ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਯੋਗਾਚ੍ਚ ਸ਼ਰੈਃ ਸਂਦਾਨਿਤੋऽਪਿ ਸਨ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰੁਧਿਰਂ ਨਿषਣ੍ਣਂ ਗਾਢਮਰ੍ਪਿਤਮ੍। ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੀਨਵਦਨਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਦਾਤੁਰਃ
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਡੂੰਘੀ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ, ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਸੀਤਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਲਬ੍ਧਯਾ ਜੀਵਿਤੇਨ ਵਾ। ਸ਼ਯਾਨਂ ਯੋऽਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਦ ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੈਂਦਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?
ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਸੀਤਾਸਮਾ ਨਾਰੀ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਵਿਚਿਨ੍ਵਤਾ। ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਮੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸਚਿਵਃ ਸਾਮ੍ਪਰਾਯਿਕਃ
ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਵਰਗੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਰਗਾ ਭਰਾ, ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਮਿਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ।
ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍। ਯਦਿ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਃ
ਜੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਮਾਤਰਂ ਕਿਂ ਨੁ ਕੈਕਯੀਮ੍। ਕਥਮਮ੍ਬਾਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਾਮ੍
ਮੈਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਕੈਕੇਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗਾ? ਤੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਝਲਕ ਵਾਸਤੇ ਤਰਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਵਾਂਗਾ?
ਵਿਵਤ੍ਸਾਂ ਵੇਪਮਾਨਾਂ ਚ ਵੇਪਨ੍ਤੀਂ ਕੁਰਰੀਮਿਵ। ਕਥਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਦਿ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਂ ਵਿਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੜੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜ ਕੇ ਕੰਬਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬ ਰਹੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੇ ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਧੀਰਜ ਦਿਵਾਂਗਾ?
ਕਥਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਭਰਤਂ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍। ਮਯਾ ਸਹ ਵਨਂ ਯਾਤੋ ਵਿਨਾ ਤੇਨਾਹਮਾਗਤਃ
ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਭਰਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਕੀ ਆਖਾਂਗਾ?
ਉਪਾਲਮ੍ਭਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੋਢੁਮਮ੍ਬਾਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾ। ਇਹੈਵ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਹਿ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ
ਸੁਮੀਤਰਾ ਮਾਂ ਦੀ ਝਿੜਕ ਮੈਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਜੀਉਣਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਧਿਙ੍ਮਾਂ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਾਣਮਨਾਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ਕृਤੇ ਹ੍ਯਸੌ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਤਿਤਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸ਼ਰਤਲ੍ਪੇ ਗਤਾਸੁਵਤ੍
ਮੈਂ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਯੋਗ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਵਿषਣ੍ਣਂ ਮਾਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਗਤਾਸੁਰ੍ਨਾਦ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਸਿ ਮਾਮਾਰ੍ਤਮਭਿਭਾषਿਤੁਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਮੰਝਲ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਬੇਜਾਨ ਪਿਆ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖੀ ਭਰਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਯੇਨਾਦ੍ਯ ਬਹਵੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਨਿਹਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ। ਤਸ੍ਯਾਮੇਵਾਦ੍ਯ ਸ਼ੂਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੇषੇ ਵਿਨਿਹਤਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈਂ।
ਸ਼ਯਾਨਃ ਸ਼ਰਤਲ੍ਪੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਸ਼ੋਣਿਤਪਰਿਸ੍ਰੁਤਃ। ਸ਼ਰਭੂਤਸ੍ਤਤੋ ਭਾਸਿ ਭਾਸ੍ਕਰੋऽਸ੍ਤਮਿਵ ਵ੍ਰਜਨ੍
ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਦਸ਼ਾ ਐਵੇਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਬਾਣਾਭਿਹਤਮਰ੍ਮਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋषੀਹ ਭਾषਿਤੁਮ੍। ਰੁਜਾ ਚਾਬ੍ਰੁਵਤੋ ਯਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਿਰਾਗੇਣ ਸੂਚ੍ਯਤੇ
ਤੀਰਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਵਿੱਛ ਘਾਵ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਦਰਦ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਕੁਝ ਆਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਯਥੈਵ ਮਾਂ ਵਨਂ ਯਾਨ੍ਤਮਨੁਯਾਤੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਅਹਮਪ੍ਯਨੁਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਥੈਵੈਨਂ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਇष੍ਟਬਨ੍ਧੁਜਨੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮਨੁਵ੍ਰਤਃ। ਇਮਾਮਦ੍ਯ ਗਤੋऽਵਸ੍ਥਾਂ ਮਮਾਨਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਨਯੈਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਸੁਰੁष੍ਟੇਨਾਪਿ ਵੀਰੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਨ ਸਂਸ੍ਮਰੇ। ਪਰੁषਂ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਂ ਤੁ ਕਦਾਚਨ
ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਦੇ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਰੁਖਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਆਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਸਸਰ੍ਜੈਕਵੇਗੇਨ ਪਞ੍ਚਬਾਣਸ਼ਤਾਨਿ ਯਃ। ਇष੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੇष੍ਵਧਿਕਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੀ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰੈਰਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਸੋऽਯਮੁਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਹਤਃ ਸ਼ੇਤੇ ਮਹਾਰ੍ਹਸ਼ਯਨੋਚਿਤਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਸੇਜਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਤੁ ਮਿਥ੍ਯਾ ਪ੍ਰਲਪ੍ਤਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਧਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਯਨ੍ਮਯਾ ਨ ਕृਤੋ ਰਾਜਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਵਿਭੀषਣਃ
ਜੋ ਝੂਠ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਚਮੁੱਚ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਪ੍ਰਤਿਯਾਤੁਮਿਤੋऽਰ੍ਹਸਿ। ਮਤ੍ਵਾ ਹੀਨਂ ਮਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਰਾਵਣੋऽਭਿਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸੁਗਰੀਵ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਇਥੋਂ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹਰ ਲਵੇਗਾ।
ਅਙ੍ਗਦਂ ਤੁ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਸੈਨ੍ਯਂ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍। ਸਾਗਰਂ ਤਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੀਲੇਨ ਚ ਨਲੇਨ ਚ
ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਨੀਲ ਤੇ ਨਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈ।
ਕृਤਂ ਹਿ ਸੁਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਯਦਨ੍ਯੈਰ੍ਦੁष੍ਕਰਂ ਰਣੇ। ऋਕ੍ਸ਼ਰਾਜੇਨ ਤੁष੍ਯਾਮਿ ਗੋਲਾਙ੍ਗੂਲਾਧਿਪੇਨ ਚ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।
ਅਙ੍ਗਦੇਨ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਮੈਨ੍ਦੇਨ ਦ੍ਵਿਵਿਦੇਨ ਚ। ਯੁਦ੍ਧਂ ਕੇਸਰਿਣਾ ਸਂਖ੍ਯੇ ਘੋਰਂ ਸਮ੍ਪਾਤਿਨਾ ਕृਤਮ੍
ਅੰਗਦ, ਮੈੰਦ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ ਤੇ ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ, ਉਹ ਸਭ ਵਧਾਈ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
ਗਵਯੇਨ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸ਼ਰਭੇਣ ਗਜੇਨ ਚ। ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਹਰਿਭਿਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਦਰ੍ਥੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਜੀਵਿਤੈਃ
ਗਵਯ, ਗਵਾਕ੍ਸ਼, ਸ਼ਰਭ, ਗਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵਾਰ ਗਏ, ਜੰਗ ਲੜੀ।
ਨ ਚਾਤਿਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਦੈਵਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਮਾਨੁषੈਃ। ਯਤ੍ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵਯਸ੍ਯੇਨ ਸੁਹृਦਾ ਵਾ ਪਰਂ ਮਮ
ਪਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਮਨੁੱਖੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭਾਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਦੋਸਤੀ ਜਾਂ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਭਵਤਾ ਧਰ੍ਮਭੀਰੁਣਾ। ਮਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਯਂ ਕृਤਮਿਦਂ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ
ਸੁਗਰੀਵ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਫਰਜ ਤੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਾ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵੇ ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥ। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਨਰਾਃ ਪਰਿਦੇਵਿਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਧਰ ਚਾਹੋ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋ ਪਏ।
ਵਰ੍ਤਯਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇऽਸ਼੍ਰੂਣਿ ਨੇਤ੍ਰੈਃ ਕृष੍ਣੇਤਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਲਾਲੀਆਂ ਭਰੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਨੀਕਾਨਿ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੀषਣਃ। ਆਜਗਾਮ ਗਦਾਪਾਣਿਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਯਤ੍ਰ ਰਾਘਵਃ
ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।