ਸ ਕੁਮ੍ਭਂ ਚ ਨਿਕੁਮ੍ਭਂ ਚ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਤ੍ਮਜਾਵੁਭੌ। ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸਹ
ਫਿਰ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਕੂੰਭ ਤੇ ਨਿਕੂੰਭ — ਦੋਵੇਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ — ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਯੂਪਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਙ੍ਘਃ ਕਮ੍ਪਨਸ੍ਤਥਾ। ਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਕੌਮ੍ਭਕਰ੍ਣਿਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਰਾਵਣਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਯੂਪਾਕਸ਼, ਸ਼ੋਣਿਤਾਕਸ਼, ਪ੍ਰਜੰਘ ਤੇ ਕੰਪਨ ਵੀ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਚੈਵ ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ਸ ਮਹਾਬਲਾਨ੍। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਗਚ੍ਛਤਾਦ੍ਯੈਵ ਸਿਂਹਨਾਦਂ ਚ ਨਾਦਯਨ੍
ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: 'ਰਾਕਸ਼ਸੋ, ਅੱਜ ਹੀ ਬਾਹਰ ਜਾਓ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੋ!'
ਤਤਸ੍ਤੁ ਚੋਦਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਜ੍ਵਲਿਤਾਯੁਧਾਃ। ਲਙ੍ਕਾਯਾ ਨਿਰ੍ਯਯੁਰ੍ਵੀਰਾਃ ਪ੍ਰਣਦਨ੍ਤਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਆਪਣੇ ਜਲਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੂषਣਸ੍ਥਾਭਿਰ੍ਭਾਭਿਃ ਸ੍ਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤੇ ਸਪ੍ਰਭਂ ਵ੍ਯੋਮ ਹਰਯਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਭਿਃ ਸਹ
ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸ਼ੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਤਾਰਾਧਿਪਸ੍ਯਾਭਾ ਤਾਰਾਣਾਂ ਭਾ ਤਥੈਵ ਚ। ਤਯੋਰਾਭਰਣਾਭਾ ਚ ਜ੍ਵਲਿਤਾ ਦ੍ਯਾਮਭਾਸਯਤ੍
ਉਥੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਾ ਭੂषਣਾਭਾ ਚ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਜ੍ਵਲਤਾਂ ਚ ਭਾ। ਹਰਿਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸੈਨ੍ਯਾਨਿ ਭ੍ਰਾਜਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝਲਕ ਅਤੇ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਚਾਰ੍ਧਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਨਾਂ ਗृਹਾਣਾਂ ਸਾਗਰਃ ਪੁਨਃ। ਭਾਭਿਃ ਸਂਸਕ੍ਤਸਲਿਲਸ਼੍ਚਲੋਰ੍ਮਿਃ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇऽਧਿਕਮ੍
ਉਥੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਧ-ਚਮਕਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਸਂਯੁਕ੍ਤਮੁਤ੍ਤਮਾਸਿਪਰਸ਼੍ਵਧਮ੍। ਭੀਮਾਸ਼੍ਵਰਥਮਾਤਙ੍ਗਂ ਨਾਨਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਝੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਧਵਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵਧੀਆ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—
ਦੀਪ੍ਤਸ਼ੂਲਗਦਾਖਡ੍ਗਪ੍ਰਾਸਤੋਮਰਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍। ਤਦ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਬਲਂ ਭੀਮਂ ਘੋਰਵਿਕ੍ਰਮਪੌਰੁषਮ੍
ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦੇ ਭਾਲੇ, ਜਲਦੇ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਬਾਣ, ਤੀਰ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਦਿੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦਦृਸ਼ੇ ਜ੍ਵਲਿਤਪ੍ਰਾਸਂ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਸ਼ਤਨਾਦਿਤਮ੍। ਹੇਮਜਾਲਾਚਿਤਭੁਜਂ ਵ੍ਯਾਵੇष੍ਟਿਤਪਰਸ਼੍ਵਧਮ੍
ਉਹ ਫੌਜ ਜਲਦੇ ਭਾਲਿਆਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਲਟਕੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਘੂਰ੍ਣਿਤਮਹਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਬਾਣਸਂਸਕ੍ਤਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍। ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਮਧੂਤ੍ਸੇਕਸਮ੍ਮੋਦਿਤਮਹਾਨਿਲਮ੍
ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਧਨੁਸ਼, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਘੋਰਂ ਸ਼ੂਰਜਨਾਕੀਰ੍ਣਂ ਮਹਾਮ੍ਬੁਧਰਨਿਃਸ੍ਵਨਮ੍। ਤਦ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਲਮਾਯਾਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਦੁਰਾਸਦਮ੍
ਉਹ ਫੌਜ, ਡਰਾਉਣੀ, ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ, ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਫੌਜ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।
ਸਂਚਚਾਲ ਪ੍ਲਵਂਗਾਨਾਂ ਬਲਮੁਚ੍ਚੈਰ੍ਨਨਾਦ ਚ। ਜਵੇਨਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਦ੍ ਬਲਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਮਹਤ੍
ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਕੰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ; ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ।
ਅਭ੍ਯਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰਿਬਲਂ ਪਤਂਗਾ ਇਵ ਪਾਵਕਮ੍। ਤੇषਾਂ ਭੁਜਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਵ੍ਯਾਮृष੍ਟਪਰਿਘਾਸ਼ਨਿ
ਉਹ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਵੱਲ ਪਤੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਵਿਦਯੁਤ ਵਜਨ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਸਨ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਬਲਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਭੂਯਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਤ। ਤਤ੍ਰੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਇਵੋਤ੍ਪੇਤੁਰ੍ਹਰਯੋऽਥ ਯੁਯੁਤ੍ਸਵਃ
ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਮੁੜ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਫਿਰ, ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਾਂਦਰ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠੇ।
