ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਕਾष੍ਠਭੂਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍। ਵਿਘ੍ਨੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਾਧੂਤਂ ਕ੍ਰੋਧੋ ਨਾਨ੍ਤਰਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਰਾਮ ਤਪ ਆਤਿष੍ਠਤਾਵ੍ਯਯਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਅਖੁੱਟ ਤਪਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ—
ਭੋਕ੍ਤੁਮਾਰਬ੍ਧਵਾਨਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਰਘੂਤ੍ਤਮ। ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਨਮਯਾਚਤ
—ਉਸ ਵੇਲੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਮੰਗਣ ਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ। ਨਿਃਸ਼ੇषਿਤੇऽਨ੍ਨੇ ਭਗਵਾਨਭੁਕ੍ਤ੍ਵੈਵ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਸਾਰਾ ਖਾਣਾ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਆਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ।
ਨ ਕਿਂਚਿਦਵਦਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਂ ਮੌਨਵ੍ਰਤਮੁਪਾਸ੍ਥਿਤਃ। ਤਥੈਵਾਸੀਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਮੌਨਮਨੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਆਪਣਾ ਮੌਨ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਮੌਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਨੋਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ। ਤਸ੍ਯਾਨੁਚ੍ਛ੍ਵਸਮਾਨਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਧੂਮੋ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਫਿਰ, ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਸਾਹ ਲਏ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਯੇਨ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਤਾਪਿਤਮਿਵਾਭਵਤ੍। ਤਤੋ ਦੇਵਰ੍षਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਨ੍ਨਗੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਉਸ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਘਬਰਾ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—
ਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤਪਸਾ ਤਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ ਮਨ੍ਦਰਸ਼੍ਮਯਃ। ਕਸ਼੍ਮਲੋਪਹਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
—ਉਸਦੇ ਤਪ ਤੇ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਭ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਗਏ।
ਬਹੁਭਿਃ ਕਾਰਣੈਰ੍ਦੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਲੋਭਿਤਃ ਕ੍ਰੋਧਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਪਸਾ ਚਾਭਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਹੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲਾਲਚ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਹ੍ਯਸ੍ਯ ਵृਜਿਨਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਪ੍ਯੁਤ। ਨ ਦੀਯਤੇ ਯਦਿ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਮਨਸਾ ਯਦਭੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ-ਰਤਾ ਭੀ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ; ਜੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਵਿਨਾਸ਼ਯਤਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਤਪਸਾ ਸਚਰਾਚਰਮ੍। ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਸ਼੍ਚ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨ ਚ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਸਾਗਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਃ। ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਤੇ ਚ ਵਸੁਧਾ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਤੀਹ ਸਂਕੁਲਃ
ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਲਝਣ ਪੈ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੀਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਜਾਯਤੇ ਜਨਃ। ਸਮ੍ਮੂਢਮਿਵ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਮਾਨਸਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰੀਏ; ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਸਤਿਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਪਰ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਨਿष੍ਪ੍ਰਭਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਰ੍षੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ। ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਨ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾਵਨ੍ਨਾਸ਼ੇ ਦੇਵ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਜੋਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਤਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਭਗਵਨ੍ਨਗ੍ਨਿਰੂਪੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਨਾ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਦਹ੍ਯਤੇऽਖਿਲਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੰਤਕਾਲੀ ਅੱਗ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਦੇਵਰਾਜ੍ਯਂ ਚਿਕੀਰ੍षੇਤ ਦੀਯਤਾਮਸ੍ਯ ਯਨ੍ਮਨਃ। ਤਤਃ ਸੁਰਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ,
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਧੁਰਮਬ੍ਰੁਵਨ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਤਪਸਾ ਸ੍ਮ ਸੁਤੋषਿਤਾਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਤੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹਾਂ।'
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨਸਿ ਕੌਸ਼ਿਕ। ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਦਦਾਮਿ ਸਮਰੁਦ੍ਗਣਃ
ਹੇ ਕਉਸ਼ਿਕ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ; ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੈਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤ ਤੇਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਗਚ੍ਛ ਸੌਮ੍ਯ ਯਥਾਸੁਖਮ੍। ਪਿਤਾਮਹਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਤੇਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਕਰੇ ਉਥੇ ਜਾ। ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਏ,
ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਮੁਦਿਤੋ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਯਦਿ ਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ,
ੴਕਾਰੋऽਥ ਵषਟ੍ਕਾਰੋ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਵਰਯਨ੍ਤੁ ਮਾਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵੇਦਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੇਦਵਿਦਾਮਪਿ
ਤਾਂ ਓਂਕਾਰ, ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਤੇ ਵੇਦ ਆਪ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈਣ; ਮੈਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਵਾਂ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ਮਾਮੇਵਂ ਵਦਤੁ ਦੇਵਤਾਃ। ਯਦ੍ਯੇਵਂ ਪਰਮਃ ਕਾਮਃ ਕृਤੋ ਯਾਨ੍ਤੁ ਸੁਰਰ੍षਭਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਕਹੇ; ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਣ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਿਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ਵਸਿष੍ਠੋ ਜਪਤਾਂ ਵਰਃ। ਸਖ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਰੇਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਸਂਦੇਹਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਵ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍
'ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਜਪਤਾਂ ਵਰਮ੍
ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਉੱਚੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕृਤਕਾਮੋ ਮਹੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਚਚਾਰ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਏਵਂ ਤ੍ਵਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਮ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਏष ਰਾਮ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਏष ਵਿਗ੍ਰਹਵਾਂਸ੍ਤਪਃ। ਏष ਧਰ੍ਮਃ ਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯੈष ਪਰਾਯਣਮ੍
ਇਹੀ ਰਾਮ ਹੈ, ਹੇ ਮੂਲ ਮੂਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਜੀਉਂਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਰਰਾਮ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ। ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਂਨਿਧੌ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਗਈ—
ਜਨਕਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਧਨ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਨੁਗृਹੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ
ਜਨਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਉਪਕਾਰ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ—'
ਯਜ੍ਞਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸਹਿਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨਸਿ ਕੌਸ਼ਿਕ। ਪਾਵਿਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਮਹਾਮੁਨੇ
'ਤੂੰ, ਹੇ ਕਉਸ਼ਿਕ, ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਤੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।'