ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਕੇਤੁਪ੍ਰਤਿਮਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਮਨ੍ਦਰਸਂਨਿਭਮ੍। ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤ ਵੇਗੇਨ ਮਿषਤਾਂ ਸਰ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਉਹ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਃ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਕਾਯਭੇਦਨੈਃ। ਅਙ੍ਗਦੋ ਵਿਵ੍ਯਥੇऽਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਸ ਪਪਾਤ ਮੁਮੋਹ ਚ
ਕੁੰਭ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸਰੀਰ ਚੀਰਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਅੰਗਦ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ, ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਙ੍ਗਦਂ ਪਤਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੀਦਨ੍ਤਮਿਵ ਸਾਗਰੇ। ਦੁਰਾਸਦਂ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਰਾਘਵਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍
ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਥਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਹਵੇ। ਵ੍ਯਾਦਿਦੇਸ਼ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਞ੍ਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਂਸ੍ਤਤਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਵਾਲ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੇ ਜਾਮਬਵੰਤ ਆਦਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇ ਤੁ ਵਾਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਮ੍। ਅਭਿਪੇਤੁਃ ਸੁਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਕੁਮ੍ਭਮੁਦ੍ਯਤਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍
ਰਾਮ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਵਾਨਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁੰਭ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਤਤੋ ਦ੍ਰੁਮਸ਼ਿਲਾਹਸ੍ਤਾਃ ਕੋਪਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਾਃ। ਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿषਨ੍ਤੋऽਭ੍ਯਪਤਨ੍ਨਙ੍ਗਦਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ
ਫਿਰ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਪੱਥਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅੰਗਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ।
ਜਾਮ੍ਬਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁषੇਣਸ਼੍ਚ ਵੇਗਦਰ੍ਸ਼ੀ ਚ ਵਾਨਰਃ। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਤ੍ਮਜਂ ਵੀਰਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਸਮਭਿਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਜਾਮਬਵੰਤ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਵੇਗਦਰਸ਼ੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰਲੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਪਤਤਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ ਮਹਾਬਲਾਨ੍। ਆਵਵਾਰ ਸ਼ਰੌਘੇਣ ਨਗੇਨੇਵ ਜਲਾਸ਼ਯਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੁੰਭ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਝੀਲ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਬਾਣਪਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਸ਼ੇਕੁਰਪਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍। ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵੇਲਾਮਿਵ ਮਹੋਦਧਿਃ
ਉਸਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਗੂ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਗਣਾਨ੍ ਸ਼ਰਵृष੍ਟਿਭਿਰਰ੍ਦਿਤਾਨ੍। ਅਙ੍ਗਦਂ ਪृष੍ਠਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਜਂ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਵਾਨਰ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਅੰਗਦ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਲਿਆ।
ਅਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਤ੍ਮਜਂ ਰਣੇ। ਸ਼ੈਲਸਾਨੁਚਰਂ ਨਾਗਂ ਵੇਗਵਾਨਿਵ ਕੇਸਰੀ
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ, ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਚ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਾਨਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਾਦਿਕਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍। ਅਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸ ਮਹਾਕਪਿਃ
ਮਹਾਂਕਪੀ ਨੇ ਅਸ਼ਵਕਰਨ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਤਾਂ ਛਾਦਯਨ੍ਤੀਮਾਕਾਸ਼ਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਵृष੍ਟਿਂ ਦੁਰਾਸਦਾਮ੍। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਤ੍ਮਜਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਸ੍ਵਸ਼ਰੈਃ ਸ਼ਿਤੈਃ
ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਔਖੀ ਸੀ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਅਭਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇਣ ਤੀਵ੍ਰੇਣ ਕੁਮ੍ਭੇਨ ਨਿਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਃ। ਆਚਿਤਾਸ੍ਤੇ ਦ੍ਰੁਮਾ ਰੇਜੁਰ੍ਯਥਾ ਘੋਰਾਃ ਸ਼ਤਘ੍ਨਯਃ। ਦ੍ਰੁਮਵਰ੍षਂ ਤੁ ਤਦ੍ ਭਿਨ੍ਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਮ੍ਭੇਨ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਕੁੰਭ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰੁੱਖ ਡਰਾਉਣੇ ਯੁੱਧ-ਯੰਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ; ਕੁੰਭ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਟੁੱਟੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ—
ਵਾਨਰਾਧਿਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਨ ਵਿਵ੍ਯਥੇ। ਸ ਵਿਧ੍ਯਮਾਨਃ ਸਹਸਾ ਸਹਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤਾਞ੍ਛਰਾਨ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮਾਰ ਤੋਂ ਡਿਗਿਆ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਝੱਲਿਆ।
ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯ ਧਨੁਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਬਭਞ੍ਜੇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁਃਪ੍ਰਭਮ੍। ਅਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਕੁੰਭ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਬੜਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਕੁਪਿਤਃ ਕੁਮ੍ਭਂ ਭਗ੍ਨਸ਼ृਙ੍ਗਮਿਵ ਦ੍ਵਿਪਮ੍। ਨਿਕੁਮ੍ਭਾਗ੍ਰਜ ਵੀਰ੍ਯਂ ਤੇ ਬਾਣਵੇਗਂ ਤਦਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ, ਕਿਹਾ: 'ਨਿਕੁੰਭ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਵਾਕਈ ਅਜੋਕੇ ਹਨ।'
ਸਂਨਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਤਵ ਵਾ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਾ। ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਬਲਿਵृਤ੍ਰਘ੍ਨਕੁਬੇਰਵਰੁਣੋਪਮ
ਤੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਚਾਹੇ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਵਣ ਦੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਬਲੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਕੁਬੇਰ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।
ਏਕਸ੍ਤ੍ਵਮਨੁਜਾਤੋऽਸਿ ਪਿਤਰਂ ਬਲਵਤ੍ਤਰਮ੍। ਤ੍ਵਾਮੇਵੈਕਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਸ਼ੂਲਹਸ੍ਤਮਰਿਂਦਮਮ੍
ਤੂੰ ਇਕਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਤਾਕਤਵਾਨ ਜਨਮਿਆ; ਤੂੰ ਹੀ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੂਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਿਵਾਧਯਃ। ਵਿਕ੍ਰਮਸ੍ਵ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮਮ ਪਸ਼੍ਯ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਰਤਬ ਵੇਖ।
ਵਰਦਾਨਾਤ੍ ਪਿਤृਵ੍ਯਸ੍ਤੇ ਸਹਤੇ ਦੇਵਦਾਨਵਾਨ੍। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਸਹਤੇ ਚ ਸੁਰਾਸੁਰਾਨ੍
ਤੇਰੇ ਚਾਚਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ; ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।
ਮਹਾਵਿਮਰ੍ਦਂ ਸਮਰੇ ਮਯਾ ਸਹ ਤਵਾਦ੍ਭੁਤਮ੍। ਅਦ੍ਯ ਭੂਤਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਮ੍ਬਰਯੋਰਿਵ
ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਸ ਅਜੋਕੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ੰਭਰ ਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕृਤਮਪ੍ਰਤਿਮਂ ਕਰ੍ਮ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਕੌਸ਼ਲਮ੍। ਪਤਿਤਾ ਹਰਿਵੀਰਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਯੈਤੇ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ
ਤੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦਿਖਾਈ; ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਵੀਰ ਡਿੱਗ ਗਏ।
ਉਪਾਲਮ੍ਭਭਯਾਚ੍ਚੈਵ ਨਾਸਿ ਵੀਰ ਮਯਾ ਹਤਃ। ਕृਤਕਰ੍ਮਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਬਲਮ੍
ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਜਾਂ ਤਾਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ।
ਤੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸਾਵਮਾਨੇਨ ਮਾਨਿਤਃ। ਅਗ੍ਨੇਰਾਜ੍ਯਹੁਤਸ੍ਯੇਵ ਤੇਜਸ੍ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਯਵਰ੍ਧਤ
ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਮੰਡ ਵੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ, ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਧਦੀ, ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਤਤਃ ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਜਗृਹੇ ਤਦਾ। ਗਜਾਵਿਵਾਤੀਤਮਦੌ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੌ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਫਿਰ ਕੁੰਭ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ; ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਮਸਤ ਹਾਥੀ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਗਾਤ੍ਰਗ੍ਰਥਿਤੌ ਘਰ੍षਨ੍ਤਾਵਿਤਰੇਤਰਮ੍। ਸਧੂਮਾਂ ਮੁਖਤੋ ਜ੍ਵਾਲਾਂ ਵਿਸृਜਨ੍ਤੌ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਾਤ੍
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਰਗੜਦੇ ਹੋਏ, ਥਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਯੋਃ ਪਾਦਾਭਿਘਾਤਾਚ੍ਚ ਨਿਮਗ੍ਨਾ ਚਾਭਵਨ੍ਮਹੀ। ਵ੍ਯਾਘੂਰ੍ਣਿਤਤਰਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਵਰੁਣਾਲਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਥੱਲੇ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਜੋਰ ਨਾਲ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਤਤਃ ਕੁਮ੍ਭਂ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਲਵਣਾਮ੍ਭਸਿ। ਪਾਤਯਾਮਾਸ ਵੇਗੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨੁਦਧੇਸ੍ਤਲਮ੍
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਵਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜੋਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਲ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਕੁਮ੍ਭਨਿਪਾਤੇਨ ਜਲਰਾਸ਼ਿਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ। ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮਨ੍ਦਰਸਂਕਾਸ਼ੋ ਵਿਸਸਰ੍ਪ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਕੁੰਭ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਢੇਰ, ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉੱਠ ਕੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ।