ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਸੁਪਰ੍ਣਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਰਾਮਂ ਚ ਨੀਰੁਜਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯੇ ਤੇषਾਂ ਵਨੌਕਸਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਸੁਪਰਨ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਜਗਾਮਾਕਾਸ਼ਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਸੁਪਰ੍ਣਃ ਪਵਨੋ ਯਥਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਾਰ ਚੱਕਰ ਲਾਏ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ।
ਨੀਰੁਜੌ ਰਾਘਵੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਃ। ਸਿਂਹਨਾਦਂ ਤਦਾ ਨੇਦੁਰ੍ਲਾਙ੍ਗੂਲਂ ਦੁਧੁਵੁਸ਼੍ਚ ਤੇ
ਜਦ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੇ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁੱਛਾਂ ਹਿਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਤੋ ਭੇਰੀਃ ਸਮਾਜਘ੍ਨੁਰ੍ਮृਦਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਵਾਦਯਨ੍। ਦਧ੍ਮੁਃ ਸ਼ਙ੍ਖਾਨ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਲਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਯਥਾਪੁਰਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਗਾਰੇ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਵਜਾਏ, ਸ਼ੰਖ ਫੂਕੇ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਅਪਰੇ ਸ੍ਫੋਟ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਵਾਨਰਾ ਨਗਯੋਧਿਨਃ। ਦ੍ਰੁਮਾਨੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਵਿਵਿਧਾਂਸ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਖ਼ਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਵਿਸृਜਨ੍ਤੋ ਮਹਾਨਾਦਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਤੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਨ੍। ਲਙ੍ਕਾਦ੍ਵਾਰਾਣ੍ਯੁਪਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯੋਦ੍ਧੁਕਾਮਾਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ
ਉਹ ਵਾਨਰ ਵੱਡੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਲ ਵਧੇ।
ਤੇषਾਂ ਸੁਭੀਮਸ੍ਤੁਮੁਲੋ ਨਿਨਾਦੋ ਬਭੂਵ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਯੂਥਪਾਨਾਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਨਿਦਾਘਸ੍ਯ ਯਥਾ ਘਨਾਨਾਂ ਨਾਦਃ ਸੁਭੀਮੋ ਨਦਤਾਂ ਨਿਸ਼ੀਥੇ
ਉਹ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ।
thumb|ਏਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸੁਣੋ, ਇਹ ਇਕਵੰਜਾ ਸਰਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਤੁਮੁਲਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹੌਜਸਾਮ੍। ਨਰ੍ਦਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਦਾ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਵਣਃ
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਿਆ, ਜਦੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਨਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਗਮ੍ਭੀਰਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਨਦਂ ਭृਸ਼ਮ੍। ਸਚਿਵਾਨਾਂ ਤਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਯਥਾਸੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਨਾਂ ਵਾਨਰਾਣਾਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ। ਬਹੂਨਾਂ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਨਾਦੋ ਮੇਘਾਨਾਮਿਵ ਗਰ੍ਜਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮਹਤੀ ਪ੍ਰੀਤਿਰੇਤੇषਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਤਥਾਹਿ ਵਿਪੁਲੈਰ੍ਨਾਦੈਸ਼੍ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਲਵਣਾਰ੍ਣਵਃ
ਇਹ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਹਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੌ ਤੁ ਬਦ੍ਧੌ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਅਯਂ ਚ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਨਾਦਃ ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਜਨਯਤੀਵ ਮੇ
ਪਰ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਚ ਵਚਨਂ ਚੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਉਵਾਚ ਨੈਰ੍ऋਤਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮੀਪਪਰਿਵਰ੍ਤਿਨਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਰ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਜ੍ਞਾਯਤਾਂ ਤੂਰ੍ਣਮੇਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਵਨੌਕਸਾਮ੍। ਸ਼ੋਕਕਾਲੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਹਰ੍षਕਾਰਣਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਕਿ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ।
ਤਥੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਸੁਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਕਾਰਮਧਿਰੁਹ੍ਯ ਚ। ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪਾਲਿਤਾਂ ਸੇਨਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤੌ ਚ ਮੁਕ੍ਤੌ ਸੁਘੋਰੇਣ ਸ਼ਰਬਨ੍ਧੇਨ ਰਾਘਵੌ। ਸਮੁਤ੍ਥਿਤੌ ਮਹਾਭਾਗੌ ਵਿषੇਦੁਃ ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਏ ਸਨ, ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਹृਦਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਦਵਰੁਹ੍ਯ ਤੇ। ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਘੋਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇ, ਉਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਡ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆ ਗਏ।
ਤਦਪ੍ਰਿਯਂ ਦੀਨਮੁਖਾ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸੁਰ੍ਯਥਾਵਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਾਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਉਦਾਸੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਮਾੜੀ ਖ਼ਬਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
ਯੌ ਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਨਿਬਦ੍ਧੌ ਸ਼ਰਬਨ੍ਧੇਨ ਨਿष੍ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਭੁਜੌ ਕृਤੌ
ਜੋ ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤੌ ਸ਼ਰਬਨ੍ਧੇਨ ਦृਸ਼੍ਯੇਤੇ ਤੌ ਰਣਾਜਿਰੇ। ਪਾਸ਼ਾਨਿਵ ਗਜੌ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਵਿਕ੍ਰਮੌ
ਹੁਣ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੇ ਬਹਾਦਰ ਹਨ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤੇषਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਚਿਨ੍ਤਾਸ਼ੋਕਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨੋऽਭਵਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਘੋਰੈਰ੍ਦਤ੍ਤਵਰੈਰ੍ਬਦ੍ਧੌ ਸ਼ਰੈਰਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮੈਃ। ਅਮੋਘੈਃ ਸੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾ ਯੁਧਿ
ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਦਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਣਾਂ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਅਮੋਘ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦੇ, ਇੰਦਰਜਿਤ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਬਨ੍ਧਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਦਿ ਮੁਕ੍ਤੌ ਰਿਪੂ ਮਮ। ਸਂਸ਼ਯਸ੍ਥਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਮਨੁਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਬਲਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬਾਂਧੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਨਿष੍ਫਲਾਃ ਖਲੁ ਸਂਵृਤ੍ਤਾਃ ਸ਼ਰਾਃ ਪਾਵਕਤੇਜਸਃ। ਆਦਤ੍ਤਂ ਯੈਸ੍ਤੁ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਰਿਪੂਣਾਂ ਜੀਵਿਤਂ ਮਮ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਉਹ ਬਾਣ, ਜੋ ਜੰਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਸਨ, ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨੁਰਗੋ ਯਥਾ। ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੁੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨਾਮਕ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਬਲੇਨ ਮਹਤਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮ। ਤ੍ਵਂ ਵਧਾਯਾਸ਼ੁ ਨਿਰ੍ਯਾਹਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਹ ਵਾਨਰੈਃ
ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ ਹੈਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਪੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ। ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਨृਪਾਲਯਾਤ੍
ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਅਭਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦ੍ ਦ੍ਵਾਰਂ ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੁਵਾਚ ਹ। ਤ੍ਵਰਯਸ੍ਵ ਬਲਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕਿਂ ਚਿਰੇਣ ਯੁਯੁਤ੍ਸਤਃ
ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰਨੀ?'
ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਬਲਾਨੁਗਃ। ਬਲਮੁਦ੍ਯੋਜਯਾਮਾਸ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਧੂਮਰਾਕਸ਼ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਫੌਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਗਿਆਨੁਸਾਰ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜੋਰ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।