ਚੁਕੋਪ ਪਰਮਾਮਰ੍षੀ ਮਤ੍ਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਙ੍ਗਵਃ। ਜਗ੍ਰਾਹਾਰ੍ਚਿष੍ਮਤੀਂ ਚਾਪਿ ਗਦਾਂ ਸਰ੍ਵਾਯਸੀਂ ਤਦਾ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਚਮਕਦੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਫੜ ਲੀ।
ਹੇਮਪਟ੍ਟਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾਂ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਫੇਨਿਲਾਮ੍। ਵਿਰਾਜਮਾਨਾਂ ਵਿਪੁਲਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸ਼ੋਣਿਤਤਰ੍ਪਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਗਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਾਸ, ਖੂਨ ਅਤੇ ਝੱਗ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ, ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਤੇਜਸਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਰਾਂ ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍। ਐਰਾਵਤਮਹਾਪਦ੍ਮਸਾਰ੍ਵਭੌਮਭਯਾਵਹਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਮਹਾਂ ਪਦਮਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗੀ।
ਗਦਾਮਾਦਾਯ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਤ੍ਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਙ੍ਗਵਃ। ਹਰੀਨ੍ ਸਮਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਯੁਗਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰਿਵ ਜ੍ਵਲਨ੍
ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲ ਐਸਾ ਦੌੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੋਵੇ।
ਅਥਰ੍षਭਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਾਨਰੋ ਰਾਵਣਾਨੁਜਮ੍। ਮਤ੍ਤਾਨੀਕਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਤਸ੍ਥੌ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਬਲੀ
ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਉੱਡ ਕੇ, ਮਸਤ ਯੋਧੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਨਰਂ ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍। ਆਜਘਾਨੋਰਸਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਗਦਯਾ ਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪਯਾ
ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਜਰ ਵਰਗੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਤਯਾਭਿਹਤਸ੍ਤੇਨ ਗਦਯਾ ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ। ਭਿਨ੍ਨਵਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਮਾਧੂਤਃ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਰੁਧਿਰਂ ਬਹੁ
ਉਸ ਗਦਾ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚਿਰ ਗਈ, ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਿਰਾਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਮृषਭੋ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਿਸ੍ਫੁਰਮਾਣੌष੍ਠੋ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।
ਸ ਵੇਗਵਾਨ੍ ਵੇਗਵਦਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯ ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਵਾਨਰਵੀਰਮੁਖ੍ਯਃ। ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਯ ਮੁष੍ਟਿਂ ਸਹਸਾ ਜਘਾਨ ਬਾਹ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਸ਼ੈਲਨਿਕਾਸ਼ਰੂਪਃ
ਫਿਰ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਵਾਨਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਕਾ ਬੰਨ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਕृਤ੍ਤਮੂਲਃ ਸਹਸੇਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਪਪਾਤ ਕ੍ਸ਼ਤਜੋਕ੍ਸ਼ਿਤਾਙ੍ਗਃ। ਤਾਂ ਚਾਸ੍ਯ ਘੋਰਾਂ ਯਮਦਣ੍ਡਕਲ੍ਪਾਂ ਗਦਾਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤਦਾ ਨਨਾਦ
ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦਰੱਖਤ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ, ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਫੜ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਪਾਈ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਸੀਤ੍ ਸ ਗਤਾਸੁਕਲ੍ਪਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਾਤ੍ਮਾ ਸਹਸਾ ਸੁਰਾਰਿਃ। ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਸਂਧ੍ਯਾਭ੍ਰਸਮਾਨਵਰ੍ਣ- ਸ੍ਤਂ ਵਾਰਿਰਾਜਾਤ੍ਮਜਮਾਜਘਾਨ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਰਹਿਆ; ਫਿਰ, ਅਚਾਨਕ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਉੱਡ ਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਜਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਭੂਮਿਤਲੇ ਪਪਾਤ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸਸਂਜ੍ਞਃ। ਤਾਮੇਵ ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਰਿਵਰਾਦ੍ਰਿਕਲ੍ਪਾਂ ਗਦਾਂ ਸਮਾਵਿਧ੍ਯ ਜਘਾਨ ਸਂਖ੍ਯੇ
ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਵੱਡੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਰੌਦ੍ਰਾ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਦੇਹਂ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਾਧ੍ਵਰਵਿਪ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੋਃ। ਬਿਭੇਦ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਂ ਚ ਭੂਰਿ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਧਾਤ੍ਵਮ੍ਭ ਇਵਾਦ੍ਰਿਰਾਜਃ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਗਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਈ, ਉਸ ਦਾ ਛਾਤੀ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਵਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਵੇਗੇਨ ਗਦਾਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਗਦਾਂ ਭੀਮਾਮਾਵਿਧ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਦਾ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘੁੰਮਾਇਆ।
ਮਤ੍ਤਾਨੀਕਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ ਜਘਾਨ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ। ਸ ਸ੍ਵਯਾ ਗਦਯਾ ਭਗ੍ਨੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਦਸ਼ਨੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਮੈੱਤ ਅਨੀਕ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਮਾਰਿਆ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਨਿਪਪਾਤ ਤਦਾ ਮਤ੍ਤੋ ਵਜ੍ਰਾਹਤ ਇਵਾਚਲਃ। ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਨਯਨੇ ਭੂਮੌ ਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਗਤਾਯੁषਿ। ਪਤਿਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਦ੍ਰੁਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਬਲਮ੍
ਉਹ ਮੱਤ ਰਾਖਸ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਪਹਾੜ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿੰਦ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਖਸ ਡਿੱਗਿਆ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਭੱਜ ਪਈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤੇ ਭ੍ਰਾਤਰਿ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਤਨ੍ਨੈਰ੍ऋਤਾਨਾਂ ਬਲਮਰ੍ਣਵਾਭਮ੍। ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਯੁਧਂ ਕੇਵਲਜੀਵਿਤਾਰ੍ਥਂ ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਣਵਸਂਨਿਕਾਸ਼ਮ੍
ਰਾਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਨਿਸਾਚਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਟੁੱਟੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਭੱਜ ਪਈ।
thumb|ਏਕਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸੱਤਵੀਂ-ਇਕ ਸर्ग ਸੁਣੋ।
ਸ੍ਵਬਲਂ ਵ੍ਯਥਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁਮੁਲਂ ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍। ਭ੍ਰਾਤॄਂਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਾਨ੍
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਡਰਾਈ ਹੋਈ, ਹਲਚਲ ਭਰੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ,
ਪਿਤृਵ੍ਯੌ ਚਾਪਿ ਸਂਦृਸ਼੍ਯ ਸਮਰੇ ਸਂਨਿਪਾਤਿਤੌ। ਯੁਦ੍ਧੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਚ ਮਤ੍ਤਂ ਚ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਤ੍ਤਮੌ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚਾ, ਜੋ ਜੰਗ 'ਚ ਡਿੱਗ ਗਏ ਸਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਭਰਾ, ਜੋ ਰਾਖਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੱਤ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਚੁਕੋਪ ਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਵਰੋ ਯੁਧਿ। ਅਤਿਕਾਯੋऽਦ੍ਰਿਸਂਕਾਸ਼ੋ ਦੇਵਦਾਨਵਦਰ੍ਪਹਾ
ਉਹ ਮਹਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤਿਕਾਯ, ਜੰਗ 'ਚ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਭਾਸ੍ਕਰਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਘਾਤਮਿਵ ਭਾਸ੍ਵਰਮ੍। ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਰਾਰਿਰਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਵਾਨਰਾਨ੍
ਉਹ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਆਪਣੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
ਸ ਵਿਸ੍ਫਾਰ੍ਯ ਤਦਾ ਚਾਪਂ ਕਿਰੀਟੀ ਮृष੍ਟਕੁਣ੍ਡਲਃ। ਨਾਮ ਸਂਸ਼੍ਰਾਵਯਾਮਾਸ ਨਨਾਦ ਚ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ, ਤਾਜ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ; ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਸੁਣਾਇਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਿਆ।
ਤੇਨ ਸਿਂਹਪ੍ਰਣਾਦੇਨ ਨਾਮਵਿਸ਼੍ਰਾਵਣੇਨ ਚ। ਜ੍ਯਾਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚ ਭੀਮੇਨ ਤ੍ਰਾਸਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਾਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ, ਨਾਮ ਸੁਣਾਉਣ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਹਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋऽਯਮੁਤ੍ਥਿਤਃ। ਭਯਾਰ੍ਤਾ ਵਾਨਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖ ਕੇ—ਕੁੰਭਕਰਨਾ ਹੀ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ—ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਡਰ ਗਏ, ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆੜ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਰੂਪਮਾਲੋਕ੍ਯ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮੇ। ਭਯਾਦ੍ ਵਾਨਰਯੋਧਾਸ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਪਾਏ, ਵਾਨਰ ਯੋਧੇ ਡਰ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ।
ਤੇऽਤਿਕਾਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਾਨਰਾ ਮੂਢਚੇਤਸਃ। ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਮਾਹਵੇ
ਅਤਿਕਾਯ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜੰਗ 'ਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਗਏ।
ਤਤੋऽਤਿਕਾਯਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਰਥਸ੍ਥਂ ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਧਨ੍ਵਿਨਂ ਦੂਰਾਦ੍ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਂ ਕਾਲਮੇਘਵਤ੍
ਫਿਰ ਕਕੁਤਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ ਅਤਿਕਾਯ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜਾ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਦੂਰੋਂ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ, ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਕਾਯਂ ਰਾਘਵਸ੍ਤੁ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਃ। ਵਾਨਰਾਨ੍ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਭੀषਣਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕੋऽਸੌ ਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ੋ ਧਨੁष੍ਮਾਨ੍ ਹਰਿਲੋਚਨਃ। ਯੁਕ੍ਤੇ ਹਯਸਹਸ੍ਰੇਣ ਵਿਸ਼ਾਲੇ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਵੱਡੀ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜਾ?