ਅਦ੍ਯਾਯਂ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ਕਾਲੇ ਗੁਰੁਭਾਰਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ। ਪ੍ਰਚਰਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੂਮੌ ਨਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਨ੍
ਅੱਜ ਇਹ ਮੰਦਬੁਧੀ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦਿਆਂ ਹੋਏ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਤੇ ਸਮਾਰੁਰੁਹੁਰ੍ਹृष੍ਟਾਃ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਰਾਜਪੁੱਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੁੰਭਕਰਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਮਾਰੂਢਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮੈਃ। ਵ੍ਯਧੂਨਯਤ੍ ਤਾਨ੍ ਵੇਗੇਨ ਦੁष੍ਟਹਸ੍ਤੀਵ ਹਸ੍ਤਿਪਾਨ੍
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਝਟਕ ਕੇ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਮਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕਦਾ ਹੈ।
ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਧੁਤਾਨ੍ ਰਾਮੋ ਰੁष੍ਟੋऽਯਮਿਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਸਮੁਤ੍ਪਪਾਤ ਵੇਗੇਨ ਧਨੁਰੁਤ੍ਤਮਮਾਦਦੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਰਾਕਸ਼ਸ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਲਿਆ।
ਕ੍ਰੋਧਰਕ੍ਤੇਕ੍ਸ਼ਣੋ ਧੀਰੋ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਨਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ। ਰਾਘਵੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਵੇਗਾਦਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਵੇਗਿਤਃ। ਯੂਥਪਾਨ੍ ਹਰ੍षਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਬਲਾਰ੍ਦਿਤਾਨ੍
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਘਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਾਰੇ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਚਾਪਮਾਦਾਯ ਭੁਜਂਗਕਲ੍ਪਂ ਦृਢਜ੍ਯਮੁਗ੍ਰਂ ਤਪਨੀਯਚਿਤ੍ਰਮ੍। ਹਰੀਨ੍ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਪਪਾਤ ਰਾਮੋ ਨਿਬਦ੍ਧੋਤ੍ਤਮਤੂਣਬਾਣਃ
ਸਪਾਂ ਵਾਂਗ ਧਨੁਸ਼, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੰਤ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਧੀਆ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੂਣੀ ਲਾ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ।
ਸ ਵਾਨਰਗਣੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਵृਤਃ ਪਰਮਦੁਰ੍ਜਯੈਃ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨੁਚਰੋ ਵੀਰਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵੀਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕਿਰੀਟਿਨਮਰਿਂਦਮਮ੍। ਸ਼ੋਣਿਤਾਪ੍ਲੁਤਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮੋੜ ਪਹਿਨਿਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਭਿਧਾਵਨ੍ਤਂ ਯਥਾ ਰੁष੍ਟਂ ਦਿਸ਼ਾਗਜਮ੍। ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਂ ਹਰੀਨ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮਨ੍ਦਰਸਂਕਾਸ਼ਂ ਕਾਞ੍ਚਨਾਙ੍ਗਦਭੂषਣਮ੍। ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਂ ਰੁਧਿਰਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ ਵਰ੍षਮੇਘਮਿਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਵਿਂਧਿਆ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਂਹਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਵਾਂ ਉਠਿਆ ਵਰਖਾ ਦਾ ਬੱਦਲ।
ਜਿਹ੍ਵਯਾ ਪਰਿਲਿਹ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸृਕ੍ਕਿਣੀ ਸ਼ੋਣਿਤੋਕ੍ਸ਼ਿਤੇ। ਮृਦ੍ਨਨ੍ਤਂ ਵਾਨਰਾਨੀਕਂ ਕਾਲਾਨ੍ਤਕਯਮੋਪਮਮ੍
ਜਿਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹੂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਠਾਂ ਚੱਟਦਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਨਲਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਵਿਸ੍ਫਾਰਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ
ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਚਾਪਨਿਰ੍ਘੋषਾਤ੍ ਕੁਪਿਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰ੍षਭਃ। ਅਮृष੍ਯਮਾਣਸ੍ਤਂ ਘੋषਮਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਰਾਘਵਮ੍
ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਰਾਘਵ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਵਾਤੋਦ੍ਧਤਮੇਘਕਲ੍ਪਂ ਭੁਜਂਗਰਾਜੋਤ੍ਤਮਭੋਗਬਾਹੁਃ। ਤਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਧਰਣੀਧਰਾਭ- ਮੁਵਾਚ ਰਾਮੋ ਯੁਧਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਮ੍
ਫੁਕਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਸਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਆਗਚ੍ਛ ਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪ ਮਾ ਵਿषਾਦ- ਮਵਸ੍ਥਿਤੋऽਹਂ ਪ੍ਰਗृਹੀਤਚਾਪਃ। ਅਵੇਹਿ ਮਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵਂਸ਼ਨਾਸ਼ਨਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦ੍ ਭਵਿਤਾ ਵਿਚੇਤਾਃ
ਆ ਜਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰ! ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣ—ਤੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਰਾਮੋऽਯਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਜਹਾਸ ਵਿਕृਤਸ੍ਵਨਮ੍। ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਹਰੀਨ੍ ਵਿਦ੍ਰਾਵਯਨ੍ ਰਣੇ
‘ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ’ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੱਸਿਆ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦਾਰਯਨ੍ਨਿਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹृਦਯਾਨਿ ਵਨੌਕਸਾਮ੍। ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਵਿਕृਤਂ ਭੀਮਂ ਸ ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤੋਪਮਮ੍
ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਭਿਆਨਕ ਹਾਸਾ ਕਰਦਾ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਨਾਹਂ ਵਿਰਾਧੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਨ ਕਬਨ੍ਧਃ ਖਰੋ ਨ ਚ। ਨ ਵਾਲੀ ਨ ਚ ਮਾਰੀਚਃ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃ ਸਮਾਗਤਃ
ਕੁੰਭਕਰਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਨਾ ਵਿਰਾਧ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਬੰਧ, ਨਾ ਖਰ, ਨਾ ਵਾਲੀ, ਨਾ ਮਾਰੀਚਾ। ਮੈਂ ਕੁੰਭਕਰਣ ਹਾਂ, ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਮੁਦ੍ਗਰਂ ਭੀਮਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਲਾਯਸਂ ਮਹਤ੍। ਅਨੇਨ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾ ਦੇਵਾ ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾ ਮਯਾ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਗਦਾ ਵੇਖੋ, ਪੂਰੀ ਕਾਲੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਣੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਵਿਕਰ੍ਣਨਾਸ ਇਤਿ ਮਾਂ ਨਾਵਜ੍ਞਾਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ। ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਪਿ ਹਿ ਨ ਮੇ ਪੀਡਾ ਕਰ੍ਣਨਾਸਾਵਿਨਾਸ਼ਨਾਤ੍
ਮੈਨੂੰ 'ਕੰਨ-ਨੱਕ ਵਗਾ' ਸਮਝ ਕੇ ਹਲਕਾ ਨਾ ਲੈ। ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਵੱਜਣ ਦੀ ਕੋਈ ਚੋਟ ਨਹੀਂ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵੀਰ੍ਯਂ ਗਾਤ੍ਰੇषੁ ਮੇऽਨਘ। ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਦृष੍ਟਪੌਰੁषਵਿਕ੍ਰਮਮ੍
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮ। ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਮਃ ਸੁਪੁਙ੍ਖਾਨ੍ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਬਾਣਾਨ੍। ਤੈਰਾਹਤੋ ਵਜ੍ਰਸਮਪ੍ਰਵੇਗੈ- ਰ੍ਨ ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਨ ਵ੍ਯਥਤੇ ਸੁਰਾਰਿਃ
ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਖ ਲੱਗੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਉਹ ਤੀਰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਨਾ ਕੰਪਿਆ, ਨਾ ਡਰਿਆ।
ਯੈਃ ਸਾਯਕੈਃ ਸਾਲਵਰਾ ਨਿਕृਤ੍ਤਾ ਵਾਲੀ ਹਤੋ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਸ਼੍ਚ। ਤੇ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਤਦਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਜ੍ਰੋਪਮਾ ਨ ਵ੍ਯਥਯਾਮ੍ਪ੍ਰਚਕ੍ਰੁਃ
ਉਹੀ ਤੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਮਰਿਆ ਸੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਹੁਣ ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈ।
ਸ ਵਾਰਿਧਾਰਾ ਇਵ ਸਾਯਕਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਪਿਬਨ੍ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੁਃ। ਜਘਾਨ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ਼ਰਪ੍ਰਵੇਗਂ ਵ੍ਯਾਵਿਧ੍ਯ ਤਂ ਮੁਦ੍ਗਰਮੁਗ੍ਰਵੇਗਮ੍
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਪੀ ਲਏ। ਉਹ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਦਾ ਹਿਲਾਈ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਾਨੁਲਿਪ੍ਤਂ ਵਿਤ੍ਰਾਸਨਂ ਦੇਵਮਹਾਚਮੂਨਾਮ੍। ਵ੍ਯਾਵਿਧ੍ਯ ਤਂ ਮੁਦ੍ਗਰਮੁਗ੍ਰਵੇਗਂ ਵਿਦ੍ਰਾਵਯਾਮਾਸ ਚਮੂਂ ਹਰੀਣਾਮ੍
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸਦੇ ਘੁੱਟ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਗਦਾ ਹਿਲਾ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਾਯਵ੍ਯਮਾਦਾਯ ਤਤੋऽਪਰਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਯ। ਸਮੁਦ੍ਗਰਂ ਤੇਨ ਜਹਾਰ ਬਾਹੁਂ ਸ ਕृਤ੍ਤਬਾਹੁਸ੍ਤੁਮੁਲਂ ਨਨਾਦ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਯੂ-ਅਸਤਰ ਲਿਆ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਗਦਾ ਸਮੇਤ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਇਕ ਬਾਂਹ ਵਾਲਾ ਦੈਤ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਮਾਰਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਬਾਹੁਰ੍ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਕਲ੍ਪਃ ਸਮੁਦ੍ਗਰੋ ਰਾਘਵਬਾਣਕृਤ੍ਤਃ। ਪਪਾਤ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਰਿਰਾਜਸੈਨ੍ਯੇ ਜਘਾਨ ਤਾਂ ਵਾਨਰਵਾਹਿਨੀਂ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਗਦਾ ਸਮੇਤ ਰਾਘਵ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਗਈ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ 'ਚ ਡਿੱਗੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਤੇ ਵਾਨਰਾ ਭਗ੍ਨਹਤਾਵਸ਼ੇषਾਃ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਦਾ ਵਿषਣ੍ਣਾਃ। ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾਙ੍ਗਾ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸੁਘੋਰਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਰਕ੍ਸ਼ੋऽਧਿਪਸਂਨਿਪਾਤਮ੍
ਉਹ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਾਸੇ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜਾ ਛੁਪੇ, ਨਿਰਾਸ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋऽਸ੍ਤ੍ਰਨਿਕृਤ੍ਤਬਾਹੁ- ਰ੍ਮਹਾਸਿਕृਤ੍ਤਾਗ੍ਰ ਇਵਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਃ। ਉਤ੍ਪਾਟਯਾਮਾਸ ਕਰੇਣ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤੋऽਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਰਣੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍
ਕੁੰਭਕਰਣ, ਜਿਸਦੀ ਬਾਂਹ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਗਈ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜਿਆ ਤੇ ਜੰਗ 'ਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਬਾਹੁਂ ਸਹਤਾਲਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਂ ਪਨ੍ਨਗਭੋਗਕਲ੍ਪਮ੍। ਐਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਜਘਾਨ ਰਾਮੋ ਬਾਣੇਨ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਚਿਤ੍ਰਿਤੇਨ
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਬਾਂਹ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਲ ਰੁੱਖ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਸੱਪ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰ-ਅਸਤਰ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।