ऋषਭਸ਼ਰਭਮੈਨ੍ਦਧੂਮ੍ਰਨੀਲਾਃ ਕੁਮੁਦਸੁषੇਣਗਵਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ਭਤਾਰਾਃ। ਦ੍ਵਿਵਿਦਪਨਸਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰਮੁਖ੍ਯਾ- ਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਤਰਾਭਿਮੁਖਂ ਰਣਂ ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ
ਰਿਸ਼ਭ, ਸ਼ਰਭ, ਮੈੰਦ, ਧੂਮਰ, ਨੀਲਾ, ਕੁਮੁਦ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਗਵਾਕਸ਼, ਰੰਭਾ, ਤਾਰਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ—ਦਵਿਵਿਦ, ਪਨਸਾ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵੱਲ ਦੌੜੇ।
thumb|ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਸਤ੍ਹਾ-ਸਠਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
ਤੇ ਨਿਵृਤ੍ਤਾ ਮਹਾਕਾਯਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਙ੍ਗਦਵਚਸ੍ਤਦਾ। ਨੈष੍ਠਿਕੀਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਗ੍ਰਾਮਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਅੰਗਦ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਸਮੁਦੀਰਿਤਵੀਰ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਮਾਰੋਪਿਤਵਿਕ੍ਰਮਾਃ। ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਵਾਕ੍ਯੈਰਙ੍ਗਦੇਨ ਬਲੀਯਸਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਜਾਗ ਉਠੀ, ਬਹਾਦਰੀ ਵੀ ਉਭਰ ਆਈ। ਅੰਗਦ ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਢਿੱਡੇ ਹੋ ਗਏ।
ਪ੍ਰਯਾਤਾਸ਼੍ਚ ਗਤਾ ਹਰ੍षਂ ਮਰਣੇ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ। ਚਕ੍ਰੁਃ ਸੁਤੁਮੁਲਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਾਨਰਾਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਜੀਵਿਤਾਃ
ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਵਾਨਰ, ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਰਣ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਮਹਾਕਾਯਾਃ ਸਾਨੂਨਿ ਸੁਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ। ਵਾਨਰਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਮਭਿਦ੍ਰਵਨ੍
ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਫੜ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃ ਸੁਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਗਦਾਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਧਰ੍षਯਨ੍ ਸ ਮਹਾਕਾਯਃ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਿਪਦ੍ ਰਿਪੂਨ੍
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਚਾष੍ਟੌ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚ ਵਾਨਰਾਃ। ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਾਃ ਸ਼ੇਰਤੇ ਭੂਮੌ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੇਨ ਤਾਡਿਤਾਃ
ਸੱਤ ਸੌ ਤੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਨਰ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਖਰੇ ਪਏ ਸਨ।
षੋਡਸ਼ਾष੍ਟੌ ਚ ਦਸ਼ ਚ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਖਾਦਨ੍ ਸ ਪਰਿਧਾਵਤਿ। ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਭृਸ਼ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਗਰੁਡਃ ਪਨ੍ਨਗਾਨਿਵ
ਉਹ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ, ਅੱਠ, ਦਸ, ਵੀਹ ਤੇ ਤੀਹ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਦੌੜਦਿਆਂ ਖਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਚ ਸਮਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤਾਃ ਸਂਗਮ੍ਯ ਚ ਤਤਸ੍ਤਤਃ। ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਰਿਹਸ੍ਤਾ ਹਰਯਸ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਕਈ ਵਾਨਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੰਭਲੇ। ਉਹ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪਹਾੜ ਫੜ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪਰ੍ਵਤਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਦ੍ਵਿਵਿਦਃ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ। ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਂ ਵਿਲਮ੍ਬ ਇਵ ਤੋਯਦਃ
ਫਿਰ ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਗਿਰਿ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਵਾਂਗ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੰਬਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਯ ਵਾਨਰਃ। ਤਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਹਾਕਾਯਂ ਤਸ੍ਯ ਸੈਨ੍ਯੇऽਪਤਤ੍ ਤਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਨੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਮਮਰ੍ਦਾਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਗਜਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਰਥਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍। ਤਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਏਵਂ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਗਿਰੇਃ ਸ਼ਿਰਃ
ਉਹ ਨੇ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਰਥ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ, ਹੋਰ ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੀ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੀ।
ਤਚ੍ਛੈਲਵੇਗਾਭਿਹਤਂ ਹਤਾਸ਼੍ਵਂ ਹਤਸਾਰਥਿਮ੍। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਰੁਧਿਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਬਭੂਵਾਯੋਧਨਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਮਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ।
ਰਥਿਨੋ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਰੈਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਕੋਪਮੈਃ। ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਨਰ੍ਦਤਾਂ ਜਹ੍ਰੁਃ ਸਹਸਾ ਭੀਮਨਿਃਸ੍ਵਨਾਃ
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਥੀ ਨੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਗੂੰਜਦੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਇੱਕ-ਵਾਰ ਹੀ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ।
ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਨ੍। ਰਥਾਨਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਗਜਾਨੁष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਭ੍ਯਸੂਦਯਨ੍
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਉਠ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਗਏ।
