ਰਾਜਸਿਂਹ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਚ੍ਛਾਵਹੇ ਵਯਮ੍। ਨਿਵਰ੍ਤਯਸ੍ਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਚ ਸਮੁਦਾਹਰ
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਆਓ ਜਲਦੀ ਚੱਲੀਏ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਦਿੱਖਾ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਯਗ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ।
ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਮृषਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਜਗਾਮ ਨृਪਤਿਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਜ੍ਞਵਾਟਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਮੁਨਿ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ ਜਲਦੀ ਯਗ ਸ਼ਾਲਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਸਦਸ੍ਯਾਨੁਮਤੇ ਰਾਜਾ ਪਵਿਤ੍ਰਕृਤਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਪਸ਼ੁਂ ਰਕ੍ਤਾਮ੍ਬਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੂਪੇ ਤਂ ਸਮਬਨ੍ਧਯਤ੍
ਸਭ ਯਾਜਕਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਯੂਪ ਨਾਲ ਬੱਝ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਬਦ੍ਧੋ ਵਾਗ੍ਭਿਰਗ੍ਰ੍ਯਾਭਿਰਭਿਤੁष੍ਟਾਵ ਵੈ ਸੁਰੌ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਨੁਜਂ ਚੈਵ ਯਥਾਵਨ੍ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਝ ਕੇ, ਮੁਨਿ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਹਸ੍ਯਸ੍ਤੁਤਿਤੋषਿਤਃ। ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਦਾਚ੍ਛੁਨਃਸ਼ੇਪਾਯ ਵਾਸਵਃ
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਗੁਪਤ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਚ ਰਾਜਾ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚ ਸਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍। ਫਲਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਰਾਮ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਯਗ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭੂਯਸ੍ਤੇਪੇ ਮਹਾਤਪਾਃ। ਪੁष੍ਕਰੇषੁ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਸ਼ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਵੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
thumb|ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤਰੇਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਵ੍ਰਤਸ੍ਨਾਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍। ਅਭ੍ਯਗਚ੍ਛਨ੍ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਪਃ ਫਲਚਿਕੀਰ੍षਵਃ
ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਰਤ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਲਈ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸੁਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰੁਚਿਰਂ ਵਚਃ। ऋषਿਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ: 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।'
ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਪੁਨਰਭ੍ਯਗਾਤ੍। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਭੂਯਸ੍ਤੇਪੇ ਮਹਤ੍ ਤਪਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਮੇਨਕਾ ਪਰਮਾਪ੍ਸਰਾਃ। ਪੁष੍ਕਰੇषੁ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਪਸਰਾ ਮੇਨਕਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਤਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮੇਨਕਾਂ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਃ। ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯੁਤਂ ਜਲਦੇ ਯਥਾ
ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸੋਹਣੇਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਹੋਵੇ।
ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਦਰ੍ਪਵਸ਼ਗੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤਾਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਪ੍ਸਰਃ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਵਸ ਚੇਹ ਮਮਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਕਾਮ ਦੇ ਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਨੇ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਪਸਰਾ, ਤੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਹਿ।"
ਅਨੁਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਦਨੇਨ ਵਿਮੋਹਿਤਮ੍। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਮਥਾਕਰੋਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਾਮ ਨੇ ਮਤਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮਿਹਰ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਮੈਨਕਾ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਤਪਸੋ ਹਿ ਮਹਾਵਿਘ੍ਨੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮੁਪਾਗਮਤ੍। ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਚ ਰਾਘਵ
ਮੈਨਕਾ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰੋਕ ਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪੰਜ ਪੰਜ ਦਸ ਸਾਲ ਉਹ ਉਥੇ ਰਹੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸੌਮ੍ਯੇ ਸੁਖੇਨ ਵ੍ਯਤਿਚਕ੍ਰਮੁਃ। ਅਥ ਕਾਲੇ ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਉਹ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ—
ਸਵ੍ਰੀਡ ਇਵ ਸਂਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਃ। ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮੁਨੇਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਾਮਰ੍षਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਉਹ ਲਜਜਤੋਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮੈਤਤ੍ ਤਪੋऽਪਹਰਣਂ ਮਹਤ੍। ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਾਪਦੇਸ਼ੇਨ ਗਤਾਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾ ਦਸ਼
"ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ।"
ਕਾਮਮੋਹਾਭਿਭੂਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨੋऽਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਃ। ਸ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਮੁਨਿਵਰਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ ਦੁਃਖਿਤਃ
"ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰੋਕ ਆ ਗਿਆ।" ਉਹ ਵੱਡਾ ਮੁਨੀ ਪਛਤਾਵੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਭੀਤਾਮਪ੍ਸਰਸਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੇਪਨ੍ਤੀਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਂ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍। ਮੇਨਕਾਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਿਸृਜ੍ਯ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਃ
ਡਰੀ ਹੋਈ, ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜੀ ਖੜੀ ਅਪਸਰਾ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਪਰ੍ਵਤਂ ਰਾਮ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਜਗਾਮ ਹ। ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਨੈष੍ਠਿਕੀਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਜੇਤੁਕਾਮੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੜੀ ਇੱਜਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਕੌਸ਼ਿਕੀਤੀਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਦੁਰਾਸਦਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਘੋਰਂ ਤਪ ਉਪਾਸਤਃ
ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਔਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਤ੍ਤਰੇ ਪਰ੍ਵਤੇ ਰਾਮ ਦੇਵਤਾਨਾਮਭੂਦ੍ ਭਯਮ੍। ਆਮਨ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍षਿਗਣਾਃ ਸੁਰਾਃ
ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮਹਰ੍षਿਸ਼ਬ੍ਦਂ ਲਭਤਾਂ ਸਾਧ੍ਵਯਂ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਃ। ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
"ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲੇ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਾ—
ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤਪੋਧਨਮ੍। ਮਹਰ੍षੇ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ੍ਸ ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਤੋषਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਰੱਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ, "ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ, ਸੁਆਗਤ ਹੈ ਪੁੱਤਰ! ਤੇਰੀ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।"
ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਮृषਿਮੁਖ੍ਯਤ੍ਵਂ ਦਦਾਮਿ ਤਵ ਕੌਸ਼ਿਕ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪੋਧਨਃ
"ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਸੀ—
ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਣਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸ਼ਬ੍ਦਮਤੁਲਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਅਤੁੱਲ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—"
ਯਦਿ ਮੇ ਭਗਵਨ੍ਨਾਹ ਤਤੋऽਹਂ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਤਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨ ਤਾਵਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
"ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਦਿਉ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ।"
ਯਤਸ੍ਵ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਃ। ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਦੇਵੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
"ਹੇ ਮੁਨੀ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਯਤਨ ਕਰ," ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ—