thumb|ਅष੍ਟਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸੁਣੋ ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠਾਨਵੇਂ ਸਰਗ।
ਮਹੋਦਰੇ ਤੁ ਨਿਹਤੇ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਥ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ
ਮਹੋਦਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ।
ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਚਮੂਂ ਭੀਮਾਂ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਾਮਾਸ ਮਾਰ੍ਗਣੈਃ। ਸ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮੁਖ੍ਯਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਾਨਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪਾਤਯਾਮਾਸ ਕਾਯੇਭ੍ਯਃ ਫਲਂ ਵृਨ੍ਤਾਦਿਵਾਨਿਲਃ। ਕੇषਾਂਚਿਦਿषੁਭਿਰ੍ਬਾਹੂਂਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦਾਥ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ 'ਤੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਝਾੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਫਲ ਝਾੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਸੁਸਂਰਬ੍ਧਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਕੇषਾਂਚਿਦਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍। ਤੇऽਰ੍ਦਿਤਾ ਬਾਣਵਰ੍षੇਣ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਵਾਨਰਾਃ
ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਵਾਨਰ, ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।
ਵਿषਾਦਵਿਮੁਖਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਰ੍ਗਤਚੇਤਸਃ। ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਬਲਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਙ੍ਗਦੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਰ੍ਦਿਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਹਤਾਸ ਹੋ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਲਝ ਗਏ; ਅੰਗਦ ਨੇ ਜਦ ਫੌਜ ਦੀ ਪੀੜ ਤੇ ਡਰ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵੇਗਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਵੇਗਃ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਪਰ੍ਵਸੁ। ਆਯਸਂ ਪਰਿਘਂ ਗृਹ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਰਘਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸਮਰੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨ੍ਯਪਾਤਯਤ੍। ਸ ਤੁ ਤੇਨ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋ ਵਿਚੇਤਨਃ
ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਉਸ ਪਰਘੇ ਨਾਲ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਆ।
ਸਸੂਤਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਸਂਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਪਤਦ੍ ਭੁਵਿ। ਤਸ੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ਰਾਜਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਚਯੋਪਮਃ
ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਦੇ ਸੂਤ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਨਿष੍ਪਤ੍ਯ ਸੁਮਹਾਵੀਰ੍ਯਃ ਸ੍ਵਯੂਥਾਨ੍ਮੇਘਸਂਨਿਭਾਤ੍। ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਾਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ ਵਿਪੁਲਾਂ ਸ਼ਿਲਾਮ੍
ਫਿਰ ਭਾਲੂਆਂ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਨੀਲ ਰੰਗ ਦੇ ਜਮਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਜਥੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।
ਅਸ਼੍ਵਾਞ੍ਜਘਾਨ ਤਰਸਾ ਬਭਞ੍ਜ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਂ ਚ ਤਮ੍। ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਲ੍ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਚੱਟਾਨ ਫੜ ਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਰਥ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ; ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਰ ਸੀ, ਮੁੜ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਅਙ੍ਗਦਂ ਬਹੁਭਿਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਭੂਯਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਿਧ੍ਯਤ। ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਬਾਣੈਰਾਜਘਾਨ ਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰੇ
ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਕਈ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ, ਤੇ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ 'ਚ ਚੋਟ ਮਾਰੀ।
ऋਕ੍ਸ਼ਰਾਜਂ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਜਘਾਨ ਬਹੁਭਿਃ ਸ਼ਰੈਃ। ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਂ ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਂ ਚ ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਰਪੀਡਿਤੌ
ਉਸ ਨੇ ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਗਵਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਕਈ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ; ਜਦ ਗਵਾਕਸ਼ ਤੇ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੇਖਿਆ—
ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਰਿਘਂ ਘੋਰਮਙ੍ਗਦਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ। ਤਸ੍ਯਾਙ੍ਗਦਃ ਸਰੋषਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਤਮਾਯਸਮ੍
ਅੰਗਦ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਰਘਾ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਦੂਰਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਪਰਿਘਂ ਰਵਿਰਸ਼੍ਮਿਸਮਪ੍ਰਭਮ੍। ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਭ੍ਰਾਮਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵੇਗਵਤ੍
ਉਸ ਪਰਘੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰੋਂ ਫੜ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਇਆ।
ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਵਾਲਿਨਃ ਸੁਤਃ। ਸ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋ ਬਲਵਤਾ ਪਰਿਘਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੁੱਟਿਆ; ਤੇ ਉਹ ਪਰਘਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਧਨੁਸ਼੍ਚ ਸਸ਼ਰਂ ਹਸ੍ਤਾਚ੍ਛਿਰਸ੍ਤ੍ਰਾਣਂ ਚ ਪਾਤਯਤ੍। ਤਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵੇਗੇਨ ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਤੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਟੋਪੀ ਝਾੜ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ ਵਾਲੀ ਦਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ—
ਤਲੇਨਾਭ੍ਯਹਨਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਸਕੁਣ੍ਡਲੇ। ਸ ਤੁ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਹਾਵੇਗੋ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਦੇ ਕੰਨ ਦੇ ਨੀਵੇਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੁੰਡਲ ਸੀ, ਵਾਰਿਆ; ਪਰ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ—
ਕਰੇਣੈਕੇਨ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸੁਮਹਾਨ੍ਤਂ ਪਰਸ਼੍ਵਧਮ੍। ਤਂ ਤੈਲਧੌਤਂ ਵਿਮਲਂ ਸ਼ੈਲਸਾਰਮਯਂ ਦृਢਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਕੁਲ੍ਹਾ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਤੇਲ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ, ਪਹਾੜੀ ਧਾਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰੇ ਨ੍ਯਪਾਤਯਤ੍। ਤੇਨ ਵਾਮਾਂਸਫਲਕੇ ਭृਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਪਾਤਿਤਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰ ਵਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕੁਲ੍ਹਾ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ—
ਅਙ੍ਗਦੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸਰੋषਃ ਸ ਪਰਸ਼੍ਵਧਮ੍। ਸ ਵੀਰੋ ਵਜ੍ਰਸਂਕਾਸ਼ਮਙ੍ਗਦੋ ਮੁष੍ਟਿਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਅੰਗਦ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਲ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਛੱਡ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਨਰ ਵੀਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁੱਠ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਸੀ—
ਸਂਵਰ੍ਤਯਤ੍ ਸੁਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਪਿਤੁਸ੍ਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਸ੍ਤਨਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਮਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਹृਦਯਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਮ-ਥਾਂ ਸੀ, ਮੁੱਠ ਵੱਜਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼ਨਿਸਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸ ਮੁष੍ਟਿਂ ਵਿਨ੍ਯਪਾਤਯਤ੍। ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਨਿਪਾਤੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਮਹਾਮृਧੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠ, ਜਿਸ ਦਾ ਛੂਹਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮੁੱਠ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ—
ਪਫਾਲ ਹृਦਯਂ ਚਾਸ੍ਯ ਸ ਪਪਾਤ ਹਤੋ ਭੁਵਿ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਨਿਹਤੇ ਭੂਮੌ ਤਤ੍ ਸੈਨ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਦਿਲ ਚਿਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ।
ਅਭਵਚ੍ਚ ਮਹਾਨ੍ ਕ੍ਰੋਧਃ ਸਮਰੇ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਤੁ। ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਨਾਂ ਸਿਂਹਨਾਦਃ ਸੁਪੁष੍ਕਲਃ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ; ਤੇ ਖੁਸ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਿੰਘ-ਗਰਜ ਕਰੀ।
ਸ੍ਫੋਟਯਨ੍ਨਿਵ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਾਟ੍ਟਾਲਗੋਪੁਰਾਮ੍। ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣੇਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਨਾਦਃ ਸਮਭਵਨ੍ਮਹਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਲੰਕਾ, ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇ; ਇੰਦਰ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਉਠਿਆ।
ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੁਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਲਯਾਨਾਂ ਵਨੌਕਸਾਂ ਚੈਵ ਮਹਾਪ੍ਰਣਾਦਮ੍। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰੋषਂ ਯੁਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਯੁਦ੍ਧਾਭਿਮੁਖੋऽਵਤਸ੍ਥੇ
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁੜ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
thumb|ਏਕੋਨਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਨਵਵੇਂ-ਚੌਂਵੇਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਮਹੋਦਰਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੌ ਹਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਰਾਵਣਃ। ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤੇ ਵੀਰੇ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੇ ਮਹਾਬਲੇ
ਮਹੋਦਰ ਤੇ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ—
ਆਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਨ੍ ਕ੍ਰੋਧੋ ਰਾਵਣਂ ਤੁ ਮਹਾਮृਧੇ। ਸੂਤਂ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥ-ਚਲਾਕ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ: