ਅਦृਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਕੂਟਯੋਧੀ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ। ਬਬਨ੍ਧ ਸ਼ਰਬਨ੍ਧੇਨ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਉਹ ਧੋਖੇਬਾਜ ਰਾਤ ਦਾ ਵਾਸੀ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਤੌ ਤੇਨ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨਾਸ਼ੀਵਿषੈਃ ਸ਼ਰੈਃ। ਸਹਸਾਭਿਹਤੌ ਵੀਰੌ ਤਦਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤ ਵਾਨਰਾਃ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਘਾਇਲ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਵਾਨਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਰੂਪਸ੍ਤੁ ਯਦਾ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤ- ਸ੍ਤੌ ਬਾਧਿਤੁਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ। ਮਾਯਾਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤੁਂ ਸਮੁਪਾਜਗਾਮ ਬਬਨ੍ਧ ਤੌ ਰਾਜਸੁਤੌ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾ
ਜਦੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਪਣੀ ਸਪਸ਼ਟ ਅਕਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਂਤਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
thumb|ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ-ਚਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਗਤਿਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਦਿਦੇਸ਼ਾਤਿਬਲੋ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਨ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਦਸ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵੌ ਸੁषੇਣਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦੌ ਨੀਲਂ ਚ ਪ੍ਲਵਗਾਧਿਪਮ੍। ਅਙ੍ਗਦਂ ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਰਭਂ ਚ ਤਰਸ੍ਵਿਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੀਲ, ਵਾਲ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀਲੇ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਦ੍ਵਿਵਿਦਂ ਚ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਸਾਨੁਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ऋषਭਂ ਚਰ੍षਭਸ੍ਕਨ੍ਧਮਾਦਿਦੇਸ਼ ਪਰਂਤਪਃ
ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਹਨੂਮਾਨ, ਬਲਵਾਨ ਸਾਨੁਪ੍ਰਸਥ ਤੇ ਬਲਦ ਵਰਗੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ।
ਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਹਰਯੋ ਭੀਮਾਨੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਪਾਦਪਾਨ੍। ਆਕਾਸ਼ਂ ਵਿਵਿਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੱਸ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਣ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤੇषਾਂ ਵੇਗਵਤਾਂ ਵੇਗਮਿषੁਭਿਰ੍ਵੇਗਵਤ੍ਤਰੈਃ। ਅਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ ਪਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵਾਰਯਾਮਾਸ ਰਾਵਣਿਃ
ਪਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨੁਧਾਰੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਤਂ ਭੀਮਵੇਗਾ ਹਰਯੋ ਨਾਰਾਚੈਃ ਕ੍ਸ਼ਤਵਿਕ੍ਸ਼ਤਾਃ। ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਮੇਘੈਃ ਸੂਰ੍ਯਮਿਵਾਵृਤਮ੍
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਵਾਨਰ ਜਥੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਯੋਰੇਵ ਸਰ੍ਵਦੇਹਭਿਦਃ ਸ਼ਰਾਨ੍। ਭृਸ਼ਮਾਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਰਾਵਣਿਃ ਸਮਿਤਿਂਜਯਃ
ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਨਿਰਨ੍ਤਰਸ਼ਰੀਰੌ ਤੁ ਤਾਵੁਭੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾ ਵੀਰੌ ਪਨ੍ਨਗੈਃ ਸ਼ਰਤਾਂ ਗਤੈਃ
ਇੰਦਰਜਿੱਤ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ—ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਥਾਂ ਛੱਡੇ, ਸੱਪ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਲ ਦਿੱਤੇ।
ਤਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਰੁਧਿਰਂ ਬਹੁ। ਤਾਵੁਭੌ ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਤੇ ਪੁष੍ਪਿਤਾਵਿਵ ਕਿਂਸ਼ੁਕੌ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਵੱਧ ਕੇ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਐਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਕਿੰਸੁਕ ਦੇ ਰੁੱਖ।
ਤਤਃ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਚਯੋਪਮਃ। ਰਾਵਣਿਰ੍ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਵਾਕ੍ਯਮਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਗਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਕਾਜਲ ਵਰਗੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਮਨਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰੋऽਪਿ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਸਾਦਿਤੁਂ ਵਾਪਿ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯੁਵਾਮ੍
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਪ੍ਰਾਪਿਤਾਵਿषੁਜਾਲੇਨ ਰਾਘਵੌ ਕਙ੍ਕਪਤ੍ਰਿਣਾ। ਏष ਰੋषਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਨਯਾਮਿ ਯਮਸਾਦਨਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ, ਮੇਰੇ ਸੱਪ-ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਗਿੱਧ ਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਨਿਰ੍ਬਿਭੇਦ ਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਃ ਪ੍ਰਜਹਰ੍ष ਨਨਾਦ ਚ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਚਯਸ਼੍ਯਾਮੋ ਵਿਸ੍ਫਾਰ੍ਯ ਵਿਪੁਲਂ ਧਨੁਃ। ਭੂਯ ਏਵ ਸ਼ਰਾਨ੍ ਘੋਰਾਨ੍ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਮਹਾਮृਧੇ
