ਵਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣੋ ਯਦ੍ਯਧਰ੍ਮੇਣ ਰਾਘਵ। ਵਧਕਰ੍ਮਹਤੋऽਧਰ੍ਮਃ ਸ ਹਤਃ ਕਂ ਵਧਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਪਾਪ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਰਾਘਵ, ਤਾਂ ਜਦ ਅਧਰਮ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ?
ਅਥਵਾ ਵਿਹਿਤੇਨਾਯਂ ਹਨ੍ਯਤੇ ਹਨ੍ਤਿ ਚਾਪਰਮ੍। ਵਿਧਿਃ ਸ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਨ ਸ ਪਾਪੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਯਮ ਉਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਦਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਦृष੍ਟਪ੍ਰਤਿਕਾਰੇਣ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੇਨਾਸਤਾ ਸਤਾ। ਕਥਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਧਰ੍ਮੇਣਾਰਿਵਿਕਰ੍षਣ
ਜਦੋਂ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਸੇ, ਨਾ ਜਾਗੇ, ਨਾ ਹੋਵੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ?
ਯਦਿ ਸਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਤਾਂ ਮੁਖ੍ਯ ਨਾਸਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਵ ਕਿਂਚਨ। ਤ੍ਵਯਾ ਯਦੀਦृਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਨ੍ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਸਚਮੁਚ ਸੱਚ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਝੂਠ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਅਥਵਾ ਦੁਰ੍ਬਲਃ ਕ੍ਲੀਬੋ ਬਲਂ ਧਰ੍ਮੋऽਨੁਵਰ੍ਤਤੇ। ਦੁਰ੍ਬਲੋ ਹृਤਮਰ੍ਯਾਦੋ ਨ ਸੇਵ੍ਯ ਇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਜਾਂ, ਜੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਧਰਮ ਚੱਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਜੋ ਮਰਯਾਦਾ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ — ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ।
ਬਲਸ੍ਯ ਯਦਿ ਚੇਦ੍ ਧਰ੍ਮੋ ਗੁਣਭੂਤਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ। ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਯਥਾ ਧਰ੍ਮੇ ਤਥਾ ਬਲੇ
ਜੇ ਧਰਮ ਤਾਕਤ ਦਾ ਗੁਣ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਿਚ ਦਿਸੇ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਚੇਤ੍ ਸਤ੍ਯਵਚਨਂ ਧਰ੍ਮਃ ਕਿਲ ਪਰਂਤਪ। ਅਨृਤਂ ਤ੍ਵਯ੍ਯਕਰਣੇ ਕਿਂ ਨ ਬਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ
ਜੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ?
ਯਦਿ ਧਰ੍ਮੋ ਭਵੇਦ੍ ਭੂਤ ਅਧਰ੍ਮੋ ਵਾ ਪਰਂਤਪ। ਨ ਸ੍ਮ ਹਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਂ ਵਜ੍ਰੀ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਜ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ
ਜੇ ਧਰਮ ਜਾਂ ਅਧਰਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਵੇ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਵੱਜਰ ਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਕਦੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ।
ਅਧਰ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਿਨਾਸ਼ਯਤਿ ਰਾਘਵ। ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ ਯਥਾਕਾਮਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਮ, ਰਾਘਵ, ਸਿਰਫ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਾਕੁਤਸਥ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਮ ਚੇਦਂ ਮਤਂ ਤਾਤ ਧਰ੍ਮੋऽਯਮਿਤਿ ਰਾਘਵ। ਧਰ੍ਮਮੂਲਂ ਤ੍ਵਯਾ ਛਿਨ੍ਨਂ ਰਾਜ੍ਯਮੁਤ੍ਸृਜਤਾ ਤਦਾ
ਮੇਰਾ ਇਹ ਮਤ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਜੇ ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਰਾਘਵ, ਤਾਂ ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਜ ਛੱਡਿਆ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਅਰ੍ਥੇਭ੍ਯੋऽਥ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧੇਭ੍ਯਃ ਸਂਵृਤ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ। ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਵਤੇਭ੍ਯ ਇਵਾਪਗਾਃ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਵਧਦਾ ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥੇਨ ਹਿ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਲ੍ਪਚੇਤਸਃ। ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਕੁਸਰਿਤੋ ਯਥਾ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੋऽਯਮਰ੍ਥਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸੁਖਕਾਮਃ ਸੁਖੈਧਿਤਃ। ਪਾਪਮਾਚਰਤੇ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਦਾ ਦੋषਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਲੈਣ ਲਈ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ। ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਃ ਸ ਪੁਮਾਁਲ੍ਲੋਕੇ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਃ ਸ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਹੈ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਃ ਸ ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਃ ਸ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍। ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਃ ਸ ਮਹਾਭਾਗੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਃ ਸ ਗੁਣਾਧਿਕਃ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਹੈ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਸ੍ਯੈਤੇ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗੇ ਦੋषਾਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਾਹृਤਾ ਮਯਾ। ਰਾਜ੍ਯਮੁਤ੍ਸृਜਤਾ ਧੀਰ ਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਾ
ਮੈਂ ਧਨ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਅਧਨੇਨਾਰ੍ਥਕਾਮੇਨ ਨਾਰ੍ਥਃ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਵਿਚਿਨ੍ਵਤਾ
ਜਿਸ ਦਾ ਧਨ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਭ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ।
ਹਰ੍षਃ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਪਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਰੋਧਃ ਸ਼ਮੋ ਦਮਃ। ਅਰ੍ਥਾਦੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨਰਾਧਿਪ
ਖੁਸ਼ੀ, ਇੱਛਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਧਰਮ, ਗੁੱਸਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਯੇषਾਂ ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯਯਂ ਲੋਕਸ਼੍ਚਰਤਾਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍। ਤੇऽਰ੍ਥਾਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੁਰ੍ਦਿਨੇषੁ ਯਥਾ ਗ੍ਰਹਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਇਹ ਧਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ।
ਤ੍ਵਯਿ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤੇ ਵੀਰ ਗੁਰੋਸ਼੍ਚ ਵਚਨੇ ਸ੍ਥਿਤੇ। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਪਹृਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਣੌਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰਾ ਤਵ
ਜਦ ਤੂੰ, ਬਹਾਦਰ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕ ਲਈ ਗਈ।
ਤਦਦ੍ਯ ਵਿਪੁਲਂ ਵੀਰ ਦੁਃਖਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾ ਕृਤਮ੍। ਕਰ੍ਮਣਾ ਵ੍ਯਪਨੇष੍ਯਾਮਿ ਤਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਘਵ
ਇਸ ਲਈ, ਬਹਾਦਰ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੰਦਰਜਿਤ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਤਿਆਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਠ, ਰਾਘਵ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੋ ਧृਤਵ੍ਰਤ। ਕਿਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਉਠ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਲੰਬੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ! ਤੂੰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੀ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ?
ਅਯਮਨਘ ਤਵੋਦਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਜਨਕਸੁਤਾਨਿਧਨਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰੁष੍ਟਃ। ਸਰਥਗਜਹਯਾਂ ਸਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਭृਸ਼ਮਿषੁਭਿਰ੍ਵਿਨਿਪਾਤਯਾਮਿ ਲਙ੍ਕਾਮ੍
ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਮੇਤ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
thumb|ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੁਰਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਰਾਮਮਾਸ਼੍ਵਾਸਮਾਨੇ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲੇ। ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਗੁਲ੍ਮਾਨ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇ ਤਤ੍ਰਾਗਚ੍ਛਦ੍ ਵਿਭੀषਣਃ
ਜਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਨਾਨਾਪ੍ਰਹਰਣੈਰ੍ਵੀਰੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਭਿਸਂਵृਤਃ। ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਚਯਾਕਾਰੈਰ੍ਮਾਤਂਗੈਰਿਵ ਯੂਥਪੈਃ
ਉਹ ਚਾਰ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਸਨ, ਉਹ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸੋऽਭਿਗਮ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਘਵਂ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਮ੍। ਵਾਨਰਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਦृਸ਼ੇ ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਰਾਘਵਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਨਨ੍ਦਨਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮੋਹਮਾਪਨ੍ਨਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯਾਙ੍ਕਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗੌਰਵ ਸੀ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਵ੍ਰੀਡਿਤਂ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਵਿਭੀषਣਃ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਦੁਃਖੇਨ ਦੀਨਾਤ੍ਮਾ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੱਜਤ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?'
ਵਿਭੀषਣਮੁਖਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰਾਨ੍। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋਵਾਚ ਮਨ੍ਦਾਰ੍ਥਮਿਦਂ ਬਾष੍ਪਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਨਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।