ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਥਿਤੌ ਰਾਮਂ ਨਿਰਾਸ਼ੌ ਜੀਵਿਤੇ ਤਥਾ। ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟੌ ਭੀਤੌ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮੂਚਤੁਃ
ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੋਨੋ ਡਰ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।
ਆਵਾਮਿਹਾਗਤੌ ਸੌਮ੍ਯ ਰਾਵਣਪ੍ਰਹਿਤਾਵੁਭੌ। ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੁਂ ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਿਦਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਦੋਨੋ ਇੱਥੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਾਂ। ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਲਈਏ।
ਤਯੋਸ੍ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ। ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦਿ ਦृष੍ਟਂ ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਯਂ ਵਾ ਸੁਸਮਾਹਿਤਾਃ। ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਵਾ ਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਛਨ੍ਦਤਃ ਪ੍ਰਤਿਗਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਅਥ ਕਿਂਚਿਦਦृष੍ਟਂ ਵਾ ਭੂਯਸ੍ਤਦ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਥਃ। ਵਿਭੀषਣੋ ਵਾ ਕਾਤ੍ਸ੍ਰ੍ਨ੍ਯੇਨ ਪੁਨਃ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਕੁਝ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਾਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਨ ਚੇਦਂ ਗ੍ਰਹਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭੇਤਵ੍ਯਂ ਜੀਵਿਤਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਨ੍ਯਸ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੌ ਗृਹੀਤੌ ਚ ਨ ਦੂਤੌ ਵਧਮਰ੍ਹਥਃ
ਫੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਫੜੇ ਗਏ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨੌ ਚ ਵਿਮੁਞ੍ਚੇਮੌ ਚਾਰੌ ਰਾਤ੍ਰਿਂਚਰਾਵੁਭੌ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਵਿਭੀषਣ ਵਿਕਰ੍षਿਣੌ
ਇਹ ਦੋਨੋ ਚੁਪ ਚਾਪ ਆਏ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚਰਾਸੂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਾਸੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਤੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਧਨਦਾਨੁਜਃ। ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਰਾਜਾ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਮਮ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋ ਵੱਡੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਧਨ ਦੇ ਭਰਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਦੱਸੋ।
ਯਦ੍ ਬਲਂ ਤ੍ਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸੀਤਾਂ ਮੇ ਹृਤਵਾਨਸਿ। ਤਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਯਥਾਕਾਮਂ ਸਸੈਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਬਾਨ੍ਧਵਃ
ਜਿਸ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਖਾ।
ਸ਼੍ਵਃ ਕਾਲ੍ਯੇ ਨਗਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਸਤੋਰਣਾਮ੍। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਚ ਬਲਂ ਪਸ਼੍ਯ ਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਧ੍ਵਂਸਿਤਂ ਮਯਾ
ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੇ ਦਰਵਾਜੇ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ।
ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਸਮਾਦਿष੍ਟੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ ਸ਼ੁਕਸਾਰਣੌ। ਜਯੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਨਨ੍ਦ੍ਯੈਨਂ ਰਾਘਵਂ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਸਾਰਣ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ 'ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਆਗਮ੍ਯ ਨਗਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਮਬ੍ਰੂਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਮ੍। ਵਿਭੀषਣਗृਹੀਤੌ ਤੁ ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰ
ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸਾਨੂੰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਮਰਨ ਲਈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।'
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨਾ ਮੁਕ੍ਤੌ ਰਾਮੇਣਾਮਿਤਤੇਜਸਾ। ਏਕਸ੍ਥਾਨਗਤਾ ਯਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਾਃ
ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਸਨ—
ਲੋਕਪਾਲਸਮਾਃ ਸ਼ੂਰਾਃ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਰਾ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਾਃ। ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਲ੍ਁਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਵਿਭੀषਣਃ
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੂਰੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਤੇ ਦਿਲੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹਨ: ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਲਖ਼ਮਣ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਏਤੇ ਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਸਤੋਰਣਾਮ੍
ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਿਲੇਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਿਲੇ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਸਂਕ੍ਰਾਮਯਿਤੁਂ ਸਰ੍ਵੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਵਾਨਰਾਃ। ਯਾਦृਸ਼ਂ ਤਦ੍ਧਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਹਰਣਾਨਿ ਚ
ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ, ਉਖਾੜਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ; ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਉਸਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ।
ਵਧਿष੍ਯਤਿ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਮੇਕਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ। ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਗੁਪ੍ਤਾ ਸਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਚ ਵਾਹਿਨੀ। ਬਭੂਵ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਤਰਾ ਸਰ੍ਵੈਰਪਿ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿਣ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਫੌਜ ਐਸਾ ਅਜੈਯ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦੇ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਯੋਧਾ ਧ੍ਵਜਿਨੀ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਂ ਵਨੌਕਸਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਯੋਦ੍ਧੁਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍। ਅਲਂ ਵਿਰੋਧੇਨ ਸ਼ਮੋ ਵਿਧੀਯਤਾਂ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਂ ਦਾਸ਼ਰਥਾਯ ਮੈਥਿਲੀ
ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਸਦੇ ਯੋਧੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ; ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਥਿਲੀ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
thumb|षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਛਬੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਦ੍ਵਚਃ ਸਤ੍ਯਮਕ੍ਲੀਬਂ ਸਾਰਣੇਨਾਭਿਭਾषਿਤਮ੍। ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਵਣੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ਸਾਰਣਮ੍
ਸਾਰਣ ਵਲੋਂ ਕਹੇ ਸੱਚੇ ਤੇ ਨਿਡਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰਣ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦਿ ਮਾਮਭਿਯੁਞ੍ਜੀਰਨ੍ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਦਾਨਵਾਃ। ਨੈਵ ਸੀਤਾਮਹਂ ਦਦ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਭਯਾਦਪਿ
ਜੇਕਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਲੜਨ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਸੌਮ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਹਰਿਭਿਃ ਪੀਡਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍। ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਦਾਨਮਦ੍ਯੈਵ ਸੀਤਾਯਾਃ ਸਾਧੁ ਮਨ੍ਯਸੇ
ਪਰ ਤੂੰ, ਮਿੱਠਾ ਮਨੁੱਖ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਕੋ ਹਿ ਨਾਮ ਸਪਤ੍ਨੋ ਮਾਂ ਸਮਰੇ ਜੇਤੁਮਰ੍ਹਤਿ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ
ਕੌਣ ਮੇਰਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ?' ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਰੁਖਾ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।
ਆਰੁਰੋਹ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਸਾਦਂ ਹਿਮਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍। ਬਹੁਤਾਲਸਮੁਤ੍ਸੇਧਂ ਰਾਵਣੋऽਥ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਫਿਰ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਬਹੁਤ ਪਾਲਮਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਮਹਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤੋ ਰਾਵਣਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ। ਪਸ਼੍ਯਮਾਨਃ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਤਂ ਪਰ੍ਵਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਨਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਦੋ ਚਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪृਥਿਵੀਦੇਸ਼ਂ ਸੁਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਲਵਂਗਮੈਃ। ਤਦਪਾਰਮਸਹ੍ਯਂ ਚ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਬਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਤਾਕਤ ਵੀ।
ਆਲੋਕ੍ਯ ਰਾਵਣੋ ਰਾਜਾ ਪਰਿਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਾਰਣਮ੍। ਏषਾਂ ਕੇ ਵਾਨਰਾ ਮੁਖ੍ਯਾਃ ਕੇ ਸ਼ੂਰਾਃ ਕੇ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਕੌਣ ਬਹਾਦਰ ਹਨ, ਤੇ ਕੌਣ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ?'
ਕੇ ਪੂਰ੍ਵਮਭਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਕੇषਾਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਕੇ ਵਾ ਯੂਥਪਯੂਥਪਾਃ
ਕੌਣ ਵੱਡੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ? ਸੁਗਰੀਵ ਕਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਯੂਥਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ?
ਸਾਰਣਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਂਪ੍ਰਭਾਵਾਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ। ਸਾਰਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਤਃ
ਸਾਰਣ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਾਰਣ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਆਬਭਾषੇऽਥ ਮੁਖ੍ਯਜ੍ਞੋ ਮੁਖ੍ਯਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਨੌਕਸਃ। ਏष ਯੋऽਭਿਮੁਖੋ ਲਙ੍ਕਾਂ ਨਰ੍ਦਂਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਾਨਰਃ
ਫਿਰ, ਜੋ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਿਆ: 'ਉਹ ਵਾਨਰ ਜੋ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਗੂੰਜਦਾ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਖੀ ਹੈ।'