ਵਿਮੁਕ੍ਤੌ ਸ਼ਰਬਨ੍ਧੇਨ ਦृਸ਼੍ਯੇਤੇ ਤੌ ਰਣਾਜਿਰੇ। ਪਾਸ਼ਾਨਿਵ ਗਜੌ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਵਿਕ੍ਰਮੌ
ਹੁਣ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੇ ਬਹਾਦਰ ਹਨ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤੇषਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਚਿਨ੍ਤਾਸ਼ੋਕਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨੋऽਭਵਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਘੋਰੈਰ੍ਦਤ੍ਤਵਰੈਰ੍ਬਦ੍ਧੌ ਸ਼ਰੈਰਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮੈਃ। ਅਮੋਘੈਃ ਸੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾ ਯੁਧਿ
ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਦਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਣਾਂ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਅਮੋਘ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦੇ, ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਬਨ੍ਧਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਦਿ ਮੁਕ੍ਤੌ ਰਿਪੂ ਮਮ। ਸਂਸ਼ਯਸ੍ਥਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਮਨੁਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਬਲਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਾਂਧੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਨਿष੍ਫਲਾਃ ਖਲੁ ਸਂਵृਤ੍ਤਾਃ ਸ਼ਰਾਃ ਪਾਵਕਤੇਜਸਃ। ਆਦਤ੍ਤਂ ਯੈਸ੍ਤੁ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਰਿਪੂਣਾਂ ਜੀਵਿਤਂ ਮਮ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਉਹ ਬਾਣ, ਜੋ ਜੰਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਸਨ, ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨੁਰਗੋ ਯਥਾ। ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੁੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨਾਮਕ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਬਲੇਨ ਮਹਤਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮ। ਤ੍ਵਂ ਵਧਾਯਾਸ਼ੁ ਨਿਰ੍ਯਾਹਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਹ ਵਾਨਰੈਃ
ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ ਹੈਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਪੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ। ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਨृਪਾਲਯਾਤ੍
ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਅਭਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦ੍ ਦ੍ਵਾਰਂ ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੁਵਾਚ ਹ। ਤ੍ਵਰਯਸ੍ਵ ਬਲਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕਿਂ ਚਿਰੇਣ ਯੁਯੁਤ੍ਸਤਃ
ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰਨੀ?'
ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਬਲਾਨੁਗਃ। ਬਲਮੁਦ੍ਯੋਜਯਾਮਾਸ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਫੌਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਗਿਆਨੁਸਾਰ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜੋਰ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਤੇ ਬਦ੍ਧਘਣ੍ਟਾ ਬਲਿਨੋ ਘੋਰਰੂਪਾ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ। ਵਿਨਦ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍
ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ, ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਘੰਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ, ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਵਿਵਿਧਾਯੁਧਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਗਰਪਾਣਯਃ। ਗਦਾਭਿਃ ਪਟ੍ਟਿਸ਼ੈਰ੍ਦਣ੍ਡੈਰਾਯਸੈਰ੍ਮੁਸਲੈਰਪਿ
ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਲੇ, ਗਦਾ, ਡੰਡੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੱਟੇ ਤੇ ਮਸਲੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਪਰਿਘੈਰ੍ਭਿਨ੍ਦਿਪਾਲੈਸ਼੍ਚ ਭਲ੍ਲੈਃ ਪਾਸ਼ੈਃ ਪਰਸ਼੍ਵਧੈਃ। ਨਿਰ੍ਯਯੂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਘੋਰਾ ਨਰ੍ਦਨ੍ਤੋ ਜਲਦਾ ਯਥਾ
ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰੀਘ, ਸਲਿੰਗ, ਬਾਣ, ਫੰਦੇ, ਕੁਲ੍ਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਖਸ ਗੜਗੜਾਉਂਦੇ ਬਾਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲ ਪਏ।
ਰਥੈਃ ਕਵਚਿਨਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੇ ਧ੍ਵਜੈਸ਼੍ਚ ਸਮਲਂਕृਤੈਃ। ਸੁਵਰ੍ਣਜਾਲਵਿਹਿਤੈਃ ਖਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨਨੈਃ
ਕੁਝ ਰਾਖਸ ਕਵਚ ਪਾ ਕੇ, ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਖਚਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ।
ਹਯੈਃ ਪਰਮਸ਼ੀਘ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਗਜੈਸ਼੍ਚੈਵ ਮਦੋਤ੍ਕਟੈਃ। ਨਿਰ੍ਯਯੁਰ੍ਨੈਰ੍ऋਤਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾ ਇਵ ਦੁਰਾਸਦਾਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬਾਘ, ਬਾਘਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਔਖੇ, ਨਿਕਲ ਪਏ।
ਵृਕਸਿਂਹਮੁਖੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਖਰੈਃ ਕਨਕਭੂषਿਤੈਃ। ਆਰੁਰੋਹ ਰਥਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਖਰਨਿਃਸ੍ਵਨਃ
ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨੇ, ਭੇੜ ਤੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਖਚਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਣਾ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਖਚਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਵृਤਃ। ਹਸਨ੍ ਵੈ ਪਸ਼੍ਚਿਮਦ੍ਵਾਰਾਦ੍ਧਨੂਮਾਨ੍ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਧੂਮਰਾਕਸ਼, ਰਾਖਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਖੜਾ ਸੀ।
ਰਥਪ੍ਰਵਰਮਾਸ੍ਥਾਯ ਖਰਯੁਕ੍ਤਂ ਖਰਸ੍ਵਨਮ੍। ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਂ ਤੁ ਮਹਾਘੋਰਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥ 'ਤੇ, ਜੋ ਖਚਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ, ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗਤਾਃ ਕ੍ਰੂਰਾਃ ਸ਼ਕੁਨਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯषੇਧਯਨ੍। ਰਥਸ਼ੀਰ੍षੇ ਮਹਾਭੀਮੋ ਗृਧ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨਿਪਪਾਤ ਹ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਕ੍ਰੂਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਡਰਾਉਣਾ ਗਿਧ ਰਥ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਧ੍ਵਜਾਗ੍ਰੇ ਗ੍ਰਥਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਪੇਤੁਃ ਕੁਣਪਾਸ਼ਨਾਃ। ਰੁਧਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹਾਨ੍ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਕਬਨ੍ਧਃ ਪਤਿਤੋ ਭੁਵਿ
ਝੰਡੇ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਮਾਸ ਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਚਿੱਟਾ, ਰਕਤ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ, ਸਿਰ-ਵਿਗਣ ਧੜ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ।
ਵਿਸ੍ਵਰਂ ਚੋਤ੍ਸृਜਨ੍ਨਾਦਾਨ੍ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਨਿਪਾਤਿਤਃ। ਵਵਰ੍ष ਰੁਧਿਰਂ ਦੇਵਃ ਸਂਚਚਾਲ ਚ ਮੇਦਿਨੀ
ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਤੇ ਆ ਗਿਰਿਆ; ਖੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ।
ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਂ ਵਵੌ ਵਾਯੁਰ੍ਨਿਰ੍ਘਾਤਸਮਨਿਃਸ੍ਵਨਃ। ਤਿਮਿਰੌਘਾਵृਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨ ਚਕਾਸ਼ਿਰੇ
ਹਵਾ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ, ਗਰਜਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦੀ; ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਸ ਤੂਤ੍ਪਾਤਾਂਸ੍ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਭਯਾਵਹਾਨ੍। ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾਨ੍ ਸੁਘੋਰਾਂਸ਼੍ਚ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵ੍ਯਥਿਤੋऽਭਵਤ੍। ਮੁਮੁਹੂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪੁਰਃਸਰਾਃ
ਇਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਘਬਰਾਇਆ; ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਦੇ ਆਗੂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਭ ਹੱਕ-ਬੱਕ ਰਹਿ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸੁਭੀਮੋ ਬਹੁਭਿਰ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰੈ- ਰ੍ਵृਤੋऽਭਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਰਣੋਤ੍ਸੁਕੋ ਬਲੀ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਾਂ ਰਾਘਵਬਾਹੁਪਾਲਿਤਾਂ ਮਹੌਘਕਲ੍ਪਾਂ ਬਹੁ ਵਾਨਰੀਂ ਚਮੂਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਤ ਦਾ ਜਣੀ, ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਵੱਡੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਸੈਲਾਬ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਸੀ, ਦੇਖੀ।
thumb|ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਪੰਜਵੀਂ-ਦੂਜੀ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਮ੍। ਵਿਨੇਦੁਰ੍ਵਾਨਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਯੁਦ੍ਧਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਧੂਮਰਾਕਸ਼, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਗੂੰਜੇ।
ਤੇषਾਂ ਸੁਤੁਮੁਲਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਕਪਿਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪਾਦਪੈਰ੍ਘੋਰੈਰ੍ਨਿਘ੍ਨਤਾਂ ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਗਰੈਃ
ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਲਚਲ ਭਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਗੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਜਦੇ ਸਨ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਵਾਨਰਾ ਘੋਰਾ ਵਿਨਿਕृਤ੍ਤਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਵਾਨਰੈ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦ੍ਰੁਮੈਰ੍ਭੂਮਿਸਮੀਕृਤਾਃ
ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤ੍ਵਭਿਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਵਾਨਰਾਨ੍ ਨਿਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਃ। ਵਿਵ੍ਯਧੁਰ੍ਘੋਰਸਂਕਾਸ਼ੈਃ ਕਙ੍ਕਪਤ੍ਰੈਰਜਿਹ੍ਮਗੈਃ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕੀਲੇ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਗਲੇ ਦੇ ਪੰਨ੍ਹੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੱਜਦੇ ਸਨ।
ਤੇ ਗਦਾਭਿਸ਼੍ਚ ਭੀਮਾਭਿਃ ਪਟ੍ਟਿਸ਼ੈਃ ਕੂਟਮੁਦ੍ਗਰੈਃ। ਘੋਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਘੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤੈਃ
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਗੱਡਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਗੱਡਿਆਂ, ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਡਿਆਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਜਦੇ ਸਨ।