ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃ ਸਵਿਭੀषਣਃ। ऋਕ੍ਸ਼ਵਾਨਰਸੈਨ੍ਯਾਨਾਂ ਸ਼ੂਰਾਣਾਂ ਦ੍ਰੁਮਯੋਧਿਨਾਮ੍
ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਿੱਛ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਵੀਰ ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਯੇऽਤ੍ਰ ਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਸ਼ਲ੍ਯਾ ਵ੍ਰਣਿਨਸ੍ਤਥਾ। ਤੇऽਪਿ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਸੁਖਿਨਸ੍ਤ੍ਵਯਾ
ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜ਼ਖਮੀ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਰਾਮੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਹਰਿਯੂਥਪਃ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਯ ਦਦੌ ਨਸ੍ਤਃ ਸੁषੇਣਃ ਪਰਮੌषਧਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਵਾਈ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧਮਾਘ੍ਰਾਯ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ। ਤਦਾ ਨਿਰ੍ਵੇਦਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਰੂਢਵ੍ਰਣ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਦਵਾਈ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੁੰਘੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਰ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜਖਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ।
ਵਿਭੀषਣਮੁਖਾਨਾਂ ਚ ਸੁਹृਦਾਂ ਰਾਘਵਾਜ੍ਞਯਾ। ਸਰ੍ਵਵਾਨਰਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਕਰੋਤ੍ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਮਾਪਨ੍ਨੋ ਹृਤਸ਼ਲ੍ਯੋ ਗਤਕ੍ਲਮਃ। ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਮੁਮੁਦੇ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ
ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੁਖਾਰ ਇਕ ਪਲ 'ਚ ਹੀ ਉਤਰ ਗਿਆ।
ਤਦੈਵ ਰਾਮਃ ਪ੍ਲਵਗਾਧਿਪਸ੍ਤਥਾ ਵਿਭੀषਣਸ਼੍ਚਰ੍ਕ੍ਸ਼ਪਤਿਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਰੋਗਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਮੁਦਾ ਸਸੈਨ੍ਯਾਃ ਸੁਚਿਰਂ ਜਹਰ੍षਿਰੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੇ ਉੱਠਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।
ਅਪੂਜਯਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਸੁਦੁष੍ਕਰਂ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਬਭੂਵ ਹृष੍ਟੋ ਯੁਧਿ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਂ ਸ਼ਕ੍ਰਜਿਤਂ ਨਿਪਾਤਿਤਮ੍
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ। ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜੰਗ 'ਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰਜਿਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
thumb|ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਨਵੇਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਸਚਿਵਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤੋ ਵਧਮ੍। ਆਚਚਕ੍ਸ਼ੁਰਭਿਜ੍ਞਾਯ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਾਯ ਸਤ੍ਵਰਾਃ
ਫਿਰ, ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ।
ਯੁਦ੍ਧੇ ਹਤੋ ਮਹਾਰਾਜ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਤਵਾਤ੍ਮਜਃ। ਵਿਭੀषਣਸਹਾਯੇਨ ਮਿषਤਾਂ ਨੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਜੰਗ 'ਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੂਰਃ ਸ਼ੂਰੇਣ ਸਂਗਮ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇष੍ਵਪਰਾਜਿਤਃ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਹਤਃ ਸ਼ੂਰਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਵਿਬੁਧੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍
ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਜੰਗ 'ਚ ਕਦੇ ਹਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਰਗੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ!
ਗਤਃ ਸ ਪਰਮਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਸ਼ਰੈਃ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍। ਸ ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਭਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਧਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦਾਰੁਣਮ੍
ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਘੋਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਕਸ਼੍ਮਲਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ਮਹਤ੍। ਉਪਲਭ੍ਯ ਚਿਰਾਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਂਗਵਃ
ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵੱਡੀ ਉਲਝਣ 'ਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਕੁਲੋ ਦੀਨੋ ਵਿਲਲਾਪਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਹਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਚਮੂਮੁਖ੍ਯ ਮਮ ਵਤ੍ਸ ਮਹਾਬਲ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਮ 'ਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਰਾਹ ਉਠਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ!'
ਜਿਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਕਥਮਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਸ਼ਂ ਗਤਃ। ਨਨੁ ਤ੍ਵਮਿषੁਭਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਕਾਵਪਿ
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵਸ਼ 'ਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲ ਤੇ ਅੰਤਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਯੁਧਿ। ਅਦ੍ਯ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਰਾਜਾ ਭੂਯੋ ਬਹੁਮਤੋ ਮਮ
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੰਗ 'ਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਕੀ? ਅੱਜ ਯਮ ਰਾਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯੇਨਾਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕਾਲਧਰ੍ਮਣਾ। ਏष ਪਨ੍ਥਾਃ ਸੁਯੋਧਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਮਰਗਣੇष੍ਵਪਿ। ਯਃ ਕृਤੇ ਹਨ੍ਯਤੇ ਭਰ੍ਤੁਃ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮृਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਇਹੀ ਰਾਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਅਦ੍ਯ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਪਾਲਾ ਮਹਰ੍षਯਃ। ਹਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਭਯਾਃ
ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤ ਜਾਣਗੇ।
ਅਦ੍ਯ ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਪृਥਿਵੀ ਚ ਸਕਾਨਨਾ। ਏਕੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾ ਹੀਨਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ
ਅੱਜ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਕੇਵਲ ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਖਾਲੀ-ਖਾਲੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯ ਨੈਰ੍ऋਤਕਨ੍ਯਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮ੍ਯਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਰਵਮ੍। ਕਰੇਣੁਸਙ੍ਘਸ੍ਯ ਯਥਾ ਨਿਨਾਦਂ ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰੇ
ਅੱਜ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਨੈਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਰੋਣੀ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਹਾਥਣਾਂ ਦੀ ਟਰਾਂ ਟਰਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਲਙ੍ਕਾਂ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਚ ਪਰਂਤਪ। ਮਾਤਰਂ ਮਾਂ ਚ ਭਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸਿ ਵਿਹਾਯ ਨਃ
ਲੰਕਾ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ, ਰਾਖਸ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਮੈਂ, ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ — ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?
ਮਮ ਨਾਮ ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਗਤਸ੍ਯ ਯਮਸਾਦਨਮ੍। ਪ੍ਰੇਤਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਵਿਪਰੀਤੇ ਹਿ ਵਰ੍ਤਸੇ
ਹੇ ਵੀਰ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ; ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈਂ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਜੀਵਤਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ ਚ ਸਰਾਘਵੇ। ਮਮ ਸ਼ਲ੍ਯਮਨੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸਿ ਵਿਹਾਯ ਨਃ
ਸੁਗਰੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਰਾਮ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਚੁਭਨ ਵੀ ਨਾ ਦੂਰ ਕੀਤੀ?
ਏਵਮਾਦਿਵਿਲਾਪਾਰ੍ਤਂ ਰਾਵਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਮ੍। ਆਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਨ੍ ਕੋਪਃ ਪੁਤ੍ਰਵ੍ਯਸਨਸਮ੍ਭਵਃ
ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਭਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਕੋਪਨਂ ਹ੍ਯੇਨਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਧਯਃ। ਦੀਪ੍ਤਂ ਸਂਦੀਪਯਾਮਾਸੁਰ੍ਘਰ੍ਮੇऽਰ੍ਕਮਿਵ ਰਸ਼੍ਮਯਃ
ਉਹ ਮੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਿਰਣਾਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲਲਾਟੇ ਭ੍ਰੁਕੁਟੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸਂਗਤਾਭਿਰ੍ਵ੍ਯਰੋਚਤ। ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਸਹ ਨਕ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਮਹੋਰ੍ਮਿਭਿਰਿਵੋਦਧਿਃ
ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਭੰਨਵੀਂ ਭੰਨਵੀਂ ਭੌਂਹਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਐਸਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋਪਾਦ੍ ਵਿਜृਮ੍ਭਮਾਣਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਿਵ ਜ੍ਵਲਨ੍। ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਸਧੂਮਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਦਨਾਦਿਵ
ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵਧਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਉੱਭਰਦੀ ਦਿਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਸ ਪੁਤ੍ਰਵਧਸਂਤਪ੍ਤਃ ਸ਼ੂਰਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਂ ਗਤਃ। ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਵਣੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਰੋਚਯਦ੍ ਵਧਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਰਕ੍ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿਨਾਪਿ ਚ। ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਮਹਾਘੋਰੇ ਦੀਪ੍ਤੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਰਾਵਣ, ਜਿਸਦੀ ਫਿਤਰਤ ਹੀ ਤਿੱਖੀ ਸੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਭੜਕਦੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।