ਏਵਂ ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਤੇਨ ਹਰਿਣਾ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣ । ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਂਯੁਗੇ ਭਗ੍ਨਾ ਹਤਪ੍ਰਵਰਨਾਯਕਾਃ ।। ੭.੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਹਰੀ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਹਰਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਅਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪ੍ਰਤਿਯੋਦ੍ਧੁਂ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਙ੍ਕਾਂ ਗਤਾ ਵਸ੍ਤੁਂ ਪਾਤਾਲਂ ਸਹਪਤ੍ਨਯਃ ।। ੭.੮.
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੰਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸੁਮਾਲਿਨਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਰਘੁਸਤ੍ਤਮ । ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਵੀਰ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵਂਸ਼ੇ ਸਾਲਕਟਙ੍ਕਟੇ ।। ੭.੮.
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਮਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਾਲਕਟੰਕਟਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ।
ਯੇ ਤ੍ਵਯਾ ਨਿਹਤਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਸੁਮਾਲੀ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ੍ਮਾਲੀ ਯੇ ਚ ਤੇषਾਂ ਪੁਰਃਸਰਾਃ ੭.੮.
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਪੌਲਸਤਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਨ—ਸੁਮਾਲੀ, ਮਾਲਯਵਾਨ, ਮਾਲੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ।
ਨ ਚਾਨ੍ਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਹਨ੍ਤਾ ਸੁਰਾਰੀਨ੍ਦੇਵਕਣ੍ਟਕਾਨ੍ । ऋਤੇ ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੭.੮.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਕਾਂਟੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਹਨ੍ਤੁਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹ੍ਯਜੇਯਃ ਪ੍ਰਭੁਰਵ੍ਯਯਃ ।। ੭.੮.
ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਹੋ, ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਇਆ ਹੈ—ਅਜੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਅਟੱਲ।
ਨष੍ਟਧਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਤਾ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਜਾਕਰਃ । ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਦਸ੍ਯੁਵਧੇ ਸ਼ਰਣਾਗਤਵਤ੍ਸਲਃ ।। ੭.੮.
ਜੋ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਦੁਰਜਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਮਯਾ ਤਵ ਨਰਾਧਿਪ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਦ੍ਯ ਕਥਿਤਾ ਸਕਲਾ ਯਥਾਵਤ੍ । ਭੂਯੋ ਨਿਬੋਧ ਰਘੁਸਤ੍ਤਮ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਪ੍ਰਭਾਵਮਤੁਲਂ ਸਸੁਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮ੍ ।। ੭.੮.
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਜਨਮ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਚਿਰਾਤ੍ਸੁਮਾਲੀ ਵ੍ਯਚਰਦ੍ਰਸਾਤਲਂ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਵਿष੍ਣੁਭਯਾਰ੍ਦਿਤਸ੍ਤਦਾ । ਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤੋ ਬਲੀ ਤਤਸ੍ਤੁ ਲਙ੍ਕਾਮਵਸਦ੍ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੭.੮.
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਸੁਮਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਸੁਮਾਲੀ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਰਸਾਤਲਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵੈ ਵਿਚਚਾਰ ਹ ।। ੭.੯.
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੁਮਾਲੀ ਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ।
ਨੀਲਜੀਮੂਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਸ੍ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਕੁਣ੍ਡਲਃ । ਕਨ੍ਯਾਂ ਦੁਹਿਤਰਂ ਗृਹ੍ਯ ਵਿਨਾ ਪਦ੍ਮਮਿਵ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ।। ੭.੯.
ਕਾਲੀ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਦਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਚਲਿਆ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ ਤੁ ਤਦਾ ਵਿਚਰਨ੍ਵੈ ਮਹੀਤਲਮ੍ । ਤਦਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪੁष੍ਪਕੇਣ ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੭.੯.
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਦ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪਿਤਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਤਨਯਂ ਵਿਭੁਮ੍ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऽਮਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਤਪਨੋਪਮਮ੍ ।। ੭.੯.
ਉਸਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਰਸਾਤਲਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਾਤ੍ਸਵਿਸ੍ਮਯਃ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਮਹਾਮਤਿਃ ।। ੭.੯.
ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇਤਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਕਿਂ ਕृਤਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਰ੍ਧੇਮਹਿ ਕਥਂ ਵਯਮ੍ । ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੁਤਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਕੈਕਸੀਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੭.੯.
ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀਏ? ਫਿਰ ਰਾਖਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕੈਕੇਸੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਿ ਪ੍ਰਦਾਨਕਾਲੋ ऽਯਂ ਯੌਵਨਂ ਵ੍ਯਤਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਾਚ੍ਚ ਭੀਤੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਵਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਸੇ ।। ੭.੯.
ਪੁੱਤ, ਤੇਰੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘੜੀ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਠੁਕਰਾਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਚ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾ ਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪੇਤਾ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਿਵ ਪੁਤ੍ਰਿਕੇ । ਕਨ੍ਯਾਪਿਤृਤ੍ਵਂ ਦੁਃਖਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਾਨਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ।। ੭.੯.
ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਤੂੰ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈਂ, ਧੀਏ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ। ਇਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਾ ਹੋਣਾ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਚ ਕਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਵਰਯੇਦਿਤਿ ਕਨ੍ਯਕੇ ।। ੭.੯.
ਤੇਰੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕੌਣ ਆਵੇਗਾ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਧੀਏ।
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪੇਤਾ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਿਵ ਪੁਤ੍ਰਿਕੇ । ਮਾਤੁਃ ਕੁਲਂ ਪਿਤृਕੁਲਂ ਯਤ੍ਰ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । ਕੁਲਤ੍ਰਯਂ ਸਦਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸਂਸ਼ਯੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ ।। ੭.੯.
ਤੂੰ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈਂ, ਧੀਏ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੁੜੀ ਵਿਆਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿੰਨ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਮੁਨਿਵਰਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਕੁਲੋਦ੍ਭਵਮ੍ । ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸਂ ਪੁਤ੍ਰਿ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਵਰਯ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੭.੯.
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਰਵਾ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਚੁਣ।
ਈਦृਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪੁਤ੍ਰਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤੇਜਸਾ ਭਾਸ੍ਕਰਸਮੋ ਯਾਦृਸ਼ੋ ऽਯਂ ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੭.੯.
ਤੇਰੇ ਘਰ ਐਸੇ ਪੁੱਤ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਧੀਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਧਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈਂ।
ਸਾ ਤੁ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਕਾ ਪਿਤृਗੌਰਵਾਤ੍ । ਤਤ੍ਰੋਪਾਗਮ੍ਯ ਸਾ ਤਸ੍ਥੌ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਯਤ੍ਰ ਤਪ੍ਯਤੇ ।। ੭.੯.
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਜਿੱਥੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਤਨਯੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਮੁਪਾਤਿष੍ਠਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥ ਇਵ ਪਾਵਕਃ ।। ੭.੯.
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮਾ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਦੂਜਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੌਥੀ ਲੋਅ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਤੁ ਤਾਂ ਵੇਲਾਂ ਦਾਰੁਣਾਂ ਪਿਤृਗੌਰਵਾਤ੍ । ਉਪਸृਤ੍ਯਾਗ੍ਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਰਣਾਧੋਮੁਖੀ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਵਿਲਿਖਨ੍ਤੀ ਮੁਹੁਰ੍ਭੂਮਿਮਙ੍ਗੁष੍ਠਾਗ੍ਰੇਣ ਭਾਮਿਨੀ ।। ੭.੯.
ਉਹ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਠਿਨਤਾ ਨਾ ਸੋਚੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਅੰਗੂਠੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ ਤੁ ਤਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀਂ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾਮ੍ । ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪਰਮੋਦਾਰੋ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਾਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ।। ੭.੯.
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਮਰ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਭਦ੍ਰੇ ਕਸ੍ਯਾਸਿ ਦੁਹਿਤਾ ਕੁਤੋ ਵਾ ਤ੍ਵਮਿਹਾਗਤਾ । ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਹੇਤੋਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼ੋਭਨੇ ।। ੭.੯.
ਸੋਹਣੀਏ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਈ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਮੁਨੇ ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮੇ ਮਤਮ੍ ।। ੭.੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆਂ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕਿਂ ਤੁ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ਪਿਤੁਰਾਗਤਾਮ੍ । ਕੈਕਸੀ ਨਾਮ ਨਾਮ੍ਨਾਹਂ ਸ਼ੇषਂ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੭.੯.
ਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਆਈ ਹੋਈ ਜਾਣੋ; ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਕੈਕੇਸੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸ ਤੁ ਗਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ । ਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਤੇ ਮਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਕਾਰਣਂ ਯਨ੍ਮਨੋਗਤਮ੍ ।। ੭.੯.
ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ: ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈ ਹੈ।
ਸੁਤਾਭਿਲਾषੋ ਮਤ੍ਤਸ੍ਤੇ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਗਾਮਿਨਿ । ਦਾਰੁਣਾਯਾਂ ਤੁ ਵੇਲਾਯਾਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੭.੯.
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਵਾਲੀਏ; ਤੇ ਤੂੰ ਐਸੇ ਕਠਿਨ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈਂ—