ਤਥਾਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਯਾ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਾਯਕੋऽਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਯੋਜਿਤਃ। ਜੀਵਿਤਂ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਂ ਜੀਵਿਤਾਦ੍ ਭ੍ਰਂਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ
'ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੀਰ, ਜੋ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਲਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਸਂਧਾਯ ਬਾਣਮਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਮੂਪਤਿਮਤਾਡਯਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਤੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੀਰ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸੋऽਸ੍ਤ੍ਰਮੁਕ੍ਤੇਨ ਬਾਣੇਨ ਨੀਲੋ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਤਾਡਿਤਃ। ਨਿਰ੍ਦਹ੍ਯਮਾਨਃ ਸਹਸਾ ਸ ਪਪਾਤ ਮਹੀਤਲੇ
ਉਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੀਲ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵੱਜਿਆ; ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਸੜ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਪਿਤृਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸਂਯੋਗਾਦਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇਜਸਾ। ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮਪਤਦ੍ ਭੂਮੌ ਨ ਤੁ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਯੁਜ੍ਯਤ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਗੁਟਣਿਆਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਗਈ।
ਵਿਸਂਜ੍ਞਂ ਵਾਨਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਰਣੋਤ੍ਸੁਕਃ। ਰਥੇਨਾਮ੍ਬੁਦਨਾਦੇਨ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਭਿਦੁਦ੍ਰੁਵੇ
ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਸਸੀਰ ਰਾਵਣ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
ਆਸਾਦ੍ਯ ਰਣਮਧ੍ਯੇ ਤਂ ਵਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤੋ ਜ੍ਵਲਨ੍। ਧਨੁਰ੍ਵਿਸ੍ਫਾਰਯਾਮਾਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਤਾਕਤਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ।
ਤਮਾਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਵਿਸ੍ਫਾਰਯਨ੍ਤਂ ਧਨੁਰਪ੍ਰਮੇਯਮ੍। ਅਵੇਹਿ ਮਾਮਦ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਨ ਵਾਨਰਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਯੋਦ੍ਧੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਦੇ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ: 'ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈ; ਤੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।'
ਸ ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰ੍ਣਘੋषਂ ਜ੍ਯਾਸ਼ਬ੍ਦਮੁਗ੍ਰਂ ਚ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾ। ਆਸਾਦ੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮੁਪਸ੍ਥਿਤਂ ਤਂ ਰੋषਾਨ੍ਵਿਤਂ ਵਾਚਮੁਵਾਚ ਰਕ੍ਸ਼ਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਬਾਤ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ:
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਸਿ ਮੇ ਰਾਘਵ ਦृष੍ਟਿਮਾਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਨ੍ਤਗਾਮੀ ਵਿਪਰੀਤਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਮृਤ੍ਯੁਲੋਕਂ ਸਂਸਾਦ੍ਯਮਾਨੋ ਮਮ ਬਾਣਜਾਲੈਃ
'ਰਾਘਵ, ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਉਲਟੀ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਮਰਣ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ।'
ਤਮਾਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਵਿਸ੍ਮਯਾਨੋ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਮੁਦ੍ਵृਤ੍ਤਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਮ੍। ਰਾਜਨ੍ ਨ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਾ ਵਿਕਤ੍ਥਸੇ ਪਾਪਕृਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠ
ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਜਦੇ ਤੇ ਉਲਟੀ ਹੋਈ ਤੇਜ਼ ਦੰਦ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਕਿਹਾ: 'ਰਾਜਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਸ਼ਾਨ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।'
ਜਾਨਾਮਿ ਵੀਰ੍ਯਂ ਤਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰ ਬਲਂ ਪ੍ਰਤਾਪਂ ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮਂ ਚ। ਅਵਸ੍ਥਿਤੋऽਹਂ ਸ਼ਰਚਾਪਪਾਣਿ- ਰਾਗਚ੍ਛ ਕਿਂ ਮੋਘਵਿਕਤ੍ਥਨੇਨ
'ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤੇਰਾ ਬਲ, ਤੇਰੀ ਤਪਸ਼ ਤੇ ਤੇਰਾ ਸ਼ੌਰਯ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਆ, ਵਿਅਰਥ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡ।'
ਸ ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਕੁਪਿਤਃ ਸਸਰ੍ਜ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਃ ਸਪ੍ਤ ਸ਼ਰਾਨ੍ ਸੁਪੁਙ੍ਖਾਨ੍। ਤਾਁਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਪੁਙ੍ਖੈ- ਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਬਾਣੈਰ੍ਨਿਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰਧਾਰੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਛੱਡੇ; ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਸਹਸਾ ਨਿਕृਤ੍ਤਾਨ੍ ਨਿਕृਤ੍ਤਭੋਗਾਨਿਵ ਪਨ੍ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍। ਲਙ੍ਕੇਸ਼੍ਵਰਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਂ ਜਗਾਮ ਸਸਰ੍ਜ ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਨਿਸ਼ਿਤਾਨ੍ ਪृषਤ੍ਕਾਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣ ਕੱਟੇ ਹੋਣ, ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
ਸ ਬਾਣਵਰ੍षਂ ਤੁ ਵਵਰ੍ष ਤੀਵ੍ਰਂ ਰਾਮਾਨੁਜਃ ਕਾਰ੍ਮੁਕਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੁਰਾਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰੋਤ੍ਤਮਕਰ੍ਣਿਭਲ੍ਲੈਃ ਸ਼ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਨ ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਚ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕੀਤੀ; ਕਲੇਵ, ਅਰਧ-ਚੰਦ ਤੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ।
ਸ ਬਾਣਜਾਲਾਨ੍ਯਪਿ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਮੋਘਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਰਿਰਾਜਃ। ਵਿਸਿਸ੍ਮਿਯੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਲਾਘਵੇਨ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਬਾਣਾਨ੍ ਨਿਸ਼ਿਤਾਨ੍ ਮੁਮੋਚ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਅਰਥ ਹੋਦੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੁੜ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਿਤਾਞ੍ ਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰਾਨ੍ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਤੁਲ੍ਯੋऽਸ਼ਨਿਭੀਮਵੇਗਾਨ੍। ਸਂਧਾਯ ਚਾਪੇ ਜ੍ਵਲਨਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਨ੍ ਸਸਰ੍ਜ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤੇਰ੍ਵਧਾਯ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਛੱਡੇ।
ਸ ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਚਿਚ੍ਛੇਦ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼ਿਤਾਞ੍ ਸ਼ਰਾਲ੍ਁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਾਜਘਾਨ। ਸ਼ਰੇਣ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਸਮਪ੍ਰਭੇਣ ਸ੍ਵਯਂਭੁਦਤ੍ਤੇਨ ਲਲਾਟਦੇਸ਼ੇ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਐਸਾ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਰਾਵਣਸਾਯਕਾਰ੍ਤ- ਸ਼੍ਚਚਾਲ ਚਾਪਂ ਸ਼ਿਥਿਲਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ। ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾ- ਚ੍ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਚਾਪਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੋਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਢੀਲਾ ਹੋਇਆ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਲੜਖੜਾ ਗਿਆ। ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਕृਤ੍ਤਚਾਪਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰਾਜਘਾਨ ਬਾਣੈਸ੍ਤਦਾ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰੈਃ। ਸ ਸਾਯਕਾਰ੍ਤੋ ਵਿਚਚਾਲ ਰਾਜਾ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਚ੍ਚ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪੁਨਰਾਸਸਾਦ
ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਲੜਖੜਾਇਆ, ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮੁੜ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਕृਤ੍ਤਚਾਪਃ ਸ਼ਰਤਾਡਿਤਸ਼੍ਚ ਮੇਦਾਰ੍ਦ੍ਰਗਾਤ੍ਰੋ ਰੁਧਿਰਾਵਸਿਕ੍ਤਃ। ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ੍ਵਯਮੁਗ੍ਰਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਯਂਭੁਦਤ੍ਤਾਂ ਯੁਧਿ ਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰੁਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਤਿੱਖਾ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤਾਂ ਸਧੂਮਾਨਲਸਂਨਿਕਾਸ਼ਾਂ ਵਿਤ੍ਰਾਸਨਾਂ ਸਂਯਤਿ ਵਾਨਰਾਣਾਮ੍। ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤਰਸਾ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੀਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾष੍ਟ੍ਰਨਾਥਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ, ਧੂੰਏਂ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਪਕਦੀ ਹੋਈ, ਚਮਕਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ।
ਤਾਮਾਪਤਨ੍ਤੀਂ ਭਰਤਾਨੁਜੋऽਸ੍ਤ੍ਰੈ- ਰ੍ਜਘਾਨ ਬਾਣੈਸ਼੍ਚ ਹੁਤਾਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪੈਃ। ਤਥਾਪਿ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਵੇਸ਼ ਸ਼ਕ੍ਤਿ- ਰ੍ਭੁਜਾਨ੍ਤਰਂ ਦਾਸ਼ਰਥੇਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਵੱਲ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚੌੜੇ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਘੁੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਞ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਾਹਤਃ ਸਨ੍ ਜਜ੍ਵਾਲ ਭੂਮੌ ਸ ਰਘੁਪ੍ਰਵੀਰਃ। ਤਂ ਵਿਹ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਸਹਸਾਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯ ਜਗ੍ਰਾਹ ਰਾਜਾ ਤਰਸਾ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਉਹ ਰਘੁਕੁਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਰਦ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਹਿਮਵਾਨ੍ ਮਨ੍ਦਰੋ ਮੇਰੁਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਵਾ ਸਹਾਮਰੈਃ। ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਮੁਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਭਰਤਾਨੁਜਃ
ਹਿਮਾਲਾ, ਮੰਦਰ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਰਤ ਦਾ ਭਰਾ ਉਥੋਂ ਨਹੀਂ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾ ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਤਾਡਿਤੋऽਪਿ ਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰੇ। ਵਿष੍ਣੋਰਮੀਮਾਂਸ੍ਯਭਾਗਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੁਸ੍ਮਰਤ੍
ਭਾਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਘਾਵ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸਮਝ ਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ਦਾਨਵਦਰ੍ਪਘ੍ਨਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਦੇਵਕਣ੍ਟਕਃ। ਤਂ ਪੀਡਯਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਨ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਲਙ੍ਘਨੇऽਭਵਤ੍
ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ।
ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਯੁਸੁਤੋ ਰਾਵਣਂ ਸਮਭਿਦ੍ਰਵਤ੍। ਆਜਘਾਨੋਰਸਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪੇਨ ਮੁष੍ਟਿਨਾ
ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ।
ਤੇਨ ਮੁष੍ਟਿਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮਗਮਦ੍ ਭੂਮੌ ਚਚਾਲ ਚ ਪਪਾਤ ਚ
ਉਸ ਮੁੱਕੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਗੁੱਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਲੜਖੜਾਇਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਆਸ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਨੇਤ੍ਰੈਃ ਸ਼੍ਰਵਣੈਃ ਪਪਾਤ ਰੁਧਿਰਂ ਬਹੁ। ਵਿਘੂਰ੍ਣਮਾਨੋ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਰਥੋਪਸ੍ਥ ਉਪਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਥ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਵਿਸਂਜ੍ਞੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਸ਼੍ਚਾਸੀਨ੍ਨ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮਾਲਭਤ੍। ਵਿਸਂਜ੍ਞਂ ਰਾਵਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਰੇ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਮੂਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਸੀ—