ਧਨੁਃਸ਼ਤਪਰੀਣਾਹਃ ਸ षਟ੍ਸ਼ਤਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ। ਰੌਦ੍ਰਃ ਸ਼ਕਟਚਕ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਪਰ੍ਵਤਸਂਨਿਭਃ
ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਸੌ ਹੱਥ ਲੰਬਾ ਸੀ, ਉਹ ਛੇ ਸੌ ਹੱਥ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਸਂਨਿਪਤ੍ਯ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਦਗ੍ਧਸ਼ੈਲੋਪਮੋ ਮਹਾਨ੍। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਰਹੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਅਦ੍ਯ ਵਾਨਰਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਤਾਨਿ ਯੂਥਾਨਿ ਭਾਗਸ਼ਃ। ਨਿਰ੍ਦਹਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਪਤਙ੍ਗਾਨਿਵ ਪਾਵਕਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਟੋਲੀ-ਟੋਲੀ ਕਰਕੇ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਪਰਾਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮੇ ਕਾਮਂ ਵਾਨਰਾ ਵਨਚਾਰਿਣਃ। ਜਾਤਿਰਸ੍ਮਦ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਸਾ ਪੁਰੋਦ੍ਯਾਨਵਿਭੂषਣਮ੍
ਵਾਨਰ, ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਮੇਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਰੋਧਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਤੁ ਰਾਘਵਃ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਹਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਂ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਯੁਗੇ
ਪਰ ਵੈਰੀ ਦਾ ਮੂਲ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮਰ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਾਂਗਾ।
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਨਾਦਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਹਾਘੋਰਂ ਕਮ੍ਪਯਨ੍ਤ ਇਵਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਜਦ ਕੁੰਭਕਰਨ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸ਼ੋਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਯ ਨਿष੍ਪਤਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਬਭੂਵੁਰ੍ਘੋਰਰੂਪਾਣਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਜਦ ਬੁਧੀਮਾਨ ਕੁੰਭਕਰਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
ਉਲ੍ਕਾਸ਼ਨਿਯੁਤਾ ਮੇਘਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਗਰ੍ਦਭਾਰੁਣਾਃ। ਸਸਾਗਰਵਨਾ ਚੈਵ ਵਸੁਧਾ ਸਮਕਮ੍ਪਤ
ਉਲਕਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਗਧੇ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਗਏ; ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ।
ਘੋਰਰੂਪਾਃ ਸ਼ਿਵਾ ਨੇਦੁਃ ਸਜ੍ਵਾਲਕਵਲੈਰ੍ਮੁਖੈਃ। ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਪਸਵ੍ਯਾਨਿ ਬਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਵਿਹਂਗਮਾਃ
ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਿਆਲਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਹੌਂਕ ਮਾਰੀ; ਪੰਛੀ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਘੇਰੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਉੱਡਣ ਲੱਗੇ।
ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਚ ਗृਧ੍ਰੋऽਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲੇ ਵੈ ਪਥਿ ਗਚ੍ਛਤਃ। ਪ੍ਰਾਸ੍ਫੁਰਨ੍ਨਯਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਸਵ੍ਯੋ ਬਾਹੁਰਕਮ੍ਪਤ
ਜਦ ਉਹ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਭਾਲੇ ਤੋਂ ਗਿੱਧ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਫੜਕਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ।
ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਤਦਾ ਚੋਲ੍ਕਾ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੀ ਭੀਮਨਿਃਸ੍ਵਨਾ। ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਨਿष੍ਪ੍ਰਭਸ਼੍ਚਾਸੀਨ੍ਨ ਵਾਤਿ ਚ ਸੁਖੋऽਨਿਲਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਉਲਕਾ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਿੱਗੀ; ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ, ਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਸੁਖਦਾਈ ਨਹੀਂ ਵਹੀ।
ਅਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਮਹੋਤ੍ਪਾਤਾਨੁਦਿਤਾਨ੍ ਰੋਮਹਰ੍षਣਾਨ੍। ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਕृਤਾਨ੍ਤਬਲਚੋਦਿਤਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਨੂੰ ਖੜਾ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਸੋਚ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਸ ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਕਾਰਂ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਰ੍ਵਤਸਂਨਿਭਃ। ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਭ੍ਰਘਨਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਵਾਨਰਾਨੀਕਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਲੰਘ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਅਜੋਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵਾਨਰਾਃ ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਮ੍। ਵਾਯੁਨੁਨ੍ਨਾ ਇਵ ਘਨਾ ਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤਦਾ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਏ।
ਤਦ੍ ਵਾਨਰਾਨੀਕਮਤਿਪ੍ਰਚਣ੍ਡਂ ਦਿਸ਼ੋ ਦ੍ਰਵਦ੍ਭਿਨ੍ਨਮਿਵਾਭ੍ਰਜਾਲਮ੍। ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃ ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਰ੍षਾ- ਨ੍ਨਨਾਦ ਭੂਯੋ ਘਨਵਦ੍ਘਨਾਭਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਨਾਅਰਾ ਮਾਰਿਆ।
ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਘੋਰਂ ਨਿਨਦਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਯਥਾ ਨਿਨਾਦਂ ਦਿਵਿ ਵਾਰਿਦਸ੍ਯ। ਪੇਤੁਰ੍ਧਰਣ੍ਯਾਂ ਬਹਵਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਾ ਨਿਕृਤ੍ਤਮੂਲਾ ਇਵ ਸ਼ਾਲਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਾਅਰੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਣ।
ਵਿਪੁਲਪਰਿਘਵਾਨ੍ ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਰਿਪੁਨਿਧਨਾਯ ਵਿਨਿਃਸृਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਕਪਿਗਣਭਯਮਾਦਦਤ੍ ਸੁਭੀਮਂ ਪ੍ਰਭੁਰਿਵ ਕਿਂਕਰਦਣ੍ਡਵਾਨ੍ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਲੋਹਾ ਦਾ ਗੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਆਂ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਡੰਡਾ ਚੁਕਿਆ ਹੋਵੇ।
thumb|षਟ੍षष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍षष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛਿਆਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸ ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਕਾਰਂ ਗਿਰਿਕੂਟੋਪਮੋ ਮਹਾਨ੍। ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਨਗਰਾਤ੍ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਕੁੰਭਕਰਨ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੰਧ ਲੰਘ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਨਨਾਦ ਚ ਮਹਾਨਾਦਂ ਸਮੁਦ੍ਰਮਭਿਨਾਦਯਨ੍। ਵਿਜਯਨ੍ਨਿਵ ਨਿਰ੍ਘਾਤਾਨ੍ ਵਿਧਮਨ੍ਨਿਵ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਗੂੰਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਤਮਵਧ੍ਯਂ ਮਘਵਤਾ ਯਮੇਨ ਵਰੁਣੇਨ ਵਾ। ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੀਮਾਕ੍ਸ਼ਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਵਾਨਰਾ ਵਿਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਜਦੋਂ ਬੰਦਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜੋ ਇੰਦਰ, ਯਮ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜੇਯ ਸੀ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ।
ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋऽਙ੍ਗਦੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਨਲਂ ਨੀਲਂ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਕੁਮੁਦਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਨਲ, ਨੀਲ, ਗਵਾਕਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਆਤ੍ਮਨਸ੍ਤਾਨਿ ਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਾਣ੍ਯਭਿਜਨਾਨਿ ਚ। ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਤ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾ ਹਰਯੋ ਯਥਾ
ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਡਰ ਕੇ ਆਮ ਬੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ?'
ਸਾਧੁ ਸੌਮ੍ਯਾ ਨਿਵਰ੍ਤਧ੍ਵਂ ਕਿਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਥ। ਨਾਲਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਵੈ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਤੀਯਂ ਵਿਭੀषਿਕਾ
'ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤੋ, ਵਾਪਸ ਆਓ! ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕਿਉਂ ਬਚਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੜਾਈ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਡਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ।'
ਮਹਤੀਮੁਤ੍ਥਿਤਾਮੇਨਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਵਿਭੀषਿਕਾਮ੍। ਵਿਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਵਿਧਮਿष੍ਯਾਮੋ ਨਿਵਰ੍ਤਧ੍ਵਂ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ
'ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਡਰ ਉਠਿਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗੇ। ਵਾਪਸ ਆਓ, ਬੰਦਰੋ!'
ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਤੁ ਸਮਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਂਗਮ੍ਯ ਚ ਤਤਸ੍ਤਤਃ। ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਹਰਯਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੂ ਰਣਾਜਿਰੇ
ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਫੜ ਕੇ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਬੰਦਰਾਂ ਨੇ ਦਰੱਖਤ ਫੜੇ ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਵਧੇ।
ਤੇ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਤੁ ਸਂਰਬ੍ਧਾਃ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਵਨੌਕਸਃ। ਨਿਜਘ੍ਨੁਃ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਸਮਦਾ ਇਵ ਕੁਞ੍ਜਰਾਃ
ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਭਿਰ੍ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਪਾਦਪੈਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਹਨ੍ਯਮਾਨੋ ਨ ਕਮ੍ਪਤੇ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਹਿਲਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇषੁ ਪਤਿਤਾ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਹਵਃ ਸ਼ਿਲਾਃ। ਪਾਦਪਾਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭਗ੍ਨਾਃ ਪੇਤੁਰ੍ਮਹੀਤਲੇ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਈ ਚਟਾਨਾਂ ਆ ਕੇ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਟੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਸੋऽਪਿ ਸੈਨ੍ਯਾਨਿ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੌ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹੌਜਸਾਮ੍। ਮਮਨ੍ਥ ਪਰਮਾਯਤ੍ਤੋ ਵਨਾਨ੍ਯਗ੍ਨਿਰਿਵੋਤ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਅੱਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।