ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵ੍ਯਾਵਿਧ੍ਯ ਸ਼ੈਲਂ ਸਹਸਾ ਮੁਮੋਚ। ਤੇਨਾਜਘਾਨੋਰਸਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਸ਼ੈਲੇਨ ਵਜ੍ਰਾਸ਼ਨਿਸਂਨਿਭੇਨ
ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲਾਇਆ।
ਤਚ੍ਛੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਸਹਸਾ ਵਿਭਿਨ੍ਨਂ ਭੁਜਾਨ੍ਤਰੇ ਤਸ੍ਯ ਤਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲੇ। ਤਤੋ ਵਿषੇਦੁਃ ਸਹਸਾ ਪ੍ਲਵਂਗਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੁਦਾ ਵਿਨੇਦੁਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਫਿਰ ਵਾਨਰ ਡਰ ਕੇ ਚੀਕ ਪਏ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕ ਪਈ।
ਸ ਸ਼ੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਿਹਤਸ਼੍ਚੁਕੋਪ ਨਨਾਦ ਰੋषਾਚ੍ਚ ਵਿਵृਤ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍। ਵ੍ਯਾਵਿਧ੍ਯ ਸ਼ੂਲਂ ਸ ਤਡਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਹਰ੍ਯृਕ੍ਸ਼ਪਤੇਰ੍ਵਧਾਯ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਚੀਕਿਆ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਭਾਲੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੁੱਟਿਆ।
ਤਤ੍ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਭੁਜਪ੍ਰਣੁਨ੍ਨਂ ਸ਼ੂਲਂ ਸ਼ਿਤਂ ਕਾਞ੍ਚਨਧਾਮਯष੍ਟਿਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਨਿਗृਹ੍ਯ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਬਭਞ੍ਜ ਵੇਗੇਨ ਸੁਤੋऽਨਿਲਸ੍ਯ
ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਭਾਲਾ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਚੁਸਤਾਈ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਉੱਡ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਟੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਕृਤਂ ਭਾਰਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਂ ਕਾਲਾਯਸਂ ਮਹਤ੍। ਬਭਞ੍ਜ ਜਾਨੁਮਾਰੋਪ੍ਯ ਤਦਾ ਹृष੍ਟਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਲੋਹਾ ਭਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਘੁੱਟ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੂਲਂ ਭਗ੍ਨਂ ਹਨੁਮਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਨਰਵਾਹਿਨੀ। ਹृष੍ਟਾ ਨਨਾਦ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦੁਦ੍ਰੁਵੇ
ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਲਾ ਟੁੱਟਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਕ ਪਈ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜ ਪਈ।
ਬਭੂਵਾਥ ਪਰਿਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਵਿਮੁਖੋऽਭਵਤ੍। ਸਿਂਹਨਾਦਂ ਚ ਤੇ ਚਕ੍ਰੁਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਵਨਗੋਚਰਾਃ। ਮਾਰੁਤਿਂ ਪੂਜਯਾਂਚਕ੍ਰੁਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੂਲਂ ਤਥਾਗਤਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਚੀਕ ਪਏ, ਮਾਰੁਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਭਾਲਾ ਟੁੱਟਿਆ ਦੇਖ ਕੇ।
ਸ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਭਗ੍ਨਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ੂਲਂ ਚੁਕੋਪ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਲਙ੍ਕਾਮਲਯਾਤ੍ ਸ ਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਜਘਾਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤੇਨ
ਭਾਲਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਏ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸਮਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਘੋਰਵੀਰ੍ਯਂ ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਯੁਧਿ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍। ਜਹਾਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਭਿਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਯਥਾਨਿਲੋ ਮੇਘਮਿਵ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਃ
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਜੀਬ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਹਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸ ਤਂ ਮਹਾਮੇਘਨਿਕਾਸ਼ਰੂਪ- ਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਯੁਧਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃ। ਰਰਾਜ ਮੇਰੁਪ੍ਰਤਿਮਾਨਰੂਪੋ ਮੇਰੁਰ੍ਯਥਾ ਵ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਘੋਰਸ਼ृਙ੍ਗਃ
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਉੱਚੀ।
ਤਤਸ੍ਤਮਾਦਾਯ ਜਗਾਮ ਵੀਰਃ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਯੁਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ। ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਨਿਨਾਦਂ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਲਯਾਨਾਂ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਰਾਜਗ੍ਰਹਵਿਸ੍ਮਿਤਾਨਾਮ੍
ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਡਿਆਈ ਮਿਲਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਚੀਕ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੜਾਈ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ।
ਤਤਸ੍ਤਮਾਦਾਯ ਤਦਾ ਸ ਮੇਨੇ ਹਰੀਨ੍ਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋਪਮਮਿਨ੍ਦ੍ਰਵੀਰ੍ਯਃ। ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤੇ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਹਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਰਾਘਵਂ ਸੈਨ੍ਯਮਿਤੀਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੁਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਜੇ ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।'
ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਂ ਵਾਹਿਨੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਨਰਾਣਾਮਿਤਸ੍ਤਤਃ। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਗृਹੀਤਂ ਚਾਪਿ ਵਾਨਰਮ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇधर-ਉਧਰ ਭੱਜਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਡਰ ਗਏ।
ਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਏਵਂ ਗृਹੀਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਯਾ ਭਵੇਤ੍
ਮਾਰੁਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਹਨੂਮਾਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਸੁਗਰੀਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਯਦ੍ਧਿ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਮਯਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ ਕਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍। ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ੋ ਨਾਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
ਮਯਾ ਹਤੇ ਸਂਯਤਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇ ਮਹਾਬਲੇ ਮੁष੍ਟਿਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਦੇਹੇ। ਵਿਮੋਚਿਤੇ ਵਾਨਰਪਾਰ੍ਥਿਵੇ ਚ ਭਵਨ੍ਤੁ ਹृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਲਵਗਾਃ ਸਮਗ੍ਰਾਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਚੱਕ-ਚੱਕ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਅਥਵਾ ਸ੍ਵਯਮਪ੍ਯੇष ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਵਾਨਰਃ। ਗृਹੀਤੋऽਯਂ ਯਦਿ ਭਵੇਤ੍ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਾਸੁਰੋਰਗੈਃ
ਜਾਂ ਇਹ ਵਾਨਰ ਖੁਦ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਵੇ, ਜੇ ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਯੇ ਨ ਤਾਵਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਵਾਨਰਾਧਿਪਃ। ਸ਼ੈਲਪ੍ਰਹਾਰਾਭਿਹਤਃ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇਨ ਸਂਯੁਗੇ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਝਟਕਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਅਯਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਤ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞੋ ਮਹਾਹਵੇ। ਆਤ੍ਮਨੋ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਚ ਯਤ੍ ਪਥ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਕਰੇਗਾ।
ਮਯਾ ਤੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ ਕष੍ਟਾ ਕੀਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ
ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਤੁ। ਭਿਨ੍ਨਂ ਚ ਵਾਨਰਾਨੀਕਂ ਤਾਵਦਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਜੋ ਵਿੱਖਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੌਸਲਾ ਦਿਆਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਥ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ। ਭੂਯਃ ਸਂਸ੍ਤਮ੍ਭਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਚਮੂਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋऽਥ ਵਿਵੇਸ਼ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਮਾਦਾਯ ਮਹਾਹਰਿਂ ਤਮ੍। ਵਿਮਾਨਚਰ੍ਯਾਗृਹਗੋਪੁਰਸ੍ਥੈਃ ਪੁष੍ਪਾਗ੍ਰ੍ਯਵਰ੍षੈਰਭਿਪੂਜ੍ਯਮਾਨਃ
ਫਿਰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਜੋ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਮਹਲਾਂ, ਹਵਾਈ ਮੰਡੀਰਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਉਸ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲਾਜਗਨ੍ਧੋਦਵਰ੍षੈਸ੍ਤੁ ਸੇਚ੍ਯਮਾਨਃ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ। ਰਾਜਵੀਥ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਚੂਰਨ ਦੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੀ ਠੰਡਕ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ।
ਤਤਃ ਸ ਸਂਜ੍ਞਾਮੁਪਲਭ੍ਯ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ ਬਲੀਯਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੁਜਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਃ। ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਪੁਰਰਾਜਮਾਰ੍ਗਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮੁਹੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਸੀ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਏਵਂ ਗृਹੀਤੇਨ ਕਥਂ ਨੁ ਨਾਮ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤੁਮਦ੍ਯ। ਤਥਾ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਹਰੀਣਾਂ ਭਵਿष੍ਯਤੀष੍ਟਂ ਚ ਹਿਤਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਮ੍
ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਪਰ ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਤਤਃ ਕਰਾਗ੍ਰੈਃ ਸਹਸਾ ਸਮੇਤ੍ਯ ਰਾਜਾ ਹਰੀਣਾਮਮਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੋਃ। ਖਰੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣੌ ਦਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚ ਨਾਸਾਂ ਦਦਂਸ਼ ਪਾਦੈਰ੍ਵਿਦਦਾਰ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੌ
ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ; ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਕੰਨ, ਨੱਕ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਹृਤਕਰ੍ਣਨਾਸੋ ਵਿਦਾਰਿਤਸ੍ਤੇਨ ਰਦੈਰ੍ਨਖੈਸ਼੍ਚ। ਰੋषਾਭਿਭੂਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਾਰ੍ਦ੍ਰਗਾਤ੍ਰਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਾਵਿਧ੍ਯ ਪਿਪੇष ਭੂਮੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਸਰੀਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭੂਤਲੇ ਭੀਮਬਲਾਭਿਪਿष੍ਟਃ ਸੁਰਾਰਿਭਿਸ੍ਤੈਰਭਿਹਨ੍ਯਮਾਨਃ। ਜਗਾਮ ਖਂ ਕਨ੍ਦੁਕਵਜ੍ਜਵੇਨ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਰਾਮੇਣ ਸਮਾਜਗਾਮ
ਭਾਰੀ ਬਲ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਗੇਂਦੇ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਕਰ੍ਣਨਾਸਾਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਰਰਾਜ ਸ਼ੋਣਿਤੋਤ੍ਸਿਕ੍ਤੋ ਗਿਰਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੈਰਿਵ
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਹਿੰਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।