ऋषਯੋ ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨੇਦੁਰ੍ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸਾਸੁਰਾਃ। ਹਨੂਮਾਨਥ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਵਣਾਰ੍ਦਿਤਮ੍
ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੈਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਤੇਜੀ ਵਾਲਾ ਹਨੂਮਾਨ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਘਾਇਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਆਨਯਦ੍ ਰਾਘਵਾਭ੍ਯਾਸ਼ਂ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਤਮ੍। ਵਾਯੁਸੂਨੋਃ ਸੁਹृਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਚ ਸਃ। ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਮਪ੍ਯਕਮ੍ਪ੍ਯੋऽਪਿ ਲਘੁਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ ਕਪੇਃ
ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਲਿਆਇਆ। ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਨਾ ਹਿਲ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਕਪਿ ਲਈ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਰਥੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪੁਨਰੁਪਾਗਮਤ੍
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਆ ਗਈ।
ਰਾਵਣੋऽਪਿ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਮਹਾਹਵੇ। ਆਦਦੇ ਨਿਸ਼ਿਤਾਨ੍ ਬਾਣਾਞ੍ਜਗ੍ਰਾਹ ਚ ਮਹਦ੍ਧਨੁਃ
ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਜਦ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਏ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਲਿਆ।
ਆਸ਼੍ਵਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨਃ। ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਾਗਮਮੀਮਾਂਸ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੁਸ੍ਮਰਨ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਹਿੱਸਾ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਪਾਤਿਤਮਹਾਵੀਰਾਂ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਚਮੂਮ੍। ਰਾਘਵਸ੍ਤੁ ਰਣੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਵਣਂ ਸਮਭਿਦ੍ਰਵਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਹਾ-ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥੈਨਮਨੁਸਂਕ੍ਰਮ੍ਯ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਮਮ ਪृष੍ਠਂ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਥਾ ਗਰੁਤ੍ਮਨ੍ਤਮਾਰੁਹ੍ਯਾਮਰਵੈਰਿਣਮ੍। ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰੇਣ ਭਾषਿਤਮ੍
"ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਗਰੁੜ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਵਾਕ ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਯੂ-ਪੁਤਰ, ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਣਿਆ।
ਅਥਾਰੁਰੋਹ ਸਹਸਾ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਪਿਮ੍। ਰਥਸ੍ਥਂ ਰਾਵਣਂ ਸਂਖ੍ਯੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਨੁਜਾਧਿਪਃ
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹਾ-ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਾਵ ਸ ਰਾਵਣਮ੍। ਵੈਰੋਚਨਮਿਵ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਿष੍ਣੁਰਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾ-ਤੇਜੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜ ਲਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੈਰੋਚਨ ਵੱਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਯਾਸ਼ਬ੍ਦਮਕਰੋਤ੍ ਤੀਵ੍ਰਂ ਵਜ੍ਰਨਿष੍ਪੇषਨਿष੍ਠੁਰਮ੍। ਗਿਰਾ ਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਰਾਮੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੀਵਰ ਤਾਰ ਦਾ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵਜਰ-ਗਰਜਨ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:
ਤਿष੍ਠ ਤਿष੍ਠ ਮਮ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮੀਦृਸ਼ਮ੍। ਕ੍ਵ ਨੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਗਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
"ਠਹਿਰੋ, ਠਹਿਰੋ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਲੈ ਸਕੇਂਗਾ?"
ਯਦੀਨ੍ਦ੍ਰਵੈਵਸ੍ਵਤਭਾਸ੍ਕਰਾਨ੍ ਵਾ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸ਼ਂਕਰਾਨ੍ ਵਾ। ਗਮਿष੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਂ ਦਸ਼ਧਾ ਦਿਸ਼ੋ ਵਾ ਤਥਾਪਿ ਮੇ ਨਾਦ੍ਯ ਗਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ
"ਜੇ ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰ, ਯਮ, ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੱਗ, ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਵੇਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ।"
ਯਸ਼੍ਚੈष ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਹਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਵਿषਾਦਂ ਸਹਸਾਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯ। ਸ ਏष ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣਰਾਜ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤਵਾਦ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧੇ
"ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ—ਉਹੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੈ।"
ਏਤੇਨ ਚਾਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨਿ ਸ਼ਰੈਰ੍ਜਨਸ੍ਥਾਨਕृਤਾਲਯਾਨਿ। ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਨ੍ਯਾਤ੍ਤਵਰਾਯੁਧਾਨਿ ਰਕ੍ਸ਼ਃਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿषੂਦਿਤਾਨਿ
"ਇਹੀ, ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।"
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਵੇਗਂ ਵਹਨ੍ਤਂ ਰਾਘਵਂ ਰਣੇ
ਰਾਘਵ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾ-ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਿਆ।
