ਸ ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਪੋਵਨਗਤਸ੍ਤਦਾ । ਅਵਰ੍ਧਤਾਹੁਤਿਹੁਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯਥਾਨਲਃ ।। ੭.੩.
ਵੈਸ਼ਰਵਣ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੋਮ-ਹਵਨ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਸ੍ਥਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਚਰਿष੍ਯੇ ਪਰਮਂ ਧਰ੍ਮਂ ਧਰ੍ਮੋ ਹਿ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ ।। ੭.੩.
ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ: 'ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ।'
ਸ ਤੁ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਨੇ । ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਨਿਯਮੈਰੁਗ੍ਰੈਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸੁਮਹਤ੍ਤਪਃ ।। ੭.੩.
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਕੜੀਆਂ ਰੋਕ-ਟੋਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਤਂ ਤਂ ਵਿਧਿਮਕਲ੍ਪਯਤ੍ । ਜਲਾਸ਼ੀ ਮਾਰੁਤਾਹਾਰੋ ਨਿਰਾਹਾਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੭.੩.
ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਏ: ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਰਹਿਣਾ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣਾ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ।
ਏਵਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਾਨ੍ਯੇਕਵਰ੍षਵਤ੍ । ਅਥ ਪ੍ਰੀਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸੁਰਗਣੈਃ ਸਹ ।। ੭.੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਇਕ ਸਾਲ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਏ; ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਪਰਿਤੁष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਤੇ ਵਤ੍ਸ ਕਰ੍ਮਣਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਰਾਰ੍ਹਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਮਤੇ ।। ੭.੩.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਸ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਪੁੱਤ। ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਵਰ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ।'
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਃ ਪਿਤਾਮਹਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਭਗਵਁਲ੍ਲੋਕਪਾਲਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛੇਯਂ ਵਿਤ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੭.੩.
ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨੇ ਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ: 'ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਧਨ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਪਰਿਤੁष੍ਟੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰਗਣੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਹृष੍ਟਵਤ੍ ।। ੭.੩.
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।'
ਅਹਂ ਵੈ ਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਸ੍ਰष੍ਟੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ।। ੭.੩.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
ਯਮੇਨ੍ਦ੍ਰਵਰੁਣਾਨਾਂ ਚ ਪਦਂ ਯਤ੍ਤਵ ਚੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਤਦ੍ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਨਿਧੀਸ਼ਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੁਹਿ । ਸ਼ਕ੍ਰਾਮ੍ਬੁਪਯਮਾਨਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ।। ੭.੩.
ਯਮ, ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੂੰ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ; ਧਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣ। ਤੂੰ ਸ਼ਕਰ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਨਾਲ ਚੌਥਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਏਤਚ੍ਚ ਪੁष੍ਪਕਂ ਨਾਮ ਵਿਮਾਨਂ ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਯਾਨਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਮਤਾਂ ਵ੍ਰਜ ।। ੭.੩.
ਇਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਨਾਮ ਦਾ ਉਡਣ ਵਾਲਾ ਰਥ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਲੈ ਲੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਯਥਾਗਤਮ੍ । ਕृਤਕृਤ੍ਯਾ ਵਯਂ ਤਾਤ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਵ ਵਰਦ੍ਵਯਮ੍ ।। ੭.੩.
ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਪੁੱਤ, ਦੋ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਗਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਹ ।। ੭.੩.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਗਤੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੂਰ੍ਵੇषੁ ਦੇਵੇष੍ਵਥ ਨਭਸ੍ਥਲਮ੍ । ਵਨੇ ਸ ਪਿਤਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਨਿਵਾਸਨਂ ਨ ਮੇ ਦੇਵੋ ਵਿਦਧੇ ਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੭.੩.
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਪ੍ਰਜਾ ਪਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।'
ਭਗਵਁਲ੍ਲਬ੍ਧਵਾਨਸ੍ਮਿ ਵਰਮਿष੍ਟਂ ਪਿਤਾਮਹਾਤ੍ । ਤਂ ਪਸ਼੍ਯ ਭਗਵਨ੍ਕਞ੍ਚਿਨ੍ਨਿਵਾਸਂ ਸਾਧੁ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੭.੩.
'ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਪਿਤਾਮਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀ ਹੋਈ ਵਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਥਾਂ ਵਿਖਾ ਦਿਓ।'
ਨ ਚ ਪੀਡਾ ਭਵੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।। ੭.੩.
'ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ।' ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ,
ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਤਿ ਸਤ੍ਤਮਃ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯੋਦਧੇਸ੍ਤੀਰੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ ।। ੭.੩.
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣੋ, ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।'
ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਸਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਰੀ ਯਥਾ । ਲਙ੍ਕਾ ਨਾਮ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ।। ੭.੩.
'ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮਹਿੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਰਗੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ।'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਨਿਵਾਸਾਰ੍ਥਂ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਮਰਾਵਤੀ । ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਵਸ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭.੩.
'ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਉਹ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਲਈ ਅਮਰਾਵਤੀ। ਤੂੰ ਉਥੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਹੇਮਪ੍ਰਾਕਾਰਪਰਿਘਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਮਾਵृਤਾ । ਰਮਣੀਯਾ ਪੁਰੀ ਸਾ ਹਿ ਰੁਕ੍ਮਵੈਡੂਰ੍ਯਤੋਰਣਾ ।। ੭.੩.
'ਉਹ ਸੁਹਣੀ ਨਗਰੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਪੀਲੂ ਪਥਰ ਦੇ ਹਨ।'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਸਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਪੁਰਾ ਵਿष੍ਣੁਭਯਾਰ੍ਦਿਤੈਃ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈ ਰਸਾਤਲਤਲਂ ਗਤੈਃ ।। ੭.੩.
'ਉਹ ਨਗਰੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ; ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਥੇ ਨੀਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਨਗਰੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।'
ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਲਙ੍ਕਾ ਸਾ ਪ੍ਰਭੁਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸ ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਵਾਸਾਯ ਗਚ੍ਛ ਪੁਤ੍ਰ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।। ੭.੩.
'ਹੁਣ ਲੰਕਾ ਸੁੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸ।'
ਨਿਰ੍ਦੋषਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਵਾਸੋ ਨ ਬਾਧਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ । ਏਤਚ੍ਛੁਤ੍ਵਾ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਂ ਵਚਨਂ ਪਿਤੁਃ ।। ੭.੩.
'ਉਥੇ ਤੇਰਾ ਵੱਸਣਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਧਰਮਕ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਕ ਆਤਮਾ...'
ਨਿਵਾਸਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਲਙ੍ਕਾਂ ਪਰ੍ਵਤਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਨੈਰ੍ऋਤਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਹृष੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਮੁਦੁਤੈਃ ਸਹ ।। ੭.੩.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵਸਾਇਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਉਲਾਸ਼ਿਤ ਨੈਰਿਤ ਜਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।
ਅਚਿਰੇਣੈਵ ਕਾਲੇਨ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ।। ੭.੩.
ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਥੋੜੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਗਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਗਈ।
ਸ ਤੁ ਤਤ੍ਰਾਵਸਤ੍ਪ੍ਰੀਤੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨੈਰ੍ऋਤਰ੍षਭਃ । ਸਮੁਦ੍ਰਪਰਿਘਾਯਾਂ ਤੁ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੭.੩.
ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਤੇ ਨੈਰਿਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁष੍ਪਕੇਣ ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਭ੍ਯਾਗਚ੍ਛਦ੍ਵਿਨੀਤਾਤ੍ਮਾ ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਚ ਹਿ ।। ੭.੩.
ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਧਰਮਕ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਸ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗਣੈਰਭਿष੍ਟੁਤਸ੍ਤਥਾਪ੍ਸਰੋਨृਤ੍ਯਵਿਭੂषਿਤਾਲਯਃ । ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਵਭਾਸਯਨ੍ਪਿਤੁਃ ਸਮੀਪਂ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸ ਵਿਤ੍ਤਪਃ ।। ੭.੩.
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਉਸਦਾ ਘਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਨੱਚ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਗਸ੍ਤ੍ਯੇਰਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਗਤਃ । ਕਥਮਾਸੀਤ੍ਤੁ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਪੁਰਾ ।। ੭.੪.
ਅਗਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ: 'ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ?'
ਤਤਃ ਸ਼ਿਰਃ ਕਮ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰੇਤਾਗ੍ਨਿਸਮਵਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਤਮਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਮੁਹੁਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਮਯਮਾਨੋ ऽਭ੍ਯਭਾषਤ ।। ੭.੪.
ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਤ੍ਰੇਤਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਖਿਆ।