ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਭੁਜੋ ਨਿਕृਤ੍ਤਃ ਪਪਾਤ ਭੂਮੌ ਗਿਰਿਸਂਨਿਕਾਸ਼ਃ। ਵਿਚੇष੍ਟਮਾਨੋ ਨਿਜਘਾਨ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਸ਼ੈਲਾਨ੍ ਸ਼ਿਲਾਵਾਨਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ਼੍ਚ
ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੀ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਬਾਂਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ। ਉਹ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ, ਪੱਥਰ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ।
ਤਂ ਛਿਨ੍ਨਬਾਹੁਂ ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮਃ ਸਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਸਹਸਾ ਨਦਨ੍ਤਮ੍। ਦ੍ਵਾਵਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰੌ ਨਿਸ਼ਿਤੌ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਪਾਦੌ ਯੁਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸਦੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਦੌੜਦਾ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਦੋ ਤੇਜ਼ ਅਰਧ-ਚੰਦ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗ 'ਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਪੈਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਤੌ ਤਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਗਿਰੇਰ੍ਗੁਹਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਰ੍ਣਵਂ ਚ। ਲਙ੍ਕਾਂ ਚ ਸੇਨਾਂ ਕਪਿਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਵਿਨਾਦਯਨ੍ਤੌ ਵਿਨਿਪੇਤਤੁਸ਼੍ਚ
ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੈਰ, ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਗੂੰਜ ਕਰਦੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਲੰਕਾ, ਤੇ ਵਾਨਰ-ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ।
ਨਿਕृਤ੍ਤਬਾਹੁਰ੍ਵਿਨਿਕृਤ੍ਤਪਾਦੋ ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵਡਵਾਮੁਖਾਭਮ੍। ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਰਾਮਂ ਸਹਸਾਭਿਗਰ੍ਜਨ੍ ਰਾਹੁਰ੍ਯਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ
ਉਸਦੀ ਬਾਂਹ ਤੇ ਪੈਰ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਮੂੰਹ ਮੌਤ ਦੀ ਖੋਹ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲਾ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਦੌੜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਅਕਾਸ਼ 'ਚ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਅਪੂਰਯਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਮੁਖਂ ਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰੈ ਰਾਮਃ ਸ਼ਰੈਰ੍ਹੇਮਪਿਨਦ੍ਧਪੁਙ੍ਖੈਃ। ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਵਕ੍ਤੁਂ ਚੁਕੂਜ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਮੁਮੂਰ੍ਚ੍ਛ ਚਾਪਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੂੰਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕਰਾਹਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥਾਦਦੇ ਸੂਰ੍ਯਮਰੀਚਿਕਲ੍ਪਂ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡਾਨ੍ਤਕਕਾਲਕਲ੍ਪਮ੍। ਅਰਿष੍ਟਮੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨਿਸ਼ਿਤਂ ਸੁਪੁਙ੍ਖਂ ਰਾਮਃ ਸ਼ਰਂ ਮਾਰੁਤਤੁਲ੍ਯਵੇਗਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਰਗਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡ, ਮੌਤ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੰਡ ਵਰਗਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੇਜ਼, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ।
ਤਂ ਵਜ੍ਰਜਾਮ੍ਬੂਨਦਚਾਰੁਪੁਙ੍ਖਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਸੂਰ੍ਯਜ੍ਵਲਨਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍। ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਸ਼ਨਿਤੁਲ੍ਯਵੇਗਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਯ
ਉਹ ਤੀਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਨੋਕ ਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ।
ਸ ਸਾਯਕੋ ਰਾਘਵਬਾਹੁਚੋਦਿਤੋ ਦਿਸ਼ਃਸ੍ਵਭਾਸਾ ਦਸ਼ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍। ਵਿਧੂਮਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੋ ਜਗਾਮ ਸ਼ਕ੍ਰਾਸ਼ਨਿਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਰਾਘਵ ਦੇ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਤੀਰ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਸ ਤਨ੍ਮਹਾਪਰ੍ਵਤਕੂਟਸਂਨਿਭਂ ਸੁਵृਤ੍ਤਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਚਲਚਾਰੁਕੁਣ੍ਡਲਮ੍। ਚਕਰ੍ਤ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਤੇਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਦਾ ਯਥੈਵ ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਰਾ ਪੁਰਂਦਰਃ
ਉਹ ਤੀਰ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ, ਸੋਹਣੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ਼ਿਰੋ ਭਾਤਿ ਕੁਣ੍ਡਲਾਲਂਕृਤਂ ਮਹਤ੍। ਆਦਿਤ੍ਯੇऽਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥ ਇਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਕੁੰਭਕਰਨ ਦਾ ਸਿਰ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰਾਤ ਵਿਚ ਚੰਨਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਦ੍ ਰਾਮਬਾਣਾਭਿਹਤਂ ਪਪਾਤ ਰਕ੍ਸ਼ਃਸ਼ਿਰਃ ਪਰ੍ਵਤਸਂਨਿਕਾਸ਼ਮ੍। ਬਭਞ੍ਜ ਚਰ੍ਯਾਗृਹਗੋਪੁਰਾਣਿ ਪ੍ਰਾਕਾਰਮੁਚ੍ਚਂ ਤਮਪਾਤਯਚ੍ਚ
ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਕੰਧ ਵੀ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੀ।
ਤਚ੍ਚਾਤਿਕਾਯਂ ਹਿਮਵਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਦਾ ਤੋਯਨਿਧੌ ਪਪਾਤ। ਗ੍ਰਾਹਾਨ੍ ਪਰਾਨ੍ ਮੀਨਵਰਾਨ੍ ਭੁਜਂਗਮਾਨ੍ ਮਮਰ੍ਦ ਭੂਮਿਂ ਚ ਤਥਾ ਵਿਵੇਸ਼
ਹਿਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਉਹ ਵੱਡਾ ਸਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਘੜ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰੌ ਮਹਾਬਲੇ ਸਂਯਤਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇ। ਚਚਾਲ ਭੂਰ੍ਭੂਮਿਧਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰ੍षਾਚ੍ਚ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁਮੁਲਂ ਪ੍ਰਣੇਦੁਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਏ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਾ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਦੇਵਰ੍षਿਮਹਰ੍षਿਪਨ੍ਨਗਾਃ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਸੁਪਰ੍ਣਗੁਹ੍ਯਕਾਃ। ਸਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗਣਾ ਨਭੋਗਤਾਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾ ਰਾਮਪਰਾਕ੍ਰਮੇਣ
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੱਪ, ਸੁਪਰਣ, ਭੂਤ, ਗੁਪਤ ਜੀਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਵਧੇਨ ਭੂਰਿਣਾ ਮਨਸ੍ਵਿਨੋ ਨੈਰ੍ऋਤਰਾਜਬਾਨ੍ਧਵਾਃ। ਵਿਨੇਦੁਰੁਚ੍ਚੈਰ੍ਵ੍ਯਥਿਤਾ ਰਘੂਤ੍ਤਮਂ ਹਰਿਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਯਥਾ ਮਤਂਗਜਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੌਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਏ।
ਸ ਦੇਵਲੋਕਸ੍ਯ ਤਮੋ ਨਿਹਤ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯੋ ਯਥਾ ਰਾਹੁਮੁਖਾਦ੍ ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ। ਤਥਾ ਵ੍ਯਭਾਸੀਦ੍ਧਰਿਸੈਨ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਨਿਹਤ੍ਯ ਰਾਮੋ ਯੁਧਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਰਾਹੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਦੇਵਲੋਕ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਵਿਚ ਚਮਕ ਪਾਈ।
ਪ੍ਰਹਰ੍षਮੀਯੁਰ੍ਬਹਵਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰਾਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਪਦ੍ਮਪ੍ਰਤਿਮੈਰਿਵਾਨਨੈਃ। ਅਪੂਜਯਨ੍ ਰਾਘਵਮਿष੍ਟਭਾਗਿਨਂ ਹਤੇ ਰਿਪੌ ਭੀਮਬਲੇ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿਲੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਸੁਰਸੈਨ੍ਯਮਰ੍ਦਨਂ ਮਹਤ੍ਸੁ ਯੁਦ੍ਧੇषੁ ਕਦਾਚਨਾਜਿਤਮ੍। ਨਨਨ੍ਦ ਹਤ੍ਵਾ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜੋ ਰਣੇ ਮਹਾਸੁਰਂ ਵृਤ੍ਰਮਿਵਾਮਰਾਧਿਪਃ
ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰਿਆ, ਮਹਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।
thumb|ਅष੍ਟषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸੁਣੋ ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠਠਠਵਾਂ ਸਰਗ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਹਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਰਾਵਣਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਜਨ੍ ਸ ਕਾਲਸਂਕਾਸ਼ਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕਾਲਕਰ੍ਮਣਾ। ਵਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯ ਵਾਨਰੀਂ ਸੇਨਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਾਨਰਾਨ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਮੌਤ ਵਾਂਗ, ਮੌਤ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਤਪਿਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਰਾਮਤੇਜਸਾ। ਕਾਯੇਨਾਰ੍ਧਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇਨ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਤਪਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਸਰੀਰ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁਬਾ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਕृਤ੍ਤਨਾਸਾਕਰ੍ਣੇਨ ਵਿਕ੍ਸ਼ਰਦ੍ਰੁਧਿਰੇਣ ਚ। ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਂ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਲਙ੍ਕਾਯਾਃ ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਃ
ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਤੇ ਕੰਨ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਤਵ ਭ੍ਰਾਤਾ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ਼ਰਪੀਡਿਤਃ। ਅਗਣ੍ਡਭੂਤੋ ਵਿਵृਤੋ ਦਾਵਦਗ੍ਧ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਹਤਂ ਸਂਖ੍ਯੇ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਰਾਵਣਃ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤੋ ਮੁਮੋਹ ਚ ਪਪਾਤ ਚ
ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਮਹਾਂਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਤੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਪਿਤृਵ੍ਯਂ ਨਿਹਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ਤਕਨਰਾਨ੍ਤਕੌ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚਾਤਿਕਾਯਸ਼੍ਚ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸ਼ੋਕਪੀਡਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ, ਤ੍ਰਿਸਿਰਾ ਤੇ ਅਤਿਕਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਰੋ ਪਏ।
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਨਿਹਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ। ਮਹੋਦਰਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੌ ਸ਼ੋਕਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਰਾਮ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹੋਦਰ ਤੇ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਤਤਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਙ੍ਗਵਃ। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਵਧਾਦ੍ ਦੀਨੋ ਵਿਲਲਾਪਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਹਾ ਵੀਰ ਰਿਪੁਦਰ੍ਪਘ੍ਨ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣ ਮਹਾਬਲ। ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਵਿਹਾਯ ਵੈ ਦੈਵਾਦ੍ ਯਾਤੋऽਸਿ ਯਮਸਾਦਨਮ੍
ਹਾ ਵੀਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਕੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਮ ਸ਼ਲ੍ਯਮਨੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਬਾਨ੍ਧਵਾਨਾਂ ਮਹਾਬਲ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੈਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਾਪ੍ਯੈਕਃ ਕ੍ਵ ਮਾਂ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗਚ੍ਛਸਿ
ਮੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?