ਤਤਸ੍ਤਮਾਦਾਯ ਜਗਾਮ ਵੀਰਃ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਯੁਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ। ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਨਿਨਾਦਂ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਲਯਾਨਾਂ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਰਾਜਗ੍ਰਹਵਿਸ੍ਮਿਤਾਨਾਮ੍
ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਡਿਆਈ ਮਿਲਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਚੀਕ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੜਾਈ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ।
ਤਤਸ੍ਤਮਾਦਾਯ ਤਦਾ ਸ ਮੇਨੇ ਹਰੀਨ੍ਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋਪਮਮਿਨ੍ਦ੍ਰਵੀਰ੍ਯਃ। ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤੇ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਹਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਰਾਘਵਂ ਸੈਨ੍ਯਮਿਤੀਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੁਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਜੇ ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।'
ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਂ ਵਾਹਿਨੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਨਰਾਣਾਮਿਤਸ੍ਤਤਃ। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਗृਹੀਤਂ ਚਾਪਿ ਵਾਨਰਮ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇधर-ਉਧਰ ਭੱਜਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਡਰ ਗਏ।
ਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਏਵਂ ਗृਹੀਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਯਾ ਭਵੇਤ੍
ਮਾਰੁਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਹਨੂਮਾਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਸੁਗਰੀਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਯਦ੍ਧਿ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਮਯਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ ਕਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍। ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ੋ ਨਾਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
ਮਯਾ ਹਤੇ ਸਂਯਤਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇ ਮਹਾਬਲੇ ਮੁष੍ਟਿਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਦੇਹੇ। ਵਿਮੋਚਿਤੇ ਵਾਨਰਪਾਰ੍ਥਿਵੇ ਚ ਭਵਨ੍ਤੁ ਹृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਲਵਗਾਃ ਸਮਗ੍ਰਾਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਚੱਕ-ਚੱਕ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਅਥਵਾ ਸ੍ਵਯਮਪ੍ਯੇष ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਵਾਨਰਃ। ਗृਹੀਤੋऽਯਂ ਯਦਿ ਭਵੇਤ੍ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਾਸੁਰੋਰਗੈਃ
ਜਾਂ ਇਹ ਵਾਨਰ ਖੁਦ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਵੇ, ਜੇ ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਯੇ ਨ ਤਾਵਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਵਾਨਰਾਧਿਪਃ। ਸ਼ੈਲਪ੍ਰਹਾਰਾਭਿਹਤਃ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇਨ ਸਂਯੁਗੇ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਝਟਕਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਅਯਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਤ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞੋ ਮਹਾਹਵੇ। ਆਤ੍ਮਨੋ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਚ ਯਤ੍ ਪਥ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਕਰੇਗਾ।
ਮਯਾ ਤੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ ਕष੍ਟਾ ਕੀਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ
ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਤੁ। ਭਿਨ੍ਨਂ ਚ ਵਾਨਰਾਨੀਕਂ ਤਾਵਦਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਜੋ ਵਿੱਖਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੌਸਲਾ ਦਿਆਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਥ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਭੂਯਃ ਸਂਸ੍ਤਮ੍ਭਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਚਮੂਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋऽਥ ਵਿਵੇਸ਼ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਮਾਦਾਯ ਮਹਾਹਰਿਂ ਤਮ੍। ਵਿਮਾਨਚਰ੍ਯਾਗृਹਗੋਪੁਰਸ੍ਥੈਃ ਪੁष੍ਪਾਗ੍ਰ੍ਯਵਰ੍षੈਰਭਿਪੂਜ੍ਯਮਾਨਃ
ਫਿਰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਜੋ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਮਹਲਾਂ, ਹਵਾਈ ਮੰਡੀਰਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਉਸ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲਾਜਗਨ੍ਧੋਦਵਰ੍षੈਸ੍ਤੁ ਸੇਚ੍ਯਮਾਨਃ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ। ਰਾਜਵੀਥ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਚੂਰਨ ਦੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੀ ਠੰਡਕ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ।
ਤਤਃ ਸ ਸਂਜ੍ਞਾਮੁਪਲਭ੍ਯ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ ਬਲੀਯਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੁਜਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਃ। ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਪੁਰਰਾਜਮਾਰ੍ਗਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮੁਹੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਸੀ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਏਵਂ ਗृਹੀਤੇਨ ਕਥਂ ਨੁ ਨਾਮ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤੁਮਦ੍ਯ। ਤਥਾ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਹਰੀਣਾਂ ਭਵਿष੍ਯਤੀष੍ਟਂ ਚ ਹਿਤਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਮ੍
ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਪਰ ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਤਤਃ ਕਰਾਗ੍ਰੈਃ ਸਹਸਾ ਸਮੇਤ੍ਯ ਰਾਜਾ ਹਰੀਣਾਮਮਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੋਃ। ਖਰੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣੌ ਦਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚ ਨਾਸਾਂ ਦਦਂਸ਼ ਪਾਦੈਰ੍ਵਿਦਦਾਰ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੌ
ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ; ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਕੰਨ, ਨੱਕ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਹृਤਕਰ੍ਣਨਾਸੋ ਵਿਦਾਰਿਤਸ੍ਤੇਨ ਰਦੈਰ੍ਨਖੈਸ਼੍ਚ। ਰੋषਾਭਿਭੂਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਾਰ੍ਦ੍ਰਗਾਤ੍ਰਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਾਵਿਧ੍ਯ ਪਿਪੇष ਭੂਮੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਸਰੀਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭੂਤਲੇ ਭੀਮਬਲਾਭਿਪਿष੍ਟਃ ਸੁਰਾਰਿਭਿਸ੍ਤੈਰਭਿਹਨ੍ਯਮਾਨਃ। ਜਗਾਮ ਖਂ ਕਨ੍ਦੁਕਵਜ੍ਜਵੇਨ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਰਾਮੇਣ ਸਮਾਜਗਾਮ
ਭਾਰੀ ਬਲ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਗੇਂਦੇ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਕਰ੍ਣਨਾਸਾਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਰਰਾਜ ਸ਼ੋਣਿਤੋਤ੍ਸਿਕ੍ਤੋ ਗਿਰਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੈਰਿਵ
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਹਿੰਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹਾਕਾਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨਃ। ਯੁਦ੍ਧਾਯਾਭਿਮੁਖੋ ਭੂਯੋ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੁੜ ਯੁੱਧ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ ਲਿਆ।
ਅਮਰ੍षਾਚ੍ਛੋਣਿਤੋਦ੍ਗਾਰੀ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਰਾਵਣਾਨੁਜਃ। ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਚਯਪ੍ਰਖ੍ਯਃ ਸਸਂਧ੍ਯ ਇਵ ਤੋਯਦਃ
ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗਤੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਰਰਾਜਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਾਵ ਰਣਾਯ ਭੂਯਃ। ਅਨਾਯੁਧੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਰੌਦ੍ਰੋ ਘੋਰਂ ਤਦਾ ਮੁਦ੍ਗਰਮਾਸਸਾਦ
ਉਹ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੰਗ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ," ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਪੁਰ੍ਯਾਃ ਸਹਸਾ ਮਹੌਜਾ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਾਨਰਸੈਨ੍ਯਮੁਗ੍ਰਮ੍। ਬਭਕ੍ਸ਼ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਯੁਧਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਜਾ ਯੁਗਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰਿਵ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ
ਫਿਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਮਾਂਸਗृਧ੍ਨੁਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਦ੍ ਵਾਨਰਸੈਨ੍ਯਮੁਗ੍ਰਮ੍। ਚਖਾਦ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਹਰੀਨ੍ ਪਿਸ਼ਾਚਾ- ਨ੍ਨृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਮੋਹਾਦ੍ ਯੁਧਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃ। ਯਥੈਵ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਹਰਤੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਸ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਹਰੀਂਸ਼੍ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਨ੍
ਭੁੱਖਾ, ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ ਲਈ ਲਾਲਚੀ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਵਾਨਰ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਰੀਛ ਨਿਗਲ ਲਏ; ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਲਿਆ।
ਏਕਂ ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਨਰਾਨ੍ ਸਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ। ਸਮਾਦਾਯੈਕਹਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਤ੍ਵਰਨ੍ ਮੁਖੇ
ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਲਿਆ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਂਸ੍ਤਦਾ ਮੇਦਃ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਚ ਮਹਾਬਲਃ। ਵਧ੍ਯਮਾਨੋ ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਰੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਾਨ੍
ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਚਰਬੀ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਤੇ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾ ਹਰਯੋ ਰਾਮਂ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਦਾ ਗਤਿਮ੍। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਭृਸ਼ਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕਪੀਨ੍ ਖਾਦਨ੍ ਪ੍ਰਧਾਵਤਿ
ਜਦ ਉਹ ਵਾਨਰ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸ ਬਚਾਅ ਲਈ ਭੱਜੇ, ਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦੌੜਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸ਼ਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਚਾष੍ਟੌ ਚ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਤਥੈਵ ਚ। ਸਮ੍ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਖਾਦਨ੍ ਵਿਪਰਿਧਾਵਤਿ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸੌ, ਅੱਠ ਸੌ, ਵੀਹ, ਤੀਹ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਇधर-ਉਧਰ ਦੌੜਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮੇਦੋਵਸਾਸ਼ੋਣਿਤਦਿਗ੍ਧਗਾਤ੍ਰਃ ਕਰ੍ਣਾਵਸਕ੍ਤਗ੍ਰਥਿਤਾਨ੍ਤ੍ਰਮਾਲਃ। ਵਵਰ੍ष ਸ਼ੂਲਾਨਿ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦਂष੍ਟ੍ਰਃ ਕਾਲੋ ਯੁਗਾਨ੍ਤਸ੍ਥ ਇਵ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ
ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਚਰਬੀ, ਮੱਰੋ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਆਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਰਸਾਤ ਵਾਂਗ ਸ਼ੂਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਾਲ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।