ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪਰਮਾਯਤ੍ਤੋ ਨਿਕੁਮ੍ਭਂ ਨਿष੍ਪਿਪੇष ਚ। ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਵੇਗੇਨ ਪਪਾਤੋਰਸਿ ਵੇਗਵਾਨ੍
ਨਿਕੁੰਭ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨੂਮਾਨ ਉੱਪਰੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਚ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵृਤ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋਧਰਾਮ੍। ਉਤ੍ਪਾਟਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਰੋ ਭੈਰਵਂ ਨਦਤੋ ਮਹਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਨਿਕੁੰਭ ਦੀ ਗਰਦਨ ਮੋੜੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ, ਗੂੰਜਦਾ ਸਿਰ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਨਿਨਦਤਿ ਸਾਦਿਤੇ ਨਿਕੁਮ੍ਭੇ ਪਵਨਸੁਤੇਨ ਰਣੇ ਬਭੂਵ ਯੁਦ੍ਧਮ੍। ਦਸ਼ਰਥਸੁਤਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸੂਨ੍ਵੋ- ਰ੍ਭृਸ਼ਤਰਮਾਗਤਰੋषਯੋਃ ਸੁਭੀਮਮ੍
ਜਦ ਨਿਕੁੰਭ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਚੀਖਿਆ, ਤਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ।
ਵ੍ਯਪੇਤੇ ਤੁ ਜੀਵੇ ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯ ਹृष੍ਟਾ ਵਿਨੇਦੁਃ ਪ੍ਲਵਂਗਾ ਦਿਸ਼ਃ ਸਸ੍ਵਨੁਸ਼੍ਚ। ਚਚਾਲੇਵ ਚੋਰ੍ਵੀ ਪਪਾਤੇਵ ਸਾ ਦ੍ਯੌ- ਰ੍ਬਲਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਭਯਂ ਚਾਵਿਵੇਸ਼
ਜਦ ਨਿਕੁੰਭ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਧਰਤੀ ਕੰਬਣੀ ਲੱਗੀ, ਅਸਮਾਨ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਲੱਗਾ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਵੱਸ ਗਿਆ।
thumb|ਅष੍ਟਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਨਿਕੁਮ੍ਭਂ ਨਿਹਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਮ੍ਭਂ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਮ੍। ਰਾਵਣਃ ਪਰਮਾਮਰ੍षੀ ਪ੍ਰਜਜ੍ਵਾਲਾਨਲੋ ਯਥਾ
ਜਦ ਨਿਕੁੰਭ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕੁੰਭ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਨੈਰ੍ऋਤਃ ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪਰਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ। ਖਰਪੁਤ੍ਰਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਂ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਮਚੋਦਯਤ੍
ਰਾਤ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਖਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਚੌੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮਕਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਗਚ੍ਛ ਪੁਤ੍ਰ ਮਯਾऽऽਜ੍ਞਪ੍ਤੋ ਬਲੇਨਾਭਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਰਾਘਵਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚੈਵ ਜਹਿ ਤੌ ਸਵਨੌਕਸੌ
ਜਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਰਮਾਨੀ ਖਰਾਤ੍ਮਜਃ। ਬਾਢਮਿਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧृष੍ਟੋ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਮ੍
ਰਾਵਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਖਰ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ', ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ।
ਸੋऽਭਿਵਾਦ੍ਯ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਗृਹਾਚ੍ਛੁਭ੍ਰਾਦ੍ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਬਲੀ
ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਸਮੀਪਸ੍ਥਂ ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਖਰਪੁਤ੍ਰੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਚਃ। ਰਥਮਾਨੀਯਤਾਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਤ੍ਵਾਨੀਯਤਾਂ ਤ੍ਵਰਾਤ੍
ਖਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਰਥ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ, ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ।'
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ। ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਂ ਚ ਬਲਂ ਚੈਵ ਸਮੀਪਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਫੌਜਦਾਰ ਨੇ ਰਥ ਤੇ ਫੌਜ ਦੋਵੇਂ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੇ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਰਥਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ। ਸੂਤਂ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵੈ ਰਥਮਾਵਹ
ਰਥ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਦਾ ਵਾਸੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਥ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਚਲਾ!'
ਅਥ ਤਾਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍। ਯੂਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਯੁਧ੍ਯਧ੍ਵਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਨ੍ਮਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਫਿਰ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਲੜੋ, ਰਾਕਸ਼ਸੋ!'
ਅਹਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜੇਨ ਰਾਵਣੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਆਜ੍ਞਪ੍ਤਃ ਸਮਰੇ ਹਨ੍ਤੁਂ ਤਾਵੁਭੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
'ਮੈਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'
ਅਦ੍ਯ ਰਾਮਂ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ। ਸ਼ਾਖਾਮृਗਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਾਨਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮੈਃ
'ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਓ!'
ਅਦ੍ਯ ਸ਼ੂਲਨਿਪਾਤੈਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਚਮੂਮ੍। ਪ੍ਰਦਹਿष੍ਯਾਮਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਸ਼ੁष੍ਕੇਨ੍ਧਨਮਿਵਾਨਲਃ
'ਅੱਜ ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।'
ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ। ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਨਾਯੁਧੋਪੇਤਾ ਬਲਵਨ੍ਤਃ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
ਤੇ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ ਕ੍ਰੂਰਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣਃ ਪਿਙ੍ਗਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ। ਮਾਤਂਗਾ ਇਵ ਨਰ੍ਦਨ੍ਤੋ ਧ੍ਵਸ੍ਤਕੇਸ਼ਾ ਭਯਾਵਹਾਃ
ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦੇ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਮਹਾਕਾਯਾ ਮਹਾਕਾਯਂ ਖਰਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਅਭਿਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਤੋ ਹृष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਲਯਨ੍ਤੋ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍
ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਖਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
ਸ਼ਙ੍ਖਭੇਰੀਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮਾਹਤਾਨਾਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲਿਤਾਸ੍ਫੋਟਿਤਾਨਾਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍
ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਟਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਭ੍ਰष੍ਟੋऽਥ ਕਰਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤੋਦਃ ਸਾਰਥੇਸ੍ਤਦਾ। ਪਪਾਤ ਸਹਸਾ ਦੈਵਾਦ੍ ਧ੍ਵਜਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕੋੜਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਢਹਿ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਰਥਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਹਯਾ ਵਿਕ੍ਰਮਵਰ੍ਜਿਤਾਃ। ਚਰਣੈਰਾਕੁਲੈਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਦੀਨਾਃ ਸਾਸ੍ਰਮੁਖਾ ਯਯੁਃ
ਉਸ ਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਘੋੜੇ, ਹੌਂਸਲੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਲੜਖੜਾਉਂਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪ੍ਰਵਾਤਿ ਪਵਨਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਪਾਂਸੁਃ ਖਰਦਾਰੁਣਃ। ਨਿਰ੍ਯਾਣੇ ਤਸ੍ਯ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ, ਉਥੇ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲੀ ਤਿੱਖੀ ਹਵਾ ਵੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਤਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਵੀਰ੍ਯਵਤ੍ਤਮਾਃ। ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਤ੍ਰ ਤੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਬਹਾਦਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਨ।
ਘਨਗਜਮਹਿषਾਙ੍ਗਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਾਃ ਸਮਰਮੁਖੇष੍ਵਸਕृਦ੍ਗਦਾਸਿਭਿਨ੍ਨਾਃ। ਅਹਮਹਮਿਤਿ ਯੁਦ੍ਧਕੌਸ਼ਲਾਸ੍ਤੇ ਰਜਨਿਚਰਾਃ ਪਰਿਬਭ੍ਰਮੁਰ੍ਮੁਹੁਸ੍ਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਘਣ, ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਮਹਿਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ ਸਨ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਦਾ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਯੋਧੇ, ਜੰਗ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਵੱਡਿਆਈ ਦੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
thumb|ਏਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ।
ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਨਰਪੁਂਗਵਾਃ। ਆਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਸਹਸਾ ਸਰ੍ਵੇ ਯੋਦ੍ਧੁਕਾਮਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਮਕਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਸੁਮਹਤ੍ ਤਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਂ ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍। ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ ਪ੍ਲਵਂਗਾਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਾਨਵੈਰਿਵ
ਫਿਰ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼ੂਲਨਿਪਾਤੈਸ਼੍ਚ ਗਦਾਪਰਿਘਪਾਤਨੈਃ। ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਮਰ੍ਦਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਤਦਾ ਕਪਿਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ
ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ, ਬਰਛੀਆਂ, ਗਦਿਆਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਰਹੇ ਸਨ।