ਸ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਲਨਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਰਥਂ ਤੁਰਂਗੋਤ੍ਤਮਰਾਜਿਯੁਕ੍ਤਮ੍। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨਂ ਵਪੁषਾ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਸਮਾਰੁਰੋਹਾਮਰਰਾਜਸ਼ਤ੍ਰੁਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਥ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਸ਼ਙ੍ਖਭੇਰੀਪਣਵਪ੍ਰਣਾਦੈ- ਰਾਸ੍ਫੋਟਿਤਕ੍ਸ਼੍ਵੇਡਿਤਸਿਂਹਨਾਦੈਃ । ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਸ੍ਤਵੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਪੂਜ੍ਯਮਾਨ- ਸ੍ਤਦਾ ਯਯੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਮੁਖ੍ਯਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਖਸ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀਆਂ, ਪਣਵੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਲੇ, ਤਾਲੀਆਂ, ਸੀਟੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਚੰਗੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਸ ਸ਼ੈਲਜੀਮੂਤਨਿਕਾਸ਼ਰੂਪੈ- ਰ੍ਮਾਂਸਾਸ਼ਨੈਃ ਪਾਵਕਦੀਪ੍ਤਨੇਤ੍ਰੈਃ। ਬਭੌ ਵृਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਮੁਖ੍ਯੋ ਭੂਤੈਰ੍ਵृਤੋ ਰੁਦ੍ਰ ਇਵਾਮਰੇਸ਼ਃ
ਉਹ ਰਾਖਸ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਖੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰੁਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਨਗਰ੍ਯਾਃ ਸਹਸਾ ਮਹੌਜਾ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਾਨਰਸੈਨ੍ਯਮੁਗ੍ਰਮ੍। ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਭ੍ਰਸ੍ਤਨਿਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਮੁਦ੍ਯਤਂ ਪਾਦਪਸ਼ੈਲਹਸ੍ਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਟੋਕੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਦ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨੀਕਮਤਿਪ੍ਰਚਣ੍ਡ- ਮਾਲੋਕ੍ਯ ਰਾਮੋ ਭੁਜਗੇਨ੍ਦ੍ਰਬਾਹੁਃ। ਵਿਭੀषਣਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠ- ਮੁਵਾਚ ਸੇਨਾਨੁਗਤਃ ਪृਥੁਸ਼੍ਰੀਃ
ਉਹ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਨਾਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਛਤ੍ਰਜੁष੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਸਾਸਿਸ਼ੂਲਾਯੁਧਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਜੁष੍ਟਮ੍। ਕਸ੍ਯੇਦਮਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਮਭੀਰੁਜੁष੍ਟਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋਪਮਨਾਗਜੁष੍ਟਮ੍
ਇਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੰਡਿਆਂ, ਧਜਿਆਂ ਤੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਭਾਲਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤੇ ਜੋ ਨਿਡਰ ਹੈ, ਮਹਿੰਦਰ ਦੀ ਫੌਜ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਭੀषਣਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮਾਨਵੀਰ੍ਯਃ। ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਰਾਮਸ੍ਯ ਬਲਪ੍ਰਵੇਕਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਂਗਵਾਨਾਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਯੋऽਸੌ ਗਜਸ੍ਕਨ੍ਧਗਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਨਵੋਦਿਤਾਰ੍ਕੋਪਮਤਾਮ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰਃ। ਸਂਕਮ੍ਪਯਨ੍ਨਾਗਸ਼ਿਰੋऽਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ਹ੍ਯਕਮ੍ਪਨਂ ਤ੍ਵੇਨਮਵੇਹਿ ਰਾਜਨ੍
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਅਕੰਪਨ ਹੈ।
ਯੋऽਸੌ ਰਥਸ੍ਥੋ ਮृਗਰਾਜਕੇਤੁ- ਰ੍ਧੁਨ੍ਵਨ੍ ਧਨੁਃ ਸ਼ਕ੍ਰਧਨੁਃਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍। ਕਰੀਵ ਭਾਤ੍ਯੁਗ੍ਰਵਿਵृਤ੍ਤਦਂष੍ਟ੍ਰਃ ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਨ੍ਨਾਮ ਵਰਪ੍ਰਧਾਨਃ
ਜੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਇੰਦਰਜਿੱਤ ਹੈ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਤਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪੋ ਧਨ੍ਵੀ ਰਥਸ੍ਥੋऽਤਿਰਥੋऽਤਿਵੀਰਃ। ਵਿਸ੍ਫਾਰਯਂਸ਼੍ਚਾਪਮਤੁਲ੍ਯਮਾਨਂ ਨਾਮ੍ਨਾਤਿਕਾਯੋऽਤਿਵਿਵृਦ੍ਧਕਾਯਃ
ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਜਾਂ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨੀ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ, ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਤਿਕਾਯ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਯੋऽਸੌ ਨਵਾਰ੍ਕੋਦਿਤਤਾਮ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ੁ- ਰਾਰੁਹ੍ਯ ਘਣ੍ਟਾਨਿਨਦਪ੍ਰਣਾਦਮ੍। ਗਜਂ ਖਰਂ ਗਰ੍ਜਤਿ ਵੈ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਮਹੋਦਰੋ ਨਾਮ ਸ ਏष ਵੀਰਃ
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹਨ, ਜੋ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ 'ਖਰ' ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਮਹੋਦਰ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਸੂਰਮਾ।
ਯੋऽਸੌ ਹਯਂ ਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਭਾਣ੍ਡ- ਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਂਧ੍ਯਾਭ੍ਰਗਿਰਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍। ਪ੍ਰਾਸਂ ਸਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਮਰੀਚਿਨਦ੍ਧਂ ਪਿਸ਼ਾਚ ਏषੋऽਸ਼ਨਿਤੁਲ੍ਯਵੇਗਃ
ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਘੋੜੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਲਾ ਉਚੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਪਿਸਾਚ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਸ਼ੂਲਂ ਨਿਸ਼ਿਤਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭਂ ਕਿਂਕਰਵਜ੍ਰਵੇਗਮ੍। ਵृषੇਨ੍ਦ੍ਰਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਮਾਯਾਤਿ ਯੋऽਸੌ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ
ਜੋ ਤਿੱਖਾ ਭਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਤ੍ਰਿਸਿਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ।
ਅਸੌ ਚ ਜੀਮੂਤਨਿਕਾਸ਼ਰੂਪਃ ਕੁਮ੍ਭਃ ਪृਥੁਵ੍ਯੂਢਸੁਜਾਤਵਕ੍ਸ਼ਾਃ। ਸਮਾਹਿਤਃ ਪਨ੍ਨਗਰਾਜਕੇਤੁ- ਰ੍ਵਿਸ੍ਫਾਰਯਨ੍ ਯਾਤਿ ਧਨੁਰ੍ਵਿਧੁਨ੍ਵਨ੍
ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦਾ ਤੇ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਕੁੰਭ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਵਜ੍ਰਜੁष੍ਟਂ ਦੀਪ੍ਤਂ ਸਧੂਮਂ ਪਰਿਘਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ। ਆਯਾਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ੋਬਲਕੇਤੁਭੂਤੋ ਯੋऽਸੌ ਨਿਕੁਮ੍ਭੋऽਦ੍ਭੁਤਘੋਰਕਰ੍ਮਾ
ਜੋ ਸੋਨੇ ਤੇ ਵੱਜਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਜਲਦੀ ਚਮਕਦੀ ਗਦਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਫੌਜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਕੁੰਭ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਅਜੀਬ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਚਾਪਾਸਿਸ਼ਰੌਘਜੁष੍ਟਂ ਪਤਾਕਿਨਂ ਪਾਵਕਦੀਪ੍ਤਰੂਪਮ੍। ਰਥਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਭਾਤ੍ਯੁਦਗ੍ਰੋ ਨਰਾਨ੍ਤਕੋऽਸੌ ਨਗਸ਼ृਙ੍ਗਯੋਧੀ
ਜੋ ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਰਾਂਤਕ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਨਾਨਾਵਿਧਘੋਰਰੂਪੈ- ਰ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋष੍ਟ੍ਰਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਮृਗਾਸ਼੍ਵਵਕ੍ਤ੍ਰੈਃ । ਭੂਤੈਰ੍ਵृਤੋ ਭਾਤਿ ਵਿਵृਤ੍ਤਨੇਤ੍ਰੈ- ਰ੍ਯੋऽਸੌ ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦਰ੍ਪਹਨ੍ਤਾ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਬੱਘ, ਊਠ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੈਤਦਿਨ੍ਦੁਪ੍ਰਤਿਮਂ ਵਿਭਾਤਿ ਛਤ੍ਰਂ ਸਿਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ਼ਲਾਕਮਗ੍ਰ੍ਯਮ੍। ਅਤ੍ਰੈष ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਭੂਤੈਰ੍ਵृਤੋ ਰੁਦ੍ਰ ਇਵਾਵਭਾਤਿ
ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੁਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਸੌ ਕਿਰੀਟੀ ਚਲਕੁਣ੍ਡਲਾਸ੍ਯੋ ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋਪਮਭੀਮਕਾਯਃ। ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਵੈਵਸ੍ਵਤਦਰ੍ਪਹਨ੍ਤਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਃ ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਵਭਾਤਿ
ਇਹ ਜੋ ਮੁਕੁਟ ਪਹਿਨਿਆ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਹਿਲਦੇ ਕੁੰਡਲ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਮਾਣ ਤੋੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਵਿਭੀषਣਮਰਿਂਦਮਃ। ਅਹੋ ਦੀਪ੍ਤਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹਾਏ! ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਕਿੰਨਾ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
ਆਦਿਤ੍ਯ ਇਵ ਦੁष੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਰ੍ਭਾਤਿ ਰਾਵਣਃ। ਨ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਤੇਜਃਸਮਾਵृਤਮ੍
ਰਾਵਣ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੇਜ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੇਵਦਾਨਵਵੀਰਾਣਾਂ ਵਪੁਰ੍ਨੈਵਂਵਿਧਂ ਭਵੇਤ੍। ਯਾਦृਸ਼ਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਪੁਰੇਤਦ੍ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜੋ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਰ੍ਵੇ ਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰ੍ਵਤਯੋਧਿਨਃ। ਸਰ੍ਵੇ ਦੀਪ੍ਤਾਯੁਧਧਰਾ ਯੋਧਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜਲਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਯੋਧੇ ਹਨ।
ਵਿਭਾਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ੋਰਾਜੋऽਸੌ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੈਰ੍ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ। ਭੂਤੈਃ ਪਰਿਵृਤਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਦੇਹਵਦ੍ਭਿਰਿਵਾਨ੍ਤਕਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਜਿਹਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਵੇ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਯਮਦ੍ਯ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਮਮ ਦृष੍ਟਿਪਥਂ ਗਤਃ। ਅਦ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੀਤਾਹਰਣਸਮ੍ਭਵਮ੍
ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਪੀ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਧਨੁਰਾਦਾਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨੁਚਰਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ।
ਤਤਃ ਸ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਤਾਨ੍ਯਾਹ ਮਹਾਬਲਾਨਿ। ਦ੍ਵਾਰੇषੁ ਚਰ੍ਯਾਗृਹਗੋਪੁਰੇषੁ ਸੁਨਿਰ੍ਵृਤਾਸ੍ਤਿष੍ਠਤ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਾਃ
ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਚੌਕੀਆਂ ਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਸੁਖੀ ਰਹੋ।'
ਇਹਾਗਤਂ ਮਾਂ ਸਹਿਤਂ ਭਵਦ੍ਭਿ- ਰ੍ਵਨੌਕਸਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਮਿਦਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਂ ਪੁਰੀਂ ਦੁष੍ਪ੍ਰਸਹਾਂ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯ ਪ੍ਰਧਰ੍षਯੇਯੁਃ ਸਹਸਾ ਸਮੇਤਾਃ
'ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਲੋਕ ਇਸ ਖਾਲੀ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਉੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।'
ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਚਿਵਾਂਸ੍ਤਤਸ੍ਤਾਨ੍ ਗਤੇषੁ ਰਕ੍ਸ਼ਃਸੁ ਯਥਾਨਿਯੋਗਮ੍। ਵ੍ਯਦਾਰਯਦ੍ ਵਾਨਰਸਾਗਰੌਘਂ ਮਹਾਝषਃ ਪੂਰ੍ਣਮਿਵਾਰ੍ਣਵੌਘਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਧੇਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਤਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਸਹਸਾ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੀਪ੍ਤੇषੁਚਾਪਂ ਯੁਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍। ਮਹਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਮਹੀਧਰਾਗ੍ਰਂ ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤਿਂ ਹਰੀਸ਼ਃ
ਜਦੋਂ ਹਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਉਖਾੜ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।