ਤਰੁਸ਼ੈਲੈਰਭਿਘ੍ਨਨ੍ਤੋ ਮੁष੍ਟਿਭਿਸ਼੍ਚ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਨ੍। ਤਥੈਵਾਪਤਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਹਰੀਣਾਂ ਨਿਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਃ
ਬਾਂਦਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਸਹਸਾ ਜਹ੍ਰੂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ। ਦਸ਼ਨੈਰ੍ਹਤਕਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਮਸ੍ਤਕਾਃ। ਸ਼ਿਲਾਪ੍ਰਹਾਰਭਗ੍ਨਾਙ੍ਗਾ ਵਿਚੇਰੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਪਕੜ ਲੈਂਦੇ; ਕੁਝ ਦੇ ਹੱਥ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਦੇ ਸਿਰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਅੰਗ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਥੈਵਾਪ੍ਯਪਰੇ ਤੇषਾਂ ਕਪੀਨਾਮਸਿਭਿਃ ਸ਼ਿਤੈਃ। ਪ੍ਰਵਰਾਨਭਿਤੋ ਜਘ੍ਨੁਰ੍ਘੋਰਰੂਪਾ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਬਾਂਦਰ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਘ੍ਨਨ੍ਤਮਨ੍ਯਂ ਜਘਾਨਾਨ੍ਯਃ ਪਾਤਯਨ੍ਤਮਪਾਤਯਤ੍। ਗਰ੍ਹਮਾਣਂ ਜਗਰ੍ਹਾਨ੍ਯੋ ਦਸ਼ਨ੍ਤਮਪਰੋऽਦਸ਼ਤ੍
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਦੂਜਾ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਾਰਦਾ; ਇੱਕ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦਾ; ਇੱਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ, ਦੂਜਾ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ; ਇੱਕ ਕੱਟਦਾ, ਦੂਜਾ ਵਾਪਸ ਕੱਟਦਾ।
ਦੇਹੀਤ੍ਯਨ੍ਯੋ ਦਦਾਤ੍ਯਨ੍ਯੋ ਦਦਾਮੀਤ੍ਯਪਰਃ ਪੁਨਃ। ਕਿਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਯਸਿ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਬਭਾषਿਰੇ
ਇੱਕ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਦੇ', ਦੂਜਾ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ'; ਹੋਰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ'; ਦੂਜਾ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਕਿਉਂ ਤਕਲੀਫ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਰਹੋ'; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਥੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭਿਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਵਿਮੁਕ੍ਤਕਵਚਾਯੁਧਮ੍। ਸਮੁਦ੍ਯਤਮਹਾਪ੍ਰਾਸਂ ਮੁष੍ਟਿਸ਼ੂਲਾਸਿਕੁਨ੍ਤਲਮ੍
ਕੁਝ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਖੋ ਗਏ, ਹੋਰ ਬਿਨਾ ਕਵਚ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਭਾਲੇ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਮੁੱਕਿਆਂ, ਸੂਲ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ—
ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਤ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਾਨਰਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਵਾਨਰਾਨ੍ ਦਸ਼ ਸਪ੍ਤੇਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਜਘ੍ਨੁਰਾਹਵੇ
ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਿਆ। ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਰਾਖਸਾਂ ਨੇ ਦਸ ਜਾਂ ਸੱਤ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ਦਸ਼ ਸਪ੍ਤੇਤਿ ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਪਾਤਯਨ੍। ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭਿਤਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਵਿਮੁਕ੍ਤਕਵਚਧ੍ਵਜਮ੍। ਬਲਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਵਾਨਰਾਃ ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦਸ ਜਾਂ ਸੱਤ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਠਾ। ਕੁਝ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਫਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੋਹਾ ਤੇ ਝੰਡਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਚੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
thumb|षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛੱਤਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਸਂਕੁਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਘੋਰੇ ਵੀਰਜਨਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਅਙ੍ਗਦਃ ਕਮ੍ਪਨਂ ਵੀਰਮਾਸਸਾਦ ਰਣੋਤ੍ਸੁਕਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉਲਝਣ ਭਰੀ ਜੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਅੰਗਦ, ਜੋ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਵਿਰਲੇ ਯੋਧਾ ਕੰਪਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਆਹੂਯ ਸੋऽਙ੍ਗਦਂ ਕੋਪਾਤ੍ ਤਾਡਯਾਮਾਸ ਵੇਗਿਤਃ। ਗਦਯਾ ਕਮ੍ਪਨਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ ਚਚਾਲ ਭृਸ਼ਾਹਤਃ
ਕੰਪਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਲੱਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਡੋਲ ਗਿਆ।
ਸ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸ਼ਿਖਰਂ ਗਿਰੇਃ। ਅਰ੍ਦਿਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਕਮ੍ਪਨਃ ਪਤਿਤੋ ਭੁਵਿ
ਅੰਗਦ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਸੁੱਟੀ। ਵਾਰ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਕੰਪਨ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਕਮ੍ਪਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੋਣਿਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਹਤਂ ਰਣੇ। ਰਥੇਨਾਭ੍ਯਪਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਤਤ੍ਰਾਙ੍ਗਦਮਭੀਤਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਕੰਪਨ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਸੋਣਿਤਾਕ੍ਸ਼ਾ ਨੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ, ਅੰਗਦ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਰਥ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।