ਤਤੋ ਹਿ ਮੇ ਭਯਂ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਰ੍ਤੁੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਯਾ ਰਾਮ ਸਭਯਂ ਭੀਤਯਾ ਤਦਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮਿਹਰ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ, ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵੇਪਮਾਨਾਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਮ੍। ਮਾ ਭੈषੀ ਰਮ੍ਭੇ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਮ ਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਸਹਸਰ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਰੰਭਾ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰ।'
ਕੋਕਿਲੋ ਹृਦਯਗ੍ਰਾਹੀ ਮਾਧਵੇ ਰੁਚਿਰਦ੍ਰੁਮੇ। ਅਹਂ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਸਹਿਤਃ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ
ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਮੈਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੇ ਕੋਇਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਏਗਾ।
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਰੂਪਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਮਭਾਸ੍ਵਰਮ੍। ਤਮृषਿਂ ਕੌਸ਼ਿਕਂ ਭਦ੍ਰੇ ਭੇਦਯਸ੍ਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨਮ੍
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਲੀਏ, ਉਸ ਤਪਸੀ ਕਉਸ਼ਿਕ ਮੁਨੀ ਦਾ ਮਨ ਡੋਲ੍ਹਾ ਦੇ।
ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੂਪਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਲੋਭਯਾਮਾਸ ਲਲਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੰਭਾ ਨੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਹੱਸਦੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਰੰਭਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਫੁਸਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਕੋਕਿਲਸ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਵਲ੍ਗੁ ਵ੍ਯਾਹਰਤਃ ਸ੍ਵਨਮ੍। ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟੇਨ ਮਨਸਾ ਸ ਚੈਨਾਮਨ੍ਵਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਉਸ ਨੇ ਕੋਇਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਗੀਤੇਨਾਪ੍ਰਤਿਮੇਨ ਚ। ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਚ ਰਮ੍ਭਾਯਾ ਮੁਨਿਃ ਸਂਦੇਹਮਾਗਤਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਆਵਾਜ਼, ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੀਤ ਤੇ ਰੰਭਾ ਦੇ ਰੂਪ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ। ਰਮ੍ਭਾਂ ਕ੍ਰੋਧਸਮਾਵਿष੍ਟਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਇੰਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਕਉਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠਾ।
ਯਨ੍ਮਾਂ ਲੋਭਯਸੇ ਰਮ੍ਭੇ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਜਯੈषਿਣਮ੍। ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ੈਲੀ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਸਿ ਦੁਰ੍ਭਗੇ
'ਰੰਭਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਫੁਸਲਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੱਥਰ ਬਣੀ ਰਹੇਂਗੀ।'
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸੁਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤਪੋਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਉਦ੍ਧਰਿष੍ਯਤਿ ਰਮ੍ਭੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਤ੍ਕ੍ਰੋਧਕਲੁषੀਕृਤਾਮ੍
'ਰੰਭਾ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤਪ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਅਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਕੋਪਂ ਸਂਤਾਪਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕੇ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪੇਨ ਮਹਤਾ ਰਮ੍ਭਾ ਸ਼ੈਲੀ ਤਦਾਭਵਤ੍। ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪੋ ਮਹਰ੍षੇਃ ਸ ਚ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਉਸਦੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਰੰਭਾ ਤੁਰੰਤ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਈ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕੋਪੇਨ ਚ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤਪੋऽਪਹਰਣੇ ਕृਤੇ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰਜਿਤੈ ਰਾਮ ਨ ਲੇਭੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਹੇ ਰਾਮ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਜੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
ਬਭੂਵਾਸ੍ਯ ਮਨਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਤਪੋऽਪਹਰਣੇ ਕृਤੇ। ਨੈਵਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕਥਂਚਨ
ਤਪਸਿਆ ਟੁੱਟਣ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਆਖਾਂਗਾ।'
ਅਥਵਾ ਨੋਚ੍ਛ੍ਵਸਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਾਨ੍ਯਪਿ। ਅਹਂ ਹਿ ਸ਼ੋषਯਿष੍ਯਾਮਿ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ। ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਤਾਵਦ੍ ਯਾਵਦ੍ਧਿ ਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਤਪਸਾਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਅਨੁਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ਨਭੁਞ੍ਜਾਨਸ੍ਤਿष੍ਠੇਯਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਹ ਲਏ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਧੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਐਸੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।
ਨਹਿ ਮੇ ਤਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮੂਰ੍ਤਯਃ। ਏਵਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ। ਚਕਾਰਾਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਐਸੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀਅ ਵਚਨ ਲਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ।
thumb|ਪਞ੍ਚषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ।
ਅਥ ਹੈਮਵਤੀਂ ਰਾਮ ਦਿਸ਼ਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਾਸਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਮੌਨਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਚਕਾਰਾਪ੍ਰਤਿਮਂ ਰਾਮ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਮੌਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲਿਆ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਕਾष੍ਠਭੂਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍। ਵਿਘ੍ਨੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਾਧੂਤਂ ਕ੍ਰੋਧੋ ਨਾਨ੍ਤਰਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਰਾਮ ਤਪ ਆਤਿष੍ਠਤਾਵ੍ਯਯਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਅਖੁੱਟ ਤਪਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ—
ਭੋਕ੍ਤੁਮਾਰਬ੍ਧਵਾਨਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਰਘੂਤ੍ਤਮ। ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਨਮਯਾਚਤ
—ਉਸ ਵੇਲੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਮੰਗਣ ਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ। ਨਿਃਸ਼ੇषਿਤੇऽਨ੍ਨੇ ਭਗਵਾਨਭੁਕ੍ਤ੍ਵੈਵ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਸਾਰਾ ਖਾਣਾ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਆਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ।
ਨ ਕਿਂਚਿਦਵਦਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਂ ਮੌਨਵ੍ਰਤਮੁਪਾਸ੍ਥਿਤਃ। ਤਥੈਵਾਸੀਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਮੌਨਮਨੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਆਪਣਾ ਮੌਨ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਮੌਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਨੋਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ। ਤਸ੍ਯਾਨੁਚ੍ਛ੍ਵਸਮਾਨਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਧੂਮੋ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਫਿਰ, ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਸਾਹ ਲਏ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਯੇਨ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਤਾਪਿਤਮਿਵਾਭਵਤ੍। ਤਤੋ ਦੇਵਰ੍षਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਨ੍ਨਗੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਉਸ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਘਬਰਾ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—
ਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤਪਸਾ ਤਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ ਮਨ੍ਦਰਸ਼੍ਮਯਃ। ਕਸ਼੍ਮਲੋਪਹਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
—ਉਸਦੇ ਤਪ ਤੇ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਭ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਗਏ।
ਬਹੁਭਿਃ ਕਾਰਣੈਰ੍ਦੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਲੋਭਿਤਃ ਕ੍ਰੋਧਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਪਸਾ ਚਾਭਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਹੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲਾਲਚ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਹ੍ਯਸ੍ਯ ਵृਜਿਨਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਪ੍ਯੁਤ। ਨ ਦੀਯਤੇ ਯਦਿ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਮਨਸਾ ਯਦਭੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ-ਰਤਾ ਭੀ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ; ਜੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ,