ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯੋ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਮਮ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਰਾਧਿਪ । ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤੋ ਭੋਗੇषੁ ਨ ਸ਼ृਣੋषਿ ਬਲਂ ਮਮ ।। ੭.੧੯.
'ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲੀ ਲੜਾਈ ਕਰ ਸਕੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ; ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।'
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਰਾਜਾ ਮਨ੍ਦਾਸੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਿਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਿਹ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵੈ ਕਾਲੋ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਃ ।। ੭.੧੯.
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਮੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਆਖਿਆ, 'ਇੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਅਟੱਲ ਹੈ।'
ਨਹ੍ਯਹਂ ਨਿਰ੍ਜਿਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਚਾਤ੍ਮਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਨਾ । ਕਾਲੇਨੈਵ ਵਿਪਨ੍ਨੋ ऽਹਂ ਹੇਤੁਭੂਤਸ੍ਤੁ ਮੇ ਭਵਾਨ੍ ।। ੭.੧੯.
'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਹੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ, ਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸਮੇਂ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ।'
ਕਿਂ ਤ੍ਵਿਦਾਨੀਂ ਮਯਾ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਾਣਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਨਹ੍ਯਹਂ ਵਿਮੁਖੀ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਹਤਃ ।। ੭.੧੯.
'ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁਕਣ ਵਾਲੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।'
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਪਰਿਭਾਵਿਤ੍ਵਾਦ੍ਵਚੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ । ਯਦਿ ਦਤ੍ਤਂ ਯਦਿ ਹੁਤਂ ਯਦਿ ਮੇ ਸੁਕृਤਂ ਤਪਃ ੭.੧੯.
ਇਕਸਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਖਸ: ਜੇ ਮੈਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੇ ਮੈਂ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਚੰਗਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—
ਉਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਕੁਲੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਨਾਮ ਯਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਹਰਿष੍ਯਤਿ ।। ੭.੧੯.
ਤਾਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਇਕਸਵਾਕੂਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ—ਉਹ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।
ਤਤੋ ਜਲਧਰੋਦਗ੍ਰਸ੍ਤਾਡਿਤੋ ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਦਾਹृਤੇ ਸ਼ਾਪੇ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਖਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਾ ।। ੭.੧੯.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਡੰਬੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਗਤਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੇ ਚ ਨृਪੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਸੋ ऽਪਸਰ੍ਪਤ ।। ੭.੧੯.
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ, ਦੇਵਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਤੇ ਜਦ ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਰਾਖਸ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਵਿਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ । ਆਸਸਾਦ ਘਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਰਦਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ।। ੭.੨੦.
ਫਿਰ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਵਾਦਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ । ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕੁਸ਼ਲਂ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਹੇਤੁਮਾਗਮਨਸ੍ਯ ਚ ।। ੭.੨੦.
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ ਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਿਆ।
ਨਾਰਦਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾ ਦੇਵਰ੍षਿਰਮਿਤਪ੍ਰਭਃ । ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮੇਘਪृष੍ਠਸ੍ਥੋ ਰਾਵਣਂ ਪੁष੍ਪਕੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੭.੨੦.
ਨਾਰਦ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਮਿਤ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਬੱਦਲ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਤੇ ਸੌਮ੍ਯ ਤਿष੍ਠ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸਃ ਸੁਤ । ਪ੍ਰੀਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯਭਿਜਨੋਪੇਤਵਿਕ੍ਰਮੈਰੂਰ੍ਜਿਤੈਸ੍ਤਵ ।। ੭.੨੦.
ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ, ਵਿਸ਼ਰਵਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਠਹਿਰ ਜਾ; ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।
ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਦੈਤ੍ਯਘਾਤੈਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਰਗਧਰ੍षਣੈਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਸਮਂ ਵਿਮਰ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਭृਸ਼ਂ ਹਿ ਪਰਿਤੋषਿਤਃ ।। ੭.੨੦.
ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੀਤੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।
ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਾਵਤ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਸੇ ਯਦਿ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸਤ੍ਤਮ । ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਸ੍ਤਾਤ ਸਮਾਧਿਂ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਕੁਰੁ ।। ੭.੨੦.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੇ; ਸੁਣ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਰਾਖਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਕਿਮਯਂ ਵਧ੍ਯਤੇ ਤਾਤ ਤ੍ਵਯਾ ऽਵਧ੍ਯੇਨ ਦੈਵਤੈਃ । ਹਤ ਏਵ ਹ੍ਯਯਂ ਲੋਕੋ ਯਦਾ ਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਂ ਗਤਃ ।। ੭.੨੦.
ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਇਹ ਦੈਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਜਦ ਲੋਕ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
੍ਤਮ । ਦੇਵਦਾਨਵਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਅਵਧ੍ਯੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਲੋਕਃ ਕ੍ਲੇष੍ਟੁਂ ਯੁਕ੍ਤੋ ਨ ਮਾਨੁषਃ ।। ੭.੨੦.
ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਵਲੋਂ ਅਮਰ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸਿ ਸਮ੍ਮੂਢਂ ਮਹਦ੍ਭਿਰ੍ਵ੍ਯਸਨੈਰ੍ਵृਤਮ੍ । ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਕਸ੍ਤਾਦृਸ਼ਂ ਲੋਕਂ ਜਰਾਵ੍ਯਾਧਿਸ਼ਤੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ ।। ੭.੨੦.
ਕੌਣ ਐਸਾ ਸੰਸਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਤੋਂ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ, ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ?
ਤੈਸ੍ਤੈਰਨਿष੍ਟੋਪਗਮੈਰਜਸ੍ਰਂ ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਕਃ । ਮਤਿਮਾਨ੍ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਯੁਦ੍ਧੇਨ ਪ੍ਰਣਯੀ ਭਵੇਤ੍ ।। ੭.੨੦.
ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੌਣ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗਾ?
ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਂ ਦੈਵਹਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਜਰਾਦਿਭਿਃ । ਵਿषਾਦਸ਼ੋਕਸਮ੍ਮੂਢਂ ਲੋਕਂ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਪਯਸ੍ਵ ਮਾ ।। ੭.੨੦.
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰ, ਜੋ ਮੰਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ, ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ, ਬੁਢਾਪੇ, ਤੇ ਦੁਖ-ਗ਼ਮ ਦੀ ਭੁੱਲ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯ ਤਾਵਨ੍ਮਹਾਬਾਹੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰ ਮਾਨੁषਮ੍ । ਮੂਢਮੇਵਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਯਸ੍ਯ ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਗਤਿਃ ।। ੭.੨੦.
ਵੇਖ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਰਪੰਚ, ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤੀ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਤੇ ਅਜੀਬ ਰਸਤੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਾਦਿਤ੍ਰਨृਤ੍ਯਾਦਿ ਸੇਵ੍ਯਤੇ ਮੁਦਿਤੈਰ੍ਜਨੈਃ । ਰੁਦ੍ਯਤੇ ਚਾਪਰੈਰਾਰ੍ਤੈਰ੍ਧਾਰਾਸ਼੍ਰੁਨਯਨਾਨਨੈਃ ।। ੭.੨੦.
ਕਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਦ-ਵਾਦ, ਨੱਚ-ਗਾਣੇ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਾਤਾਪਿਤृਸੁਤਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾਬਨ੍ਧੁਮਨੋਰਮੈਃ । ਮੋਹਿਤੋ ऽਯਂ ਜਨੋ ਧ੍ਵਸ੍ਤਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤੇ ।। ੭.੨੦.
ਇਹ ਲੋਕ ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਅਲਮੇਨਂ ਪਰਿਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯ ਲੋਕਂ ਮੋਹਨਿਰਾਕृਤਮ੍ । ਜਿਤ ਏਵ ਤ੍ਵਯਾ ਸੌਮ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭.੨੦.
ਹੁਣ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਦੇ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਮੀਤ, ਤੂੰ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ । ਤਨ੍ਨਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯ ਯਮਂ ਪਰਪੁਰਞ੍ਜਯ ।। ੭.੨੦.
ਹਰ ਕੋਈ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੁਲਸਤਿਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਯਮ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ।
ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜਿਤੇ ਜਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਲਙ੍ਕੇਸ਼ੋ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ । ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ਨਾਰਦਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ।। ੭.੨੦.
ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਤੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਿੱਤਿਆ ਹੀ ਸਮਝ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਥੇ ਕਿਹਾ।
ਮਹਰ੍षੇ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਹਾਰ ਸਮਰਪ੍ਰਿਯ । ਅਹਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਿਜਯਾਰ੍ਥਂ ਰਸਾਤਲਮ੍ ।। ੭.੨੦.
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਿੱਤ ਲਈ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਨਾਗਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍ਵਸ਼ੇ । ਸਮੁਦ੍ਰਮਮृਤਾਰ੍ਥਂ ਚ ਮਥਿष੍ਯਾਮਿ ਰਸਾਲਯਮ੍ ।। ੭.੨੦.
ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਾਂਗਾ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਦृਸ਼ਗ੍ਰੀਵਂ ਨਾਰਦੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ । ਕ੍ਵ ਖਲ੍ਵਿਦਾਨੀਂ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਤ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯਨ੍ਯੇਨ ਗਮ੍ਯਤੇ ।। ੭.੨੦.
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਅਯਂ ਖਲੁ ਸੁਦੁਰ੍ਗਮ੍ਯਃ ਪ੍ਰੇਤਰਾਜਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਮਾਰ੍ਗੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षੋ ਯਮਸ੍ਯਾਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ਨ ।। ੭.੨੦.
ਇਹ ਰਾਹ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਰਾਹ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਸ ਤੁ ਸ਼ਾਰਦਮੇਘਾਭਂ ਹਾਸਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਨਨਃ । ਉਵਾਚ ਕृਤਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੭.੨੦.
ਫਿਰ ਦਸਾਨਨ ਨੇ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਹੱਸਾ ਛੱਡ ਕੇ, 'ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ' ਕਿਹਾ ਤੇ ਇਹ ਵਾਕ ਬੋਲੇ।