ਸਾ ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਪ੍ਤਵ੍ਰਤਮਾਗਤਮ੍। ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੀਤਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚ ਸਰਾਘਵਮ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ: 'ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖਾਂਗੀ?'
ਪਰਿਦੇਵਯਮਾਨਾਂ ਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਮਾ ਵਿषਾਦਂ ਕृਥਾ ਦੇਵਿ ਭਰ੍ਤਾਯਂ ਤਵ ਜੀਵਤਿ
ਜਦ ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਦੇਵੀ, ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੋ, ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜਿੰਦਾ ਹੈ।'
ਕਾਰਣਨਿ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਸਦृਸ਼ਾਨਿ ਚ। ਯਥੇਮੌ ਜੀਵਤੋ ਦੇਵਿ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਯੋਗ ਕਾਰਣ ਦੱਸਾਂਗੀ, ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਦੋ ਭਰਾ, ਜਿੰਦਾ ਹਨ, ਦੇਵੀ।
ਨਹਿ ਕੋਪਪਰੀਤਾਨਿ ਹਰ੍षਪਰ੍ਯੁਤ੍ਸੁਕਾਨਿ ਚ। ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੁਧਿ ਯੋਧਾਨਾਂ ਮੁਖਾਨਿ ਨਿਹਤੇ ਪਤੌ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਇਦਂ ਵਿਮਾਨਂ ਵੈਦੇਹਿ ਪੁष੍ਪਕਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ। ਦਿਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ ਨੇਦਂ ਯਦ੍ਯੇਤੌ ਗਤਜੀਵਿਤੌ
ਵੈਦੇਹੀ, ਇਹ ਵਿਹਾਰਕ ਰਥ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ, ਜੇ ਇਹ ਦੋ ਜਾਨ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ।
ਹਤਵੀਰਪ੍ਰਧਾਨਾ ਹਿ ਗਤੋਤ੍ਸਾਹਾ ਨਿਰੁਦ੍ਯਮਾ। ਸੇਨਾ ਭ੍ਰਮਤਿ ਸਂਖ੍ਯੇषੁ ਹਤਕਰ੍ਣੇਵ ਨੌਰ੍ਜਲੇ
ਜਿਸ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਯਤਨ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਪੱਟ ਵਾਲੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੀ ਹੈ।
ਇਯਂ ਪੁਨਰਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨਿ। ਸੇਨਾ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਮਯਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਨਿਵੇਦਿਤੌ
ਇਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਸੁਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਾ ਅਨੁਮਾਨੈਃ ਸੁਖੋਦਯੈਃ। ਅਹਤੌ ਪਸ਼੍ਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਸ੍ਨੇਹਾਦੇਤਦ੍ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ
ਤੂੰ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾ, ਇਹ ਚੰਗੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ; ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੇਖ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
ਅਨृਤਂ ਨੋਕ੍ਤਪੂਰ੍ਵਂ ਮੇ ਨ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮੈਥਿਲਿ। ਚਾਰਿਤ੍ਰਸੁਖਸ਼ੀਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸਿ ਮਨੋ ਮਮ
ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਆਖਾਂਗਾ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ; ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਸਭਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਸ ਗਈ ਹੈ।
ਨੇਮੌ ਸ਼ਕ੍ਯੌ ਰਣੇ ਜੇਤੁਂ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ। ਤਾਦृਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਯਾ ਚੋਦੀਰਿਤਂ ਤਵ
ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ, ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ; ਐਸਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਖਿਆ ਹੈ।
ਇਦਂ ਤੁ ਸੁਮਹਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰੈਃ ਪਸ਼੍ਯਸ੍ਵ ਮੈਥਿਲਿ। ਵਿਸਂਜ੍ਞੌ ਪਤਿਤਾਵੇਤੌ ਨੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ
ਹੁਣ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵੇਖ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਦੋਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੇ।
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਗਤਾਯੁषਾਮ੍। ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨੇषੁ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਰਂ ਭਵਤਿ ਵੈਕृਤਮ੍
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਂ ਚ ਦੁਃਖਂ ਚ ਮੋਹਂ ਚ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜੇ। ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਯੋਰਰ੍ਥੇ ਨਾਦ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਯਮਜੀਵਿਤੁਮ੍
ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ, ਗਮ ਤੇ ਭੁੱਲ ਭੁੱਲਾ ਦੇ; ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਅੱਜ ਜੀਉਣਾ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੀਤਾ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾ। ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰੁਵਾਚੇਮਾਮੇਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਮੈਥਿਲੀ
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖੀ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,' ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਵਿਮਾਨਂ ਪੁष੍ਪਕਂ ਤਤ੍ਤੁ ਸਂਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਮਨੋਜਵਮ੍। ਦੀਨਾ ਤ੍ਰਿਜਟਯਾ ਸੀਤਾ ਲਙ੍ਕਾਮੇਵ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਾ
ਫਿਰ, ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਹਾਨ ਵਾਪਸ ਕਰਕੇ, ਉਦਾਸ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਜਟਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪੁष੍ਪਕਾਦਵਰੁਹ੍ਯ ਸਾ। ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਮੇਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਾ
ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਪੁਸ਼ਪਕ ਤੋਂ ਉਤਰੀ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸੀਤਾ ਬਹੁਵृਕ੍ਸ਼ਖਣ੍ਡਾਂ ਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਹਾਰਭੂਮਿਮ੍। ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਪਰਂ ਵਿषਾਦਂ ਸਮੁਪਾਜਗਾਮ
ਸੀਤਾ, ਰਾਖਸ਼ਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਜ ਮਸਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਵਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ; ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।
thumb|ਨਵਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਵਿਚ, ਉਨੰਜਾ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।
ਘੋਰੇਣ ਸ਼ਰਬਨ੍ਧੇਨ ਬਦ੍ਧੌ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜੌ। ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੌ ਯਥਾ ਨਾਗੌ ਸ਼ਯਾਨੌ ਰੁਧਿਰੋਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਖੂਨ ਵਿਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਖਮੀ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸਸੁਗ੍ਰੀਵਮਹਾਬਲਾਃ। ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਤਸ੍ਥੁਃ ਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਸਨ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਯੋਗਾਚ੍ਚ ਸ਼ਰੈਃ ਸਂਦਾਨਿਤੋऽਪਿ ਸਨ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰੁਧਿਰਂ ਨਿषਣ੍ਣਂ ਗਾਢਮਰ੍ਪਿਤਮ੍। ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੀਨਵਦਨਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਦਾਤੁਰਃ
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਡੂੰਘੀ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ, ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਸੀਤਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਲਬ੍ਧਯਾ ਜੀਵਿਤੇਨ ਵਾ। ਸ਼ਯਾਨਂ ਯੋऽਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਦ ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੈਂਦਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?
ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਸੀਤਾਸਮਾ ਨਾਰੀ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਵਿਚਿਨ੍ਵਤਾ। ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਮੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸਚਿਵਃ ਸਾਮ੍ਪਰਾਯਿਕਃ
ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਵਰਗੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਰਗਾ ਭਰਾ, ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਮਿਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ।
ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍। ਯਦਿ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਃ
ਜੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਮਾਤਰਂ ਕਿਂ ਨੁ ਕੈਕਯੀਮ੍। ਕਥਮਮ੍ਬਾਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਾਮ੍
ਮੈਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਕੈਕੇਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂਗਾ? ਤੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਝਲਕ ਵਾਸਤੇ ਤਰਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਵਾਂਗਾ?
ਵਿਵਤ੍ਸਾਂ ਵੇਪਮਾਨਾਂ ਚ ਵੇਪਨ੍ਤੀਂ ਕੁਰਰੀਮਿਵ। ਕਥਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਦਿ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਂ ਵਿਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੜੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜ ਕੇ ਕੰਬਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬ ਰਹੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੇ ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਧੀਰਜ ਦਿਵਾਂਗਾ?
ਕਥਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਭਰਤਂ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍। ਮਯਾ ਸਹ ਵਨਂ ਯਾਤੋ ਵਿਨਾ ਤੇਨਾਹਮਾਗਤਃ
ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਭਰਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਕੀ ਆਖਾਂਗਾ?
ਉਪਾਲਮ੍ਭਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੋਢੁਮਮ੍ਬਾਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾ। ਇਹੈਵ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਹਿ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ
ਸੁਮੀਤਰਾ ਮਾਂ ਦੀ ਝਿੜਕ ਮੈਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਜੀਉਣਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਧਿਙ੍ਮਾਂ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਾਣਮਨਾਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ਕृਤੇ ਹ੍ਯਸੌ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਤਿਤਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸ਼ਰਤਲ੍ਪੇ ਗਤਾਸੁਵਤ੍
ਮੈਂ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਯੋਗ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।