ਰੋषੇਣ ਮਹਤਾऽऽਵਿष੍ਟਃ ਪੂਰ੍ਵਵੈਰਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍। ਆਜਘਾਨ ਸ਼ਰੈਰ੍ਦੀਪ੍ਤੈਃ ਕਾਲਾਨਲਸ਼ਿਖੋਪਮੈਃ
ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੁਰਾਣਾ ਵੈਰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨਾਹਵੇ ਤਸ੍ਯ ਤਾਡਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸਾਯਕੈਃ। ਸ੍ਵਭਾਵਤੇਜੋਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭੂਯਸ੍ਤੇਜੋऽਭ੍ਯਵਰ੍ਧਤ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਚਮਕ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ।
ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਵਣੇਨ ਕृਤਵ੍ਰਣਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਲਵਗਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮੇਯਿਵਾਨ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾ-ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਸਂਕ੍ਰਮ੍ਯ ਰਥਂ ਸਚਕ੍ਰਂ ਸਾਸ਼੍ਵਧ੍ਵਜਚ੍ਛਤ੍ਰਮਹਾਪਤਾਕਮ੍। ਸਸਾਰਥਿਂ ਸਾਸ਼ਨਿਸ਼ੂਲਖਡ੍ਗਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਚਿਚ੍ਛੇਦ ਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰਾਗ੍ਰੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ—ਪਹੀਏ, ਘੋੜੇ, ਝੰਡਾ, ਛਤਰੀ, ਵੱਡਾ ਪਤਾਕਾ, ਸਾਰਥੀ, ਵਜਰ, ਭਾਲਾ, ਤਲਵਾਰ—ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਤਰਸਾ ਜਘਾਨ ਬਾਣੇਨ ਵਜ੍ਰਾਸ਼ਨਿਸਂਨਿਭੇਨ। ਭੁਜਾਨ੍ਤਰੇ ਵ੍ਯੂਢਸੁਜਾਤਰੂਪੇ ਵਜ੍ਰੇਣ ਮੇਰੁਂ ਭਗਵਾਨਿਵੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਫਿਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਵਟ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਵਜ੍ਰਪਾਤਾਸ਼ਨਿਸਂਨਿਪਾਤਾ- ਨ੍ਨ ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਨਾਪਿ ਚਚਾਲ ਰਾਜਾ। ਸ ਰਾਮਬਾਣਾਭਿਹਤੋ ਭृਸ਼ਾਰ੍ਤ- ਸ਼੍ਚਚਾਲ ਚਾਪਂ ਚ ਮੁਮੋਚ ਵੀਰਃ
ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਜਰ-ਗਰਜਨ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚੋਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਹਿਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਵਿਹ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮਃ ਸਮਾਦਦੇ ਦੀਪ੍ਤਮਥਾਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਮ੍। ਤੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਣਂ ਸਹਸਾ ਕਿਰੀਟਂ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਬੇਹਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਮਕਦਾ ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਸ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮਕੁਟ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਨਿਰ੍ਵਿषਾਸ਼ੀਵਿषਸਂਨਿਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਰ੍ਚਿषਂ ਸੂਰ੍ਯਮਿਵਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍। ਗਤਸ਼੍ਰਿਯਂ ਕृਤ੍ਤਕਿਰੀਟਕੂਟ- ਮੁਵਾਚ ਰਾਮੋ ਯੁਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍
ਮਕੁਟ ਤੋਂ ਵੰਝਾ, ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਇਆ ਰਾਵਣ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਰਹਿਤ ਸੱਪ ਜਾਂ ਚਾਨਣ ਰਹਿਤ ਸੂਰਜ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਕृਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਰ੍ਮ ਮਹਤ੍ ਸੁਭੀਮਂ ਹਤਪ੍ਰਵੀਰਸ਼੍ਚ ਕृਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾਹਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯ ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰੈਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਂ ਨਯਾਮਿ
ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ—ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਪ੍ਰਯਾਹਿ ਜਾਨਾਮਿ ਰਣਾਰ੍ਦਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਰਾਤ੍ਰਿਂਚਰਰਾਜ ਲਙ੍ਕਾਮ੍। ਆਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਹਿ ਰਥੀ ਚ ਧਨ੍ਵੀ ਤਦਾ ਬਲਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਮੇ ਰਥਸ੍ਥਃ
ਚਲਾ ਜਾ; ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈਂ। ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਆਰਾਮ ਕਰ, ਫਿਰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਆ; ਤਦ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਰਥ ਵਿਚੋਂ ਵੇਖੇਗਾ।
ਸ ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਹਤਦਰ੍ਪਹਰ੍षੋ ਨਿਕृਤ੍ਤਚਾਪਃ ਸ ਹਤਾਸ਼੍ਵਸੂਤਃ। ਸ਼ਰਾਰ੍ਦਿਤੋ ਭਗ੍ਨਮਹਾਕਿਰੀਟੋ ਵਿਵੇਸ਼ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਹਸਾ ਸ੍ਮ ਰਾਜਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ-ਸਵਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਵੱਡਾ ਮਕੁਟ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਰਜਨੀਚਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਮਹਾਬਲੇ ਦਾਨਵਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰੌ। ਹਰੀਨ੍ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾਨ੍ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚਕਾਰ ਰਾਮਃ ਪਰਮਾਹਵਾਗ੍ਰੇ
ਜਦ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਭਗ੍ਨੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੌ ਸੁਰਾਸੁਰਾ ਭੂਤਗਣਾ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ। ਸਸਾਗਰਾਃ ਸਰ੍षਿਮਹੋਰਗਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਭੂਮ੍ਯਮ੍ਬੁਚਰਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ
ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਵਣ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਭੂਤ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਰਿਸ਼ੀ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ, ਤੇ ਧਰਤੀ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵ—all ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
thumb|षष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਠਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।