ਟੁੱਟੇ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
ਤਤੋ ਮਰ੍ਮਸੁ ਮਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਮਜ੍ਜਯਨ੍ ਨਿਸ਼ਿਤਾਨ੍ ਸ਼ਰਾਨ੍। ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਯੋਰ੍ਵੀਰੋ ਨਨਾਦ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਵੀਰ ਜੋ ਨਬਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਨਬਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੱਜਾ ਕੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਗੂੰਜਦਾ ਰਿਹਾ।
ਬਦ੍ਧੌ ਤੁ ਸ਼ਰਬਨ੍ਧੇਨ ਤਾਵੁਭੌ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ। ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨ ਸ਼ੇਕਤੁਰਵੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਪ-ਤੀਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕ ਸਕੇ।
ਤਤੋ ਵਿਭਿਨ੍ਨਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੌ ਸ਼ਰਸ਼ਲ੍ਯਾਚਿਤੌ ਕृਤੌ। ਧ੍ਵਜਾਵਿਵ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਜ੍ਜੁਮੁਕ੍ਤੌ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਿਤੌ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦ ਕੇ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਕੱਟੀ ਹੋਵੇ।
ਤੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਚਲਿਤੌ ਵੀਰੌ ਮਰ੍ਮਭੇਦੇਨ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤੌ। ਨਿਪੇਤਤੁਰ੍ਮਹੇष੍ਵਾਸੌ ਜਗਤ੍ਯਾਂ ਜਗਤੀਪਤੀ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਨਬਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮਾਂ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੁਣ ਥੱਲੇ ਪਏ।
ਤੌ ਵੀਰਸ਼ਯਨੇ ਵੀਰੌ ਸ਼ਯਾਨੌ ਰੁਧਿਰੋਕ੍ਸ਼ਿਤੌ। ਸ਼ਰਵੇष੍ਟਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਾਵਾਰ੍ਤੌ ਪਰਮਪੀਡਿਤੌ
ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੈਜ ਉੱਤੇ ਪਏ, ਉਹ ਦੋ ਜਣੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਨਹ੍ਯਵਿਦ੍ਧਂ ਤਯੋਰ੍ਗਾਤ੍ਰੇ ਬਭੂਵਾਙ੍ਗੁਲਮਨ੍ਤਰਮ੍। ਨਾਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਂ ਨ ਚਾਧ੍ਵਸ੍ਤਮਾਕਰਾਗ੍ਰਾਦਜਿਹ੍ਮਗੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਇਕ ਉਂਗਲ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਥਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਛੇਦੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਸੀ ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਾਂ ਛੁਈ ਹੋਵੇ, ਨਾਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਵੇ।
ਤੌ ਤੁ ਕ੍ਰੂਰੇਣ ਨਿਹਤੌ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣਾ। ਅਸृਕ੍ ਸੁਸ੍ਰੁਵਤੁਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਜਲਂ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਵਿਵ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਕਰੂੜ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਛਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਇੰਝ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚਸ਼ਮੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ।
ਪਪਾਤ ਪ੍ਰਥਮਂ ਰਾਮੋ ਵਿਦ੍ਧੋ ਮਰ੍ਮਸੁ ਮਾਰ੍ਗਣੈਃ। ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾ ਯੇਨ ਪੁਰਾ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਃ
ਰਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਨਬਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਉਸੇ ਇੰਦਰਜਿੱਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਰੁਕ੍ਮਪੁਙ੍ਖੈਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਗ੍ਰੈ ਰਜੋਗਤਿਭਿਰਾਸ਼ੁਗੈਃ। ਨਾਰਾਚੈਰਰ੍ਧਨਾਰਾਚੈਰ੍ਭਲ੍ਲੈਰਞ੍ਜਲਿਕੈਰਪਿ। ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਵਤ੍ਸਦਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਿਂਹਦਂष੍ਟ੍ਰੈਃ ਕ੍ਸ਼ੁਰੈਸ੍ਤਥਾ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ—ਚੌੜੇ, ਅੱਧੇ ਚੌੜੇ, ਅਰਧਚੰਦ, ਹਥੇਲੀ ਆਕਾਰ, ਬੱਛੜੇ ਦੇ ਦੰਦ, ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੰਦ ਅਤੇ ਕਲੇਵਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ—ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ।
ਸ ਵੀਰਸ਼ਯਨੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇऽਵਿਜ੍ਯਮਾਵਿਧ੍ਯ ਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍। ਭਿਨ੍ਨਮੁष੍ਟਿਪਰੀਣਾਹਂ ਤ੍ਰਿਨਤਂ ਰੁਕ੍ਮਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹ ਵਿਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਣਤਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਮੋਠੀ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਵਕਰੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਾਣਪਾਤਾਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮਂ ਪਤਿਤਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍। ਸ ਤਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਰਾਸ਼ੋ ਜੀਵਿਤੇऽਭਵਤ੍
ਜਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਖੋ ਦਿੱਤੀ।