ਹਨੂਮਾਨ੍ ਸ਼ੈਲਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਸ਼ਿਲਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍। ਵਵਰ੍ष ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਮ੍ਬਰਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਹਨੂਮਾਨ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਥਰ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ।
ਤਾਨਿ ਪਰ੍ਵਤਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਸ਼ੂਲੇਨ ਸ ਬਿਭੇਦ ਹ। ਬਭਞ੍ਜ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਂ ਚ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਪਰ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਚਿਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤੋ ਹਰੀਣਾਂ ਤਦਨੀਕਮੁਗ੍ਰਂ ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਸ਼ੂਲਂ ਨਿਸ਼ਿਤਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ। ਤਸ੍ਥੌ ਸ ਤਸ੍ਯਾਪਤਤਃ ਪਰਸ੍ਤਾ- ਨ੍ਮਹੀਧਰਾਗ੍ਰਂ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ
ਫਿਰ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਕੁਪਿਤੋ ਜਘਾਨ ਵੇਗੇਨ ਸ਼ੈਲੋਤ੍ਤਮਭੀਮਕਾਯਮ੍। ਸਂਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਤੇਨ ਤਦਾਭਿਭੂਤੋ ਮੇਦਾਰ੍ਦ੍ਰਗਾਤ੍ਰੋ ਰੁਧਿਰਾਵਸਿਕ੍ਤਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਮਾਰ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਕੰਬ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਹੂ ਤੇ ਚਰਬੀ ਲੱਗ ਗਈ।
ਸ ਸ਼ੂਲਮਾਵਿਧ੍ਯ ਤਡਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਗਿਰਿਂ ਯਥਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਨਿਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍। ਬਾਹ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਮਾਰੁਤਿਮਾਜਘਾਨ ਗੁਹੋऽਚਲਂ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਮਿਵੋਗ੍ਰਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ
ਉਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਰਛੀ ਨਾਲ ਛੇਦ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਮਾਰੁਤੀ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਹਾ ਨੇ ਉਗਰ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ ਸੀ।
ਸ ਸ਼ੂਲਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਮਹਾਭੁਜਾਨ੍ਤਰਃ ਪ੍ਰਵਿਹ੍ਵਲਃ ਸ਼ੋਣਿਤਮੁਦ੍ਵਮਨ੍ ਮੁਖਾਤ੍ । ਨਨਾਦ ਭੀਮਂ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਮਹਾਹਵੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਸ੍ਵਨੋਪਮਮ੍
ਹਨੂਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਬਰਛੀ ਨਾਲ ਛੇਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਲੜਖੜਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿਚ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗرجਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਤਤੋ ਵਿਨੇਦੁਃ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣਾਸ੍ਤਂ ਵ੍ਯਥਿਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ। ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਥਿਤਾ ਭਯਾਰ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ ਸਂਯਤਿ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਤ੍
ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੋਲ ਅਚਾਨਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕ ਪਏ, ਜਦਕਿ ਵਾਨਰ ਡਰ ਕੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਤੋਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਭੱਜ ਪਏ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਨੀਲੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਯਨ੍ ਬਲਮ੍। ਪ੍ਰਵਿਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸ਼ੈਲਾਗ੍ਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਯ ਧੀਮਤੇ
ਫਿਰ ਨੀਲੋ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਸੁੱਟੀ।
ਤਦਾਪਤਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁष੍ਟਿਨਾਭਿਜਘਾਨ ਹ। ਮੁष੍ਟਿਪ੍ਰਹਾਰਾਭਿਹਤਂ ਤਚ੍ਛੈਲਾਗ੍ਰਂ ਵ੍ਯਸ਼ੀਰ੍ਯਤ। ਸਵਿਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਂ ਸਜ੍ਵਾਲਂ ਨਿਪਪਾਤ ਮਹੀਤਲੇ
ਉਸ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ; ਮੁੱਕੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਅੱਗ ਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ऋषਭਃ ਸ਼ਰਭੋ ਨੀਲੋ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ੋ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ। ਪਞ੍ਚ ਵਾਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਃ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਮੁਪਾਦ੍ਰਵਨ੍
ਰਿਸ਼ਭ, ਸ਼ਰਭ, ਨੀਲੋ, ਗਵਾਕਸ਼ ਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ — ਪੰਜ ਵਾਨਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ — ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਸ਼ੈਲੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤਲੈਃ ਪਾਦੈਰ੍ਮੁष੍ਟਿਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਮਹਾਕਾਯਂ ਨਿਜਘ੍ਨੁਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਯੁਧਿ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ, ਹਥੇਲੀਆਂ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ।
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨਿਵ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਵੇਦਯਾਨੋ ਨ ਵਿਵ੍ਯਥੇ। ऋषਭਂ ਤੁ ਮਹਾਵੇਗਂ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿषਸ੍ਵਜੇ
ਉਹ ਚੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੂਹਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਭੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੀਡਿਤੋ ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ। ਨਿਪਪਾਤਰ੍षਭੋ ਭੀਮਃ ਪ੍ਰਮੁਖਾਗਤਸ਼ੋਣਿਤਃ
ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਰਿਸ਼ਭ ਮੂੰਹੋਂ ਲਹੂ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਮੁष੍ਟਿਨਾ ਸ਼ਰਭਂ ਹਤ੍ਵਾ ਜਾਨੁਨਾ ਨੀਲਮਾਹਵੇ। ਆਜਘਾਨ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਤਲੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਰਿਪੁਸ੍ਤਦਾ। ਪਾਦੇਨਾਭ੍ਯਹਨਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤਰਸਾ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ, ਨੀਲੋ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਗੋਡੇ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ; ਇੰਦਰ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਗਵਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਧਮਾਦਨ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।