ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਜਨਕਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ। ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਵਿਰਰਾਮਾਥ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਉੱਚੇ ਜਨਕ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਫਿਰ ਠਹਿਰ ਗਿਆ।
thumb|ਏਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਵੰਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਹृष੍ਟਰੋਮਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਤਪਸੀ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਗੌਤਮਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਤਪਸਾ ਦ੍ਯੋਤਿਤਪ੍ਰਭਃ। ਰਾਮਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਗਤਃ
ਗੌਤਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤੌ ਨਿषਣ੍ਣੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦੋ ਨृਪਾਤ੍ਮਜੌ। ਸੁਖਾਸੀਨੌ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦੋਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਪਿ ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਮਮ ਮਾਤਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ। ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਯ ਤਪੋਦੀਰ੍ਘਮੁਪਾਗਤਾ
ਮੁਨੀ ਸ਼ੇਰ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ?
ਅਪਿ ਰਾਮੇ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਮ ਮਾਤਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ। ਵਨ੍ਯੈਰੁਪਾਹਰਤ੍ ਪੂਜਾਂ ਪੂਜਾਰ੍ਹੇ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਨਾਲ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਪੂਜਾ ਦਿੱਤੀ?
ਅਪਿ ਰਾਮਾਯ ਕਥਿਤਂ ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਪੁਰਾਤਨਮ੍। ਮਮ ਮਾਤੁਰ੍ਮਹਾਤੇਜੋ ਦੇਵੇਨ ਦੁਰਨੁष੍ਠਿਤਮ੍
ਕੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਕਿਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲਿਆ?
ਅਪਿ ਕੌਸ਼ਿਕ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਗੁਰੁਣਾ ਮਮ ਸਂਗਤਾ। ਮਮ ਮਾਤਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਰਾਮਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਤਃ
ਕੌਸ਼ਿਕਾ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਮੁਨੀ-ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ?
ਅਪਿ ਮੇ ਗੁਰੁਣਾ ਰਾਮਃ ਪੂਜਿਤਃ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜ। ਇਹਾਗਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਏ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ?
ਅਪਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਮਨਸਾ ਗੁਰੁਰ੍ਮੇ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜ। ਇਹਾਗਤੇਨ ਰਾਮੇਣ ਪੂਜਿਤੇਨਾਭਿਵਾਦਿਤਃ
ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਏ, ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਮ ਤੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਲਿਆ?
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦਂ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞੋ ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਮ੍
ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਜੋ ਬੋਲ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਮਯਾ। ਸਂਗਤਾ ਮੁਨਿਨਾ ਪਤ੍ਨੀ ਭਾਰ੍ਗਵੇਣੇਵ ਰੇਣੁਕਾ
ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੀਤਾ; ਪਤਨੀ ਮੁਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਣੁਕਾ ਭਾਰਗਵ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸਿ ਰਾਘਵ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮਹਰ੍षਿਮਪਰਾਜਿਤਮ੍
ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਇਆ, ਰਾਘਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਕਰ੍ਮਾ ਤਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਰਮਿਤਪ੍ਰਭਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯੇਨਂ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਅਣਗਣ ਹੈ, ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਿਸ਼ੀ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਧਨ੍ਯਤਰੋ ਰਾਮ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋऽਨ੍ਯੋ ਭੁਵਿ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਗੋਪ੍ਤਾ ਕੁਸ਼ਿਕਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਯੇਨ ਤਪ੍ਤਂ ਮਹਤ੍ਤਪਃ
ਰਾਮ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਤੈਥੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ; ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਤੇਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਚਾਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਯਥਾਬਲਂ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਰਾਜਾऽऽਸੀਦੇष ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਮਰਿਂਦਮਃ। ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਕृਤਵਿਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੇਕ ਦਿਲ ਸੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ ਕੁਸ਼ੋ ਨਾਮ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਕੁਸ਼ਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਕੁਸ਼ਨਾਭਃ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ਾ ਸੀ; ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਸੀ।
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸੁਤਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਦ੍ ਗਾਧਿਰਿਤ੍ਯੇਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਗਾਧੇਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਾਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੁਬ ਸਾਰਥਤਾ ਹੋਈ; ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਮੇਦਿਨੀਮ੍। ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਮਕਾਰਯਤ੍
ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਰੂਥਿਨੀਮ੍। ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਪਰਿਵृਤਃ ਪਰਿਚਕ੍ਰਾਮ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਨਗਰਾਣਿ ਚ ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਸਰਿਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਗਿਰੀਨ੍। ਆਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਰਾਜਾ ਵਿਚਰਨ੍ਨਾਜਗਾਮ ਹ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਰਾਜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਲਤਾਦ੍ਰੁਮਮ੍। ਨਾਨਾਮृਗਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵਲੋਂ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਂਨਰੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍। ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਹਰਿਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਜਸਙ੍ਘਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਗਣਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਸੇਵਿਤਮ੍। ਤਪਸ਼੍ਚਰਣਸਂਸਿਦ੍ਧੈਰਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਸੀ।
ਸਤਤਂ ਸਂਕੁਲਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਲ੍ਪੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ। ਅਬ੍ਭਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਾਸ਼ਨੈਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਾਣੀ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਹਵਾ 'ਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨੈਰ੍ਦਾਨ੍ਤੈਰ੍ਜਿਤਦੋषੈਰ੍ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ। ऋषਿਭਿਰ੍ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਜਪਹੋਮਪਰਾਯਣੈਃ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯੈਰ੍ਵੈਖਾਨਸੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮਨ੍ਤਾਦੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍। ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਿਵਾਪਰਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਜਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਰੌਣਕਦਾਰ ਸੀ; ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।