ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਥਸ੍ਥਂ ਸਹਸਾਰਥਿਮ੍। ਵਿਵੇਸ਼ ਧਰਣੀਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸ਼ਿਲਾ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੁਦ੍ਯਤਾ
ਉਹ ਪੱਥਰ ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਥ 'ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ; ਪੱਥਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਥੱਲੇ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਰਹੀ।
ਪਤਿਤਾਯਾਂ ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਤੁ ਵ੍ਯਥਿਤਾ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਚਮੂਃ। ਨਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ਿਲਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਮਥਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਜਦ ਪੱਥਰ ਡਿੱਗੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹਿਲ ਗਈ; ਪੱਥਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਹੁਤ ਕੁਚਲੇ ਗਏ।
ਤਮਭ੍ਯਧਾਵਨ੍ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਨਦਨ੍ਤਃ ਕਾਨਨੌਕਸਃ। ਤੇ ਦ੍ਰੁਮਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਾਯਾ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਚੋਦ੍ਯਤਾਃ
ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਨਰ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉਠਾ ਲਏ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਂ ਸਂਖ੍ਯੇ ਵਾਨਰਾ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ। ਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼ੈਲਮਹਾਵਰ੍षਂ ਵਿਸृਜਨ੍ਤਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰ ਇੰਦਰਜਿਤ ਉੱਤੇ ਦਰੱਖਤ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਕਦਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਨੇਦੁਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ੍ਵਨੈਃ। ਵਾਨਰੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਭੀਮੈਰ੍ਘੋਰਰੂਪਾ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ
ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੱਜੇ; ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਜੇ।
ਵੀਰ੍ਯਾਦਭਿਹਤਾ ਵृਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਵ੍ਯਚੇष੍ਟਨ੍ਤ ਰਣਕ੍ਸ਼ਿਤੌ। ਸ ਸੈਨ੍ਯਮਭਿਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਥ ਵਾਨਰਾਰ੍ਦਿਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਤੜਫ ਰਹੇ ਸਨ; ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਗृਹੀਤਾਯੁਧਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਪਰਾਨਭਿਮੁਖੋ ਯਯੌ। ਸ ਸ਼ਰੌਘਾਨਵਸृਜਨ੍ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯੇਨਾਭਿਸਂਵृਤਃ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਜਘਾਨ ਕਪਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਨ੍ ਸੁਬਹੂਨ੍ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਸ਼ੂਲੈਰਸ਼ਨਿਭਿਃ ਖਡ੍ਗੈਃ ਪਟ੍ਟਿਸ਼ੈਃ ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਗਰੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਕਈ ਬਬਰ-ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਛੀਆਂ, ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸੂਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇ ਚਾਪ੍ਯਨੁਚਰਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਨਰਾ ਜਘ੍ਨੁਰਾਹਵੇ। ਸੁਸ੍ਕਨ੍ਧਵਿਟਪੈਃ ਸ਼ੈਲੈਃ ਸ਼ਿਲਾਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ
ਪਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਾਲੀਆਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
ਹਨੂਮਾਨ੍ ਕਦਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੀਮਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਸਂਨਿਵਾਰ੍ਯ ਪਰਾਨੀਕਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਤਾਨ੍ ਵਨੌਕਸਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਰੋਧੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਹਨੂਮਾਨ੍ ਸਂਨਿਵਰ੍ਤਧ੍ਵਂ ਨ ਨਃ ਸਾਧ੍ਯਮਿਦਂ ਬਲਮ੍। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਿਚੇष੍ਟਨ੍ਤੋ ਰਾਮਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਓ। ਇਹ ਫੌਜ ਸਾਡੀ ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਦਈਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।'
ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹਿ ਯੁਧ੍ਯਾਮੋ ਹਤਾ ਸਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ। ਇਮਮਰ੍ਥਂ ਹਿ ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਰਾਮਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੇਵ ਚ
'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਲੜ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਓ, ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਈਏ।'
ਤੌ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਵਿਧਾਸ੍ਯੇਤੇ ਤਤ੍ ਕਰਿष੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਰਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਵਾਨਰਾਨ੍
'ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਗੇ, ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਰਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਸਬਲਃ ਸਂਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ। ਤਤਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਯਤ੍ਰ ਰਾਘਵਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਡਰ-ਭੈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਜੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ—
ਸ ਹੋਤੁਕਾਮੋ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਗਤਸ਼੍ਚੈਤ੍ਯਂ ਨਿਕੁਮ੍ਭਿਲਾਮ੍। ਨਿਕੁਮ੍ਭਿਲਾਮਧਿष੍ਠਾਯ ਪਾਵਕਂ ਜੁਹਵੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ੍
ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰਜਿਤ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿਕੁੰਭਿਲਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਨਿਕੁੰਭਿਲਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਯਜ੍ਞਭੂਮ੍ਯਾਂ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਪਾਵਕਸ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ। ਹੂਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਜਜ੍ਵਾਲ ਹੋਮਸ਼ੋਣਿਤਭੁਕ੍ ਤਦਾ
ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਯਜਨ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਨੇ ਯਜਨ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਲਿਆ।
ਸਾਰ੍ਚਿਃਪਿਨਦ੍ਧੋ ਦਦृਸ਼ੇ ਹੋਮਸ਼ੋਣਿਤਤਰ੍ਪਿਤਃ। ਸਂਧ੍ਯਾਗਤ ਇਵਾਦਿਤ੍ਯਃ ਸੁਤੀਵ੍ਰੋऽਗ੍ਨਿਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਅੱਗ ਲਪਟਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਕੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਈ ਹੋਈ ਦਿਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਤੀਖੀ ਧੁਪ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਉਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਭੂਤਯੇ ਤੁ ਜੁਹਾਵ ਹਵ੍ਯਂ ਵਿਧਿਨਾ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਨ੍ਤ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਸਮੂਹੇषੁ ਨਯਾਨਯਜ੍ਞਾਃ
ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਡੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਰੀਤਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
thumb|ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਹ-ਅਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਰਾਘਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਪੁਲਂ ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵਨੌਕਸਾਮ੍। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਂਗ੍ਰਾਮਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹ
ਰਾਘਵ ਜੀ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਉਂਦੇ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਸੌਮ੍ਯ ਨੂਨਂ ਹਨੁਮਤਾ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍। ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਯਥਾ ਭੀਮਃ ਸੁਮਹਾਨਾਯੁਧਸ੍ਵਨਃ
'ਪਿਆਰੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਤਦ੍ ਗਚ੍ਛ ਕੁਰੁ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਸ੍ਵਬਲੇਨਾਭਿਸਂਵृਤਃ। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮृਕ੍ਸ਼ਪਤੇ ਤਸ੍ਯ ਕਪਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਯ ਯੁਧ੍ਯਤਃ
'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾ ਕੇ ਮਦਦ ਕਰ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਿੱਥੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ऋਕ੍ਸ਼ਰਾਜਸ੍ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਨਾਨੀਕੇਨ ਸਂਵृਤਃ। ਆਗਚ੍ਛਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਯਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ
ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਆਕਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਸੀ।
ਅਥਾਯਾਨ੍ਤਂ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਰ੍ਕ੍ਸ਼ਪਤਿਸ੍ਤਦਾ। ਵਾਨਰੈਃ ਕृਤਸਂਗ੍ਰਾਮੈਃ ਸ਼੍ਵਸਦ੍ਭਿਰਭਿਸਂਵृਤਮ੍
ਫਿਰ, ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਲੜਾਈ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਹੱਬ ਰਹੇ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਥਿ ਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚ ਤਦृਕ੍ਸ਼ਬਲਮੁਦ੍ਯਤਮ੍। ਨੀਲਮੇਘਨਿਭਂ ਭੀਮਂ ਸਂਨਿਵਾਰ੍ਯ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ
ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ, ਤੇ ਉਹ ਰਿੱਛਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
ਸ ਤੇਨ ਸਹ ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਸਂਨਿਕਰ੍षਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਗਮ੍ਯ ਰਾਮਾਯ ਦੁਃਖਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਸਮਰੇ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾਨਾਮਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਚ ਸਃ। ਜਘਾਨ ਰੁਦਤੀਂ ਸੀਤਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦ੍ ਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ
ਜਦ ਅਸੀਂ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਤੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿषਣ੍ਣੋऽਹਮਰਿਂਦਮ। ਤਦਹਂ ਭਵਤੋ ਵृਤ੍ਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਿਤੁਮਾਗਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਤੇ ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਦੱਸਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਸ਼ੋਕਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ। ਨਿਪਪਾਤ ਤਦਾ ਭੂਮੌ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੁਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਂ ਭੂਮੌ ਦੇਵਸਂਕਾਸ਼ਂ ਪਤਿਤਂ ਦृਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵਮ੍। ਅਭਿਪੇਤੁਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਃ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਵਾਂਰਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਾਨਰ ਚੌਂਕ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆ ਗਏ।