ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਰਾਵਣ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਸੁਰੈਃ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿ ਮੂਢ ਗੁਪ੍ਤਃ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਃ ਸੂਰ੍ਯਪਥਂ ਗਤੋऽਪਿ ਤਥੈਵ ਪਾਤਾਲਮਨੁਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ। ਗਿਰੀਸ਼ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਸਂਗਤੋ ਵਾ ਹਤੋऽਸਿ ਰਾਮੇਣ ਸਹਾਨੁਜਸ੍ਤ੍ਵਮ੍
ਰਾਵਣ, ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਲੁਕ ਜਾਵੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਵੇਂ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਵੇਂ—ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ।
ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਨ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਤ੍ਰਾਤਾਰਂ ਨਾਨੁਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਨ ਚਾਸੁਰਮ੍
ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ।
ਅਵਧੀਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਰਾਵृਦ੍ਧਂ ਗृਧ੍ਰਰਾਜਂ ਜਟਾਯੁषਮ੍। ਕਿਂ ਨੁ ਤੇ ਰਾਮਸਾਂਨਿਧ੍ਯੇ ਸਕਾਸ਼ੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ। ਹृਤਾ ਸੀਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਯਾਂ ਤ੍ਵਂ ਗृਹ੍ਯ ਨ ਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ ਜਟਾਯੂ, ਗਿਧਾਂ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਹੁਣ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਤੂੰ ਸੀਤਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਸਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਮਹਾਬਲਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦੁਰਾਧਰ੍षਂ ਸੁਰੈਰਪਿ। ਨ ਬੁਧ੍ਯਸੇ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਯਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਹਰਿष੍ਯਤਿ
ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਹੈ, ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਲਿਸੁਤੋऽਪ੍ਯਙ੍ਗਦੋ ਹਰਿਸਤ੍ਤਮਃ। ਨਾਯਂ ਦੂਤੋ ਮਹਾਰਾਜ ਚਾਰਕਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ
ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੂਤ ਜਾਂ ਚਾਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।'
ਤੁਲਿਤਂ ਹਿ ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਮਨੇਨ ਤਵ ਤਿष੍ਠਤਾ। ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਮਾਗਮਲ੍ਲਙ੍ਕਾਮੇਤਦ੍ਧਿ ਮਮ ਰੋਚਤੇ
ਇਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਫੜ ਲਵੋ, ਮਹਾਬਲੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਮਾਦਿष੍ਟਾਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਲੀਮੁਖਾਃ। ਜਗृਹੁਸ਼੍ਚ ਬਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮਨਾਥਵਤ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉੱਠੇ, ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇਸਾਹਾਰਾ ਵਾਂਗ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਤੁ ਵਾਨਰੈਸ਼੍ਚਣ੍ਡੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੈਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ। ਵ੍ਯਾਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਮਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਲੁਪ੍ਯੇਤੇ ਮੇ ਬਲਾਤ੍ ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਭਿਦ੍ਯੇਤੇ ਮੇ ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਉਥੇ, ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਉਹ ਕਠੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।'
ਯਾਂ ਚ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਮਰਿष੍ਯਾਮਿ ਜਾਯੇ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਚ ਯਾਮਹਮ੍। ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕਾਲੇ ਯਨ੍ਮਯਾ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਕृਤਮ੍। ਸਰ੍ਵਂ ਤਦੁਪਪਦ੍ਯੇਥਾ ਜਹ੍ਯਾਂ ਚੇਦ੍ ਯਦਿ ਜੀਵਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਰਾਤ ਮੈਂ ਮਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਰਾਤ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਜੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋਣੀ ਹੈ।
ਨਾਘਾਤਯਤ੍ ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਰਿਦੇਵਿਤਮ੍। ਵਾਨਰਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਮੋ ਮੁਚ੍ਯਤਾਂ ਦੂਤ ਆਗਤਃ
ਰਾਮ ਨੇ, ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਦੂਤ ਛੱਡ ਦਿਓ।'
thumb|ਏਕਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਇੱਕਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਸਾਗਰਵੇਲਾਯਾਂ ਦਰ੍ਭਾਨਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਰਾਘਵਃ। ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇ ਮਹੋਦਧੇਃ
ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾ ਪਿਆ।
ਬਾਹੁਂ ਭੁਜਙ੍ਗਭੋਗਾਭਮੁਪਧਾਯਾਰਿਸੂਦਨਃ। ਜਾਤਰੂਪਮਯੈਸ਼੍ਚੈਵ ਭੂषਣੈਰ੍ਭੂषਿਤਂ ਪੁਰਾ
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਬਾਂਹ ਸੱਪ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਣਿਕਾਞ੍ਚਨਕੇਯੂਰਮੁਕ੍ਤਾਪ੍ਰਵਰਭੂषਣੈਃ। ਭੁਜੈਃ ਪਰਮਨਾਰੀਣਾਮਭਿਮृष੍ਟਮਨੇਕਧਾ
ਉਸ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ, ਮਣਕਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੇਯੂਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਗਹਣੇ ਸਨ, ਜੋ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਛੂਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਭਿਸੇਵਿਤਮ੍। ਬਾਲਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦਨੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਬਾਂਹ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਯਨੇ ