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਵਿਜੇष੍ਯਨ੍ਤੇ ਲੋਕਾ ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭.੨੦.
ਜੋ ਆਪਣੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਿਵੇਂ ਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ । ਤਂ ਕਥਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਸੌ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਗਮਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੨੦.
ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ?
ਯੋ ਵਿਧਾਤਾ ਚ ਧਾਤਾ ਚ ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਤਥਾ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਵਿਜਿਤਂ ਯੇਨ ਤਂ ਕਥਂ ਵਿਜਯਿष੍ਯਤੇ ।। ੭.੨੦.
ਜੋ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ—ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਪਰਂ ਕਿਨ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾਯਂ ਵਿਧਾਨਂ ਸਂਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ । ਕੌਤੂਹਲਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ ।। ੭.੨੦.
ਪਰ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਲਿਆਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਵਿਮਰ੍ਦਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਨਯੋਰ੍ਯਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਯੋਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੭.੨੦.
ਮੈਂ ਖੁਦ ਯਮ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਂਗਾ।
ਏਵਂ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦੋ ਜਗਾਮ ਲਘੁਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਆਖ੍ਯਾਤੁਂ ਤਦ੍ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਯਮਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ।। ੭.੨੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੱਸ ਸਕੇ।
ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸ ਯਮਂ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਮਗ੍ਨਿਪੁਰਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਵਿਧਾਨਮੁਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਯਸ੍ਯ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ ।। ੭.੨੧.
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਮਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਹਰ੍षਿਂ ਤਤ੍ਰ ਨਾਰਦਮ੍ । ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੁਖਮਾਸੀਨਮਰ੍ਘ੍ਯਮਾਵੇਦ੍ਯ ਧਰ੍ਮਤਃ ।। ੭.੨੧.
ਯਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਤੁ ਦੇਵਰ੍षੇ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਕਿਮਾਗਮਨਕृਤ੍ਯਂ ਤੇ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤ ।। ੭.੨੧.
ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਕੀ ਧਰਮ ਘਟ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ? ਤੁਸੀਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ?
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤੁ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਰਦੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਧਾਨਂ ਚ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ।। ੭.੨੧.
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ।"
ਏष ਨਾਮ੍ਨੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਪਿਤृਰਾਜ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ । ਉਪਯਾਤਿ ਵਸ਼ਂ ਨੇਤੁਂ ਵਿਕ੍ਰਮੈਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਜਯਮ੍ ।। ੭.੨੧.
ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਹਂ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਹ੍ਯਾਗਤਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਹਰਣਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਤਵ ਕਿਂ ਨੁ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੨੧.
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਛੜੀ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੁਰਾਦਂਸ਼ੁਮਨ੍ਤਮਿਵੋਦਿਤਮ੍ । ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਦੀਪ੍ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਵਿਮਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ ।। ੭.੨੧.
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਵਿਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਸੀ, ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਭਯਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਕਸ੍ਯ ਮਹਾਬਲਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਤਿਮਿਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮੀਪਂ ਸੋ ऽਭ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ।। ੭.੨੧.
ਉਸ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਹਨੇਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।
ਸੋ ऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਸੁਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਭੁਞ੍ਜਾਨਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ ।। ੭.੨੧.
ਉਥੇ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਬਲੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੀ।
ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸੈਨਿਕਾਂਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਯਮਸ੍ਯਾਨੁਚਰੈਃ ਸਹ । ਯਮਸ੍ਯ ਪੁਰੁषੈਰੁਗ੍ਰੈਰ੍ਘੋਰਰੂਪੈਰ੍ਭਯਾਨਕੈਃ ।। ੭.੨੧.
ਉਸ ਨੇ ਯਮ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ, ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਖਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਧ੍ਯਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਦੇਹਿਨਃ । ਕ੍ਰੋਸ਼ਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਨਾਦਂ ਤੀਵ੍ਰਨਿष੍ਟਨਤਤ੍ਪਰਾਨ੍ ।। ੭.੨੧.
ਉਸ ਨੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੜਪਦੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਦੇ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਰਾਹਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਕृਮਿਭਿਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਰਮੇਯੈਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣੈਃ ।। ੭.੨੧.
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਰੜੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦੇਖਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੋਤ੍ਰਾਯਾਸਕਰਾ ਵਾਚੋ ਵਦਤਸ਼੍ਚ ਭਯਾਵਹਾਃ । ਸਨ੍ਤਾਰ੍ਯਮਾਣਾਨ੍ਵੈਤਰਣੀਂ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ਼ੋਣਿਤੋਦਕਾਮ੍ ।। ੭.੨੧.
ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਖੂਨ ਵਾਲੀ ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ।
ਵਾਲੁਕਾਸੁ ਚ ਤਪ੍ਤਾਸੁ ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨੇ ਚੈਵ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਨਧਾਰ੍ਮਿਕਾਨ੍ ।। ੭.੨੧.
ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਪਦੇ ਰੇਤਾਂ 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੜਪਦੇ, ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੇਦਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਰੌਰਵੇ ਕ੍ਸ਼ਾਰਨਦ੍ਯਾਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਰਧਾਰਾਸੁ ਚੈਵ ਹਿ । ਪਾਨੀਯਂ ਯਾਚਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਤृषਿਤਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾਨਪਿ ।। ੭.੨੧.
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਖਾਰ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਛੁਰੀਆਂ 'ਤੇ, ਪਾਣੀ ਮੰਗਦੇ, ਪਿਆਸੇ ਤੇ ਭੁੱਖੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਸ਼ਵਭੂਤਾਨ੍ਕृਸ਼ਾਨ੍ਦੀਨਾਨ੍ਵਿਵਰ੍ਣਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮੂਰ੍ਧਜਾਨ੍ । ਮਲਪਙ੍ਕਧਰਾਨ੍ਦੀਨਾਨ੍ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰਿਧਾਵਤਃ ।। ੭.੨੧.
ਉਸ ਨੇ ਲਾਸ਼ਾਂ—ਪਤਲੇ, ਦੁਖੀ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਗੰਦ ਤੇ ਕੀਚੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ—ਦੇਖੇ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਵਣੋ ਮਾਰ੍ਗੇ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚ ਗृਹਮੁਖ੍ਯੇषੁ ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਃਸ੍ਵਨੈਃ । ਪ੍ਰਮੋਦਮਾਨਾਨਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਦ੍ਰਾਵਣਃ ਸੁਕृਤੈਃ ਸ੍ਵਕੈਃ ।। ੭.੨੧.
ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਵੇਖੇ; ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ।
ਗੌਰਸਂ ਗੋਪ੍ਰਦਾਤਾਰੋ ਹ੍ਯਨ੍ਨਂ ਚੈਵਾਨ੍ਨਦਾਯਿਨਃ । ਗृਹਾਂਸ਼੍ਚ ਗृਹਦਾਤਾਰਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਮਸ਼੍ਨਤਃ ।। ੭.੨੧.
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਾਂ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਖਾਣਾ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਘਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।