ਸ ਬਾਣਵਰ੍षੈਰਭਿਵृष੍ਯਮਾਣੋ ਧਾਰਾਨਿਪਾਤਾਨਿਵ ਤਾਨਚਿਨ੍ਤ੍ਯ। ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਸ਼੍ਰੀ- ਰਾਮਸ੍ਤਦਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ
ਰਾਮ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।
ਅਸੌ ਪੁਨਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੁਃ। ਨਿਪਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਹਰਿਸੈਨ੍ਯਮਸ੍ਮਾਨ੍- ਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਰਰ੍ਦਯਤਿ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਵਰਤ ਕੇ, ਸਾਡੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ ਦਤ੍ਤਵਰੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਮਾਹਿਤੋऽਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਭੀਮਕਾਯਃ। ਕਥਂ ਨੁ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਯੁਧਿ ਨष੍ਟਦੇਹੋ ਨਿਹਨ੍ਤੁਮਦ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦੁਦ੍ਯਤਾਸ੍ਤ੍ਰਃ
ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਵੈਭੂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਭੈੜੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲੁਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨਚਿਨ੍ਤ੍ਯ- ਸ੍ਤਸ੍ਯੈਤਦਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਭਵਸ਼੍ਚ ਯੋऽਸ੍ਯ। ਬਾਣਾਵਪਾਤਂ ਤ੍ਵਮਿਹਾਦ੍ਯ ਧੀਮਨ੍ ਮਯਾ ਸਹਾਵ੍ਯਗ੍ਰਮਨਾਃ ਸਹਸ੍ਵ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਵੈਭੂ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ, ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਬਰਸਾਤ ਸਹਿ ਲੈ।
ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਯਤ੍ਯੇष ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ਃ ਸਾਯਕਵृष੍ਟਿਜਾਲੈਃ। ਏਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਪਤਿਤਾਗ੍ਰ੍ਯਸ਼ੂਰਂ ਨ ਭ੍ਰਾਜਤੇ ਵਾਨਰਰਾਜਸੈਨ੍ਯਮ੍
ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਢੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੂਰਮੇ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਫੌਜ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਆਵਾਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤੌ ਵਿਸਂਜ੍ਞੌ ਨਿਵृਤ੍ਤਯੁਦ੍ਧੌ ਹਤਹਰ੍षਰੋषੌ। ਧ੍ਰੁਵਂ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤ੍ਯਮਰਾਰਿਵਾਸ- ਮਸੌ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਣਾਗ੍ਰ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠੇ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਤਸ੍ਤਦਾ ਵਾਨਰਸੈਨ੍ਯਮੇਵਂ ਰਾਮਂ ਚ ਸਂਖ੍ਯੇ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ। ਵਿषਾਦਯਿਤ੍ਵਾ ਸਹਸਾ ਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੀਂ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਭੁਜਾਭਿਗੁਪ੍ਤਾਮ੍। ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃ ਸ ਤੁ ਯਾਤੁਧਾਨੈਃ ਪਿਤ੍ਰੇ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਹृषਿਤੋऽਭ੍ਯੁਵਾਚ
ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹਤਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ।
thumb|ਚਤੁਸ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਹੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ।
ਤਯੋਸ੍ਤਦਾਸਾਦਿਤਯੋ ਰਣਾਗ੍ਰੇ ਮੁਮੋਹ ਸੈਨ੍ਯਂ ਹਰਿਯੂਥਪਾਨਾਮ੍। ਸੁਗ੍ਰੀਵਨੀਲਾਙ੍ਗਦਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤੋ ਨ ਚਾਪਿ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ ਤੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ ਜੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਸੁਗਰੀਵ, ਨੀਲਾ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਜਾਮਬਵੰਤ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।
ਤਤੋ ਵਿषਣ੍ਣਂ ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਭੀषਣੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠਃ। ਉਵਾਚ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਰਾਜਵੀਰਾ- ਨਾਸ਼੍ਵਾਸਯਨ੍ਨਪ੍ਰਤਿਮੈਰ੍ਵਚੋਭਿਃ
ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰਲੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾ ਭੈष੍ਟ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿषਾਦਕਾਲੋ ਯਦਾਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰੌ ਹ੍ਯਵਸ਼ੌ ਵਿषਣ੍ਣੌ। ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੋ ਵਾਕ੍ਯਮਥੋਦ੍ਵਹਨ੍ਤੌ ਯਤ੍ਸਾਦਿਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਜਾਲੈਃ
ਡਰੋ ਨਾ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਹਤਾਸ ਹੋਣ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਬੇਬਸ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮੈ ਤੁ ਦਤ੍ਤਂ ਪਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਮੋਘਵੀਰ੍ਯਮ੍। ਤਨ੍ਮਾਨਯਨ੍ਤੌ ਯੁਧਿ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਨਿਪਾਤਿਤੌ ਕੋऽਤ੍ਰ ਵਿषਾਦਕਾਲਃ
ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਵਿਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਆਪ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹਤਾਸ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਤੋ ਧੀਮਾਨ੍ ਮਾਨਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਾਰੁਤਿਃ। ਵਿਭੀषਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੂਮਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਾਰੁਤੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਹਤੇ ਸੈਨ੍ਯੇ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍। ਯੋ ਯੋ ਧਾਰਯਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਂ ਤਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਵਹੇ
ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ-ਜੋ ਜੀਵਨ ਬਚਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੌਸਲਾ ਦੇਈਏ।
ਤਾਵੁਭੌ ਯੁਗਪਦ੍ ਵੀਰੌ ਹਨੂਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਤ੍ਤਮੌ। ਉਲ੍ਕਾਹਸ੍ਤੌ ਤਦਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਰਣਸ਼ੀਰ੍षੇ ਵਿਚੇਰਤੁਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਮੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
ਭਿਨ੍ਨਲਾਙ੍ਗੂਲਹਸ੍ਤੋਰੁਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲਿਸ਼ਿਰੋਧਰੈਃ। ਸ੍ਰਵਦ੍ਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਂ ਗਾਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਦ੍ਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂੰਛਾਂ, ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਉਂਗਲੀਆਂ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਲਾਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਰੀਰਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੂਨ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਤਿਤੈਃ ਪਰ੍ਵਤਾਕਾਰੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰਭਿਸਂਵृਤਾਮ੍। ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਤਿਤੈਰ੍ਦੀਪ੍ਤੈਰ੍ਦਦृਸ਼ਾਤੇ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਸਨ, ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਙ੍ਗਦਂ ਨੀਲਂ ਸ਼ਰਭਂ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍। ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਂ ਸੁषੇਣਂ ਚ ਵੇਗਦਰ੍ਸ਼ਿਨਮੇਵ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ, ਅੰਗਦ, ਨੀਲਾ, ਸ਼ਰਭ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਜਾਮਬਵੰਤ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਵੇਗਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿੱਗਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਮੈਨ੍ਦਂ ਨਲਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮੁਖਂ ਦ੍ਵਿਵਿਦਂ ਚਾਪਿ ਵਾਨਰਮ੍। ਵਿਭੀषਣੋ ਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚ ਦਦृਸ਼ਾਤੇ ਹਤਾਨ੍ ਰਣੇ
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਮੈੰਦ, ਨਲ, ਜੋਤਿਰਮੁਖ, ਦਿਵਿਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਰ੍ਹਤਾਃ ਕੋਟ੍ਯੋ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍। ਅਹ੍ਨਃ ਪਞ੍ਚਮਸ਼ੇषੇਣ ਵਲ੍ਲਭੇਨ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਃ
ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪਹਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ ਸੜਸਠ ਕਰੋੜ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਗਰੌਘਨਿਭਂ ਭੀਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਾਣਾਰ੍ਦਿਤਂ ਬਲਮ੍। ਮਾਰ੍ਗਤੇ ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਂ ਚ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਸਵਿਭੀषਣਃ
ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੈਨਿਕ ਦਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ।
ਸ੍ਵਭਾਵਜਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਸ਼ਰਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤਮ੍। ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਂ ਵੀਰਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਮਿਵ ਪਾਵਕਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਮਬਵੰਤ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਵਧਾਪੇ ਨਾਲ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਭਿਸਂਕ੍ਰਮ੍ਯ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਕਚ੍ਚਿਦਾਰ੍ਯ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਨ ਪ੍ਰਾਣਾ ਧ੍ਵਂਸਿਤਾਸ੍ਤਵ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੌਲਸਤ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਆਪ ਜੀ, ਕੀ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਸ਼ਟ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਏ?'
ਵਿਭੀषਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨृਕ੍ਸ਼ਪੁਙ੍ਗਵਃ। ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦਭ੍ਯੁਦ੍ਗਿਰਨ੍ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ।
ਨੈਰ੍ऋਤੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ ਸ੍ਵਰੇਣ ਤ੍ਵਾਭਿਲਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਵਿਦ੍ਧਗਾਤ੍ਰਃ ਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੂਰਮੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਅਞ੍ਜਨਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾ ਯੇਨ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ। ਹਨੂਮਾਨ੍ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਧਾਰਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਵਨ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਸੁਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਬਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਆਸ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਾਮ੍ਬਵਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚੇਦਂ ਵਿਭੀषਣਃ। ਆਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰਾਵਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਾਰੁਤਿਮ੍
ਜਾਮਬਵੰਤ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਉੱਚੇ ਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਮਾਰੁਤਿ ਬਾਰੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਿਆ?"
ਨੈਵ ਰਾਜਨਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਨਾਙ੍ਗਦੇ ਨਾਪਿ ਰਾਘਵੇ। ਆਰ੍ਯ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਯਥਾ ਵਾਯੁਸੁਤੇ ਪਰਃ
ਨਾ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਲਈ, ਨਾ ਅੰਗਦ ਲਈ, ਨਾ ਰਾਘਵ ਲਈ, ਐਸਾ ਖਾਸ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਮਾਰੁਤਿ ਲਈ, ਆਰਿਆ।
ਵਿਭੀषਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਸ਼ृਣੁ ਨੈਰ੍ऋਤਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਰੁਤਿਮ੍
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਰੁਤਿ ਬਾਰੇ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।"
ਅਸ੍ਮਿਞ੍ਜੀਵਤਿ ਵੀਰੇ ਤੁ ਹਤਮਪ੍ਯਹਤਂ ਬਲਮ੍। ਹਨੂਮਤ੍ਯੁਜ੍ਝਿਤਪ੍ਰਾਣੇ ਜੀਵਨ੍ਤੋऽਪਿ ਮृਤਾ ਵਯਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਵੀਰ ਜੀਵਦਾ ਹੈ, ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਪਰ ਜੇ ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।