ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰ੍ਮਰਤਾ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਾਃ। ਤਾਭਿਃ ਸ਼ੋਕਾਭਿਤਪ੍ਤਾਭਿਃ ਸ਼ਪ੍ਤਃ ਪਰਵਸ਼ਂ ਗਤਃ
ਪਤੀ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ—ਉਹ ਦੁਖ ਨਾਲ ਸੜੀਆਂ, ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਪਰਾਏ ਹਥੀਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਪ੍ਰਕृਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਸ਼ਪ੍ਤਸ੍ਤਦਾਗਤਮ੍। ਪ੍ਰਵਾਦਃ ਸਤ੍ਯਮੇਵਾਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਨृਪ
ਤੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚੀ ਹੀ ਹੈ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਨਾਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣਿ ਭੂਤਲੇ। ਕਥਂ ਚ ਨਾਮ ਤੇ ਰਾਜਁਲ੍ਲੋਕਾਨਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤੇਜਸਾ
ਪਤੀ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਸੂ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦੇ। ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ?
ਨਾਰੀਚੌਰ੍ਯਮਿਦਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਕृਤਂ ਸ਼ੌਣ੍ਡੀਰ੍ਯਮਾਨਿਨਾ। ਅਪਨੀਯਾਸ਼੍ਰਮਾਦ੍ ਰਾਮਂ ਯਨ੍ਮृਗਚ੍ਛਦ੍ਮਨਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਨਾਰੀ ਚੋਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝ ਕੇ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਆਨੀਤਾ ਰਾਮਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਅਪਨੀਯ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍। ਕਾਤਰ੍ਯਂ ਚ ਨ ਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਂਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇਥੇ ਲਿਆਈ ਗਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ।
ਤਤ੍ ਤੁ ਭਾਗ੍ਯਵਿਪਰ੍ਯਾਸਾਨ੍ਨੂਨਂ ਤੇ ਪਕ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਰ੍ਥਜ੍ਞੋ ਵਰ੍ਤਮਾਨਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ; ਤੂੰ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ।
ਮੈਥਿਲੀਮਾਹृਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚਾਯਤਮ੍। ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਸ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦੇਵਰੋ ਮੇ ਯਦਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਚ ਕੇ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
ਅਯਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਃ। ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਵ੍ਯਸਨੇਨ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਿਨਾ
ਹੁਣ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦੁਖ ਨਾਲ ਆਇਆ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇਨਾਰ੍ਥਃ ਸੋऽਯਂ ਮੂਲਹਰੋ ਮਹਾਨ੍। ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਮਨਾਥਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਕੁਲਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੁਲ ਨੂੰ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਵੰਡੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਚਿਤਵ੍ਯੋ ਮੇ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਬਲਪੌਰੁषਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ ਤੁ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕਾਰੁਣ੍ਯੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਂ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਨਾਰੀ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਦਇਆ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਚ ਤ੍ਵਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਂ ਗਤਿਂ ਗਤਃ। ਆਤ੍ਮਾਨਮਨੁਸ਼ੋਚਾਮਿ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ੇਨ ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍
ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੰਜਿਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਤੇਰੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਸੁਹृਦਾਂ ਹਿਤਕਾਮਾਨਾਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਚਨਂ ਤ੍ਵਯਾ। ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਕਾਤ੍ਸ੍ਰ੍ਨ੍ਯੇਨ ਹਿਤਮੁਕ੍ਤਂ ਦਸ਼ਾਨਨ
ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਬਚਨ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਵੀ ਦਸਾਨਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
ਹੇਤ੍ਵਰ੍ਥਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਧਿਵਚ੍ਛ੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਮਦਾਰੁਣਮ੍। ਵਿਭੀषਣੇਨਾਭਿਹਿਤਂ ਨ ਕृਤਂ ਹੇਤੁਮਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਜੋ ਸਮਝਦਾਰੀ, ਸਹੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।
ਮਾਰੀਚਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਮ ਪਿਤੁਸ੍ਤਥਾ। ਨ ਕृਤਂ ਵੀਰ੍ਯਮਤ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਯੇਦਂ ਫਲਮੀਦृਸ਼ਮ੍
ਮਾਰੀਚ, ਕੁੰਭਕਰਨ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਇਸ ਦਾ ਹੀ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਨੀਲਜੀਮੂਤਸਂਕਾਸ਼ ਪੀਤਾਮ੍ਬਰ ਸ਼ੁਭਾਙ੍ਗਦ। ਸ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਕਿਂ ਸ਼ੇषੇ ਰੁਧਿਰਾਵृਤਃ
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਲਹੂ ਵਿਚ ਲਿਟਪਤ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤ ਇਵ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾਂ ਕਿਂ ਮਾਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾषਸੇ। ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇष੍ਵਪਲਾਯਿਨਃ
ਸੋਏ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ? ਤੂੰ ਜੋ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਤੇ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ।
ਯਾਤੁਧਾਨਸ੍ਯ ਦੌਹਿਤ੍ਰੀਂ ਕਿਂ ਮਾਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾषਸੇ। ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਕਿਂ ਸ਼ੇषੇ ਨਵੇ ਪਰਿਭਵੇ ਕृਤੇ
ਯਾਤੁਧਾਨ ਦੀ ਪੋਤੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ? ਉਠ, ਉਠ! ਨਵਾਂ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ?
ਅਦ੍ਯ ਵੈ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਲਙ੍ਕਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਃ ਸੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਯਃ। ਯੇਨ ਸੂਦਯਸੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ ਸਮਰੇ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਾ
ਅੱਜ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮਾਰਦਾ ਸੀ।
ਵਜ੍ਰਂ ਵਜ੍ਰਧਰਸ੍ਯੇਵ ਸੋऽਯਂ ਤੇ ਸਤਤਾਰ੍ਚਿਤਃ। ਰਣੇ ਬਹੁਪ੍ਰਹਰਣੋ ਹੇਮਜਾਲਪਰਿष੍ਕृਤਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜੀ ਗਈ ਗਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਹੁਣ ਟੁੱਟੀ ਪਈ ਹੈ।
ਪਰਿਘੋ ਵ੍ਯਵਕੀਰ੍ਣਸ੍ਤੇ ਬਾਣੈਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਃ ਸਹਸ੍ਰਧਾ। ਪ੍ਰਿਯਾਮਿਵੋਪਸਂਗृਹ੍ਯ ਕਿਂ ਸ਼ੇषੇ ਰਣਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਤੇਰੀ ਲੋਹੀ ਸਲਾਹੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਗਈ ਹੈ। ਤੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਾਂਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਅਪ੍ਰਿਯਾਮਿਵ ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਮਾਂ ਨੇਚ੍ਛਸ੍ਯਭਿਭਾषਿਤੁਮ੍। ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਹृਦਯਂ ਯਸ੍ਯਾ ਮਮੇਦਂ ਨ ਸਹਸ੍ਰਧਾ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਪ੍ਰੀਤਮ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ? ਜਿਸ ਦਿਲ ਨੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ।
ਤ੍ਵਯਿ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੇ ਫਲਤੇ ਸ਼ੋਕਪੀਡਿਤਮ੍। ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਸਾ ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਤੇਰੇ ਪੰਜਤਵ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਸ੍ਨੇਹੋਪਸ੍ਕਨ੍ਨਹृਦਯਾ ਤਦਾ ਮੋਹਮੁਪਾਗਮਤ੍। ਕਸ਼੍ਮਲਾਭਿਹਤਾ ਸਨ੍ਨਾ ਬਭੌ ਸਾ ਰਾਵਣੋਰਸਿ
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦਿਲ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਨੁਰਕ੍ਤੇ ਜਲਦੇ ਦੀਪ੍ਤਾ ਵਿਦ੍ਯੁਦਿਵੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ। ਤਥਾਗਤਾਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਭृਸ਼ਾਤੁਰਾਃ
ਸੰਧਿਆ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਸਹੇਲੀਆਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ।
ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸੂ ਰੁਦਤ੍ਯੋ ਰੁਦਤੀਂ ਭृਸ਼ਮ੍। ਕਿਂ ਤੇ ਨ ਵਿਦਿਤਾ ਦੇਵਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਰਧ੍ਰੁਵਾ
ਉਹ ਰੋ ਰਹੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋ ਰਹੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਕਹਿੰਦੀਆਂ: 'ਦੇਵੀ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਦੇ ਟਿਕਦੀ ਨਹੀਂ?'
ਦਸ਼ਾਵਿਭਾਗਪਰ੍ਯਾਯੇ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵੈ ਚਞ੍ਚਲਾਃ ਸ਼੍ਰਿਯਃ। ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਚ੍ਯਮਾਨਾ ਸਾ ਸਸ਼ਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਹ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਦਸ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋ ਪਈ।
ਸ੍ਨਪਯਨ੍ਤੀ ਤਦਾਸ੍ਰੇਣ ਸ੍ਤਨੌ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਮ੍। ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮੋ ਵਿਭੀषਣਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੂਧੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਭਿਗੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਣਃ ਪਰਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵ੍ਯਤਾਮ੍। ਤਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਧੀਮਾਨ੍ ਵਿਭੀषਣ ਇਦਂ ਵਚਃ
ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਓ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਹਿਤਂ ਹਿਤਮ੍। ਤ੍ਯਕ੍ਤਧਰ੍ਮਵ੍ਰਤਂ ਕ੍ਰੂਰਂ ਨृਸ਼ਂਸਮਨृਤਂ ਤਥਾ
ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਹੀ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਨੇਕੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਾਲਮ, ਬੇਦਰਦੀ ਤੇ ਝੂਠਾ ਸੀ।
ਨਾਹਮਰ੍ਹਾਮਿ ਸਂਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਪਰਦਾਰਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਭ੍ਰਾਤृਰੂਪੋ ਹਿ ਮੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰੇष ਸਰ੍ਵਾਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਬੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।