ਹਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਮੂਮੁਖ੍ਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤੇ ਨਿਰੁਦ੍ਯਮਾਃ। ਰਕ੍ਸ਼ਃਪਤਿਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਮੂਕਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ
ਜਦ ਉਹ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਖਸ ਥੱਕ ਕੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਗਏ ਤੇ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਵਿਸਂਜ੍ਞਾ ਇਵ ਤੇऽਭਵਨ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠੇ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਨੀਲੋ ਵਿਜਯੀ ਮਹਾਬਲਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਮਾਨਃ ਸੁਕृਤੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ। ਸਮੇਤ੍ਯ ਰਾਮੇਣ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਰੂਪਸ੍ਤੁ ਬਭੂਵ ਯੂਥਪਃ
ਫਿਰ ਨੀਲ, ਜੋ ਜਿੱਤੂ ਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਲੋਂ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਆ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ।
thumb|ਏਕੋਨषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨषष੍ਟਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸੈਨ੍ਯਪਾਲੇ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਨਾਮृषਭੇਣ ਯੁਦ੍ਧੇ। ਭੀਮਾਯੁਧਂ ਸਾਗਰਵੇਗਤੁਲ੍ਯਂ ਵਿਦੁਦ੍ਰੁਵੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਸੈਨ੍ਯਮ੍
ਜਦ ਰਾਖਸ ਫੌਜ ਦੇ ਰਾਖੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵਣੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਖਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਭੱਜ ਪਈ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤੇਃ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਃ ਸੇਨਾਪਤਿਂ ਪਾਵਕਸੂਨੁਸ਼ਸ੍ਤਮ੍। ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਤੇषਾਂ ਵਚਨਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਂ ਜਗਾਮ
ਉਹ ਰਾਖਸ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਖਸ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸਂਖ੍ਯੇ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਨਿਹਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਾਰ੍ਦਿਤਃ ਸ਼ੋਕਪਰੀਤਚੇਤਾਃ। ਉਵਾਚ ਤਾਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਯੂਥਮੁਖ੍ਯਾ- ਨਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯਥਾ ਨਿਰ੍ਜਰਯੂਥਮੁਖ੍ਯਾਨ੍
ਜਦ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਰਾਖਸ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਖਸ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।
ਨਾਵਜ੍ਞਾ ਰਿਪਵੇ ਕਾਰ੍ਯਾ ਯੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਬਲਸਾਦਨਃ। ਸੂਦਿਤਃ ਸੈਨ੍ਯਪਾਲੋ ਮੇ ਸਾਨੁਯਾਤ੍ਰਃ ਸਕੁਞ੍ਜਰਃ
ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਗਿਆ।
ਸੋऽਹਂ ਰਿਪੁਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਵਿਜਯਾਯਾਵਿਚਾਰਯਨ੍। ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਰਣਸ਼ੀਰ੍षਂ ਤਦਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਚਕ ਦੇ, ਖੁਦ ਹੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਅਦ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਾਨਰਾਨੀਕਂ ਰਾਮਂ ਚ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍। ਨਿਰ੍ਦਹਿष੍ਯਾਮਿ ਬਾਣੌਘੈਰ੍ਵਨਂ ਦੀਪ੍ਤੈਰਿਵਾਗ੍ਨਿਭਿਃ। ਅਦ੍ਯ ਸਂਤਰ੍ਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪृਥਿਵੀਂ ਕਪਿਸ਼ੋਣਿਤੈਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਲਨਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਰਥਂ ਤੁਰਂਗੋਤ੍ਤਮਰਾਜਿਯੁਕ੍ਤਮ੍। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨਂ ਵਪੁषਾ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਸਮਾਰੁਰੋਹਾਮਰਰਾਜਸ਼ਤ੍ਰੁਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਥ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਸ਼ਙ੍ਖਭੇਰੀਪਣਵਪ੍ਰਣਾਦੈ- ਰਾਸ੍ਫੋਟਿਤਕ੍ਸ਼੍ਵੇਡਿਤਸਿਂਹਨਾਦੈਃ । ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਸ੍ਤਵੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਪੂਜ੍ਯਮਾਨ- ਸ੍ਤਦਾ ਯਯੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਮੁਖ੍ਯਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਖਸ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀਆਂ, ਪਣਵੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਲੇ, ਤਾਲੀਆਂ, ਸੀਟੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਚੰਗੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਸ ਸ਼ੈਲਜੀਮੂਤਨਿਕਾਸ਼ਰੂਪੈ- ਰ੍ਮਾਂਸਾਸ਼ਨੈਃ ਪਾਵਕਦੀਪ੍ਤਨੇਤ੍ਰੈਃ। ਬਭੌ ਵृਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਮੁਖ੍ਯੋ ਭੂਤੈਰ੍ਵृਤੋ ਰੁਦ੍ਰ ਇਵਾਮਰੇਸ਼ਃ
ਉਹ ਰਾਖਸ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਖੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰੁਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਨਗਰ੍ਯਾਃ ਸਹਸਾ ਮਹੌਜਾ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਾਨਰਸੈਨ੍ਯਮੁਗ੍ਰਮ੍। ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਭ੍ਰਸ੍ਤਨਿਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਮੁਦ੍ਯਤਂ ਪਾਦਪਸ਼ੈਲਹਸ੍ਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਟੋਕੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਦ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨੀਕਮਤਿਪ੍ਰਚਣ੍ਡ- ਮਾਲੋਕ੍ਯ ਰਾਮੋ ਭੁਜਗੇਨ੍ਦ੍ਰਬਾਹੁਃ। ਵਿਭੀषਣਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਿष੍ਠ- ਮੁਵਾਚ ਸੇਨਾਨੁਗਤਃ ਪृਥੁਸ਼੍ਰੀਃ
ਉਹ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਨਾਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਛਤ੍ਰਜੁष੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਸਾਸਿਸ਼ੂਲਾਯੁਧਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਜੁष੍ਟਮ੍। ਕਸ੍ਯੇਦਮਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਮਭੀਰੁਜੁष੍ਟਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋਪਮਨਾਗਜੁष੍ਟਮ੍
ਇਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੰਡਿਆਂ, ਧਜਿਆਂ ਤੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਭਾਲਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸੂਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤੇ ਜੋ ਨਿਡਰ ਹੈ, ਮਹਿੰਦਰ ਦੀ ਫੌਜ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਭੀषਣਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮਾਨਵੀਰ੍ਯਃ। ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਰਾਮਸ੍ਯ ਬਲਪ੍ਰਵੇਕਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਂਗਵਾਨਾਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਯੋऽਸੌ ਗਜਸ੍ਕਨ੍ਧਗਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਨਵੋਦਿਤਾਰ੍ਕੋਪਮਤਾਮ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰਃ। ਸਂਕਮ੍ਪਯਨ੍ਨਾਗਸ਼ਿਰੋऽਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ਹ੍ਯਕਮ੍ਪਨਂ ਤ੍ਵੇਨਮਵੇਹਿ ਰਾਜਨ੍
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਅਕੰਪਨ ਹੈ।
ਯੋऽਸੌ ਰਥਸ੍ਥੋ ਮृਗਰਾਜਕੇਤੁ- ਰ੍ਧੁਨ੍ਵਨ੍ ਧਨੁਃ ਸ਼ਕ੍ਰਧਨੁਃਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍। ਕਰੀਵ ਭਾਤ੍ਯੁਗ੍ਰਵਿਵृਤ੍ਤਦਂष੍ਟ੍ਰਃ ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਨ੍ਨਾਮ ਵਰਪ੍ਰਧਾਨਃ
ਜੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਇੰਦਰਜਿੱਤ ਹੈ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਤਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪੋ ਧਨ੍ਵੀ ਰਥਸ੍ਥੋऽਤਿਰਥੋऽਤਿਵੀਰਃ। ਵਿਸ੍ਫਾਰਯਂਸ਼੍ਚਾਪਮਤੁਲ੍ਯਮਾਨਂ ਨਾਮ੍ਨਾਤਿਕਾਯੋऽਤਿਵਿਵृਦ੍ਧਕਾਯਃ
ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਜਾਂ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨੀ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ, ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਤਿਕਾਯ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਯੋऽਸੌ ਨਵਾਰ੍ਕੋਦਿਤਤਾਮ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ੁ- ਰਾਰੁਹ੍ਯ ਘਣ੍ਟਾਨਿਨਦਪ੍ਰਣਾਦਮ੍। ਗਜਂ ਖਰਂ ਗਰ੍ਜਤਿ ਵੈ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਮਹੋਦਰੋ ਨਾਮ ਸ ਏष ਵੀਰਃ
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹਨ, ਜੋ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ 'ਖਰ' ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਮਹੋਦਰ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਸੂਰਮਾ।
ਯੋऽਸੌ ਹਯਂ ਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਭਾਣ੍ਡ- ਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਂਧ੍ਯਾਭ੍ਰਗਿਰਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍। ਪ੍ਰਾਸਂ ਸਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਮਰੀਚਿਨਦ੍ਧਂ ਪਿਸ਼ਾਚ ਏषੋऽਸ਼ਨਿਤੁਲ੍ਯਵੇਗਃ
ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਘੋੜੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਲਾ ਉਚੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਪਿਸਾਚ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਸ਼ੂਲਂ ਨਿਸ਼ਿਤਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭਂ ਕਿਂਕਰਵਜ੍ਰਵੇਗਮ੍। ਵृषੇਨ੍ਦ੍ਰਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਮਾਯਾਤਿ ਯੋऽਸੌ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ
ਜੋ ਤਿੱਖਾ ਭਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਤ੍ਰਿਸਿਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ।
ਅਸੌ ਚ ਜੀਮੂਤਨਿਕਾਸ਼ਰੂਪਃ ਕੁਮ੍ਭਃ ਪृਥੁਵ੍ਯੂਢਸੁਜਾਤਵਕ੍ਸ਼ਾਃ। ਸਮਾਹਿਤਃ ਪਨ੍ਨਗਰਾਜਕੇਤੁ- ਰ੍ਵਿਸ੍ਫਾਰਯਨ੍ ਯਾਤਿ ਧਨੁਰ੍ਵਿਧੁਨ੍ਵਨ੍
ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦਾ ਤੇ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਕੁੰਭ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਵਜ੍ਰਜੁष੍ਟਂ ਦੀਪ੍ਤਂ ਸਧੂਮਂ ਪਰਿਘਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ। ਆਯਾਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ੋਬਲਕੇਤੁਭੂਤੋ ਯੋऽਸੌ ਨਿਕੁਮ੍ਭੋऽਦ੍ਭੁਤਘੋਰਕਰ੍ਮਾ
ਜੋ ਸੋਨੇ ਤੇ ਵੱਜਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਜਲਦੀ ਚਮਕਦੀ ਗਦਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਫੌਜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਕੁੰਭ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਅਜੀਬ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਚਾਪਾਸਿਸ਼ਰੌਘਜੁष੍ਟਂ ਪਤਾਕਿਨਂ ਪਾਵਕਦੀਪ੍ਤਰੂਪਮ੍। ਰਥਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਭਾਤ੍ਯੁਦਗ੍ਰੋ ਨਰਾਨ੍ਤਕੋऽਸੌ ਨਗਸ਼ृਙ੍ਗਯੋਧੀ
ਜੋ ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਰਾਂਤਕ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੈष ਨਾਨਾਵਿਧਘੋਰਰੂਪੈ- ਰ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋष੍ਟ੍ਰਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਮृਗਾਸ਼੍ਵਵਕ੍ਤ੍ਰੈਃ । ਭੂਤੈਰ੍ਵृਤੋ ਭਾਤਿ ਵਿਵृਤ੍ਤਨੇਤ੍ਰੈ- ਰ੍ਯੋऽਸੌ ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦਰ੍ਪਹਨ੍ਤਾ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਬੱਘ, ਊਠ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੈਤਦਿਨ੍ਦੁਪ੍ਰਤਿਮਂ ਵਿਭਾਤਿ ਛਤ੍ਰਂ ਸਿਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ਼ਲਾਕਮਗ੍ਰ੍ਯਮ੍। ਅਤ੍ਰੈष ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਭੂਤੈਰ੍ਵृਤੋ ਰੁਦ੍ਰ ਇਵਾਵਭਾਤਿ
ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੁਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਸੌ ਕਿਰੀਟੀ ਚਲਕੁਣ੍ਡਲਾਸ੍ਯੋ ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋਪਮਭੀਮਕਾਯਃ। ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਵੈਵਸ੍ਵਤਦਰ੍ਪਹਨ੍ਤਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਃ ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਵਭਾਤਿ
ਇਹ ਜੋ ਮੁਕੁਟ ਪਹਿਨਿਆ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਹਿਲਦੇ ਕੁੰਡਲ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਮਾਣ ਤੋੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਵਿਭੀषਣਮਰਿਂਦਮਃ। ਅਹੋ ਦੀਪ੍ਤਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹਾਏ! ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਕਿੰਨਾ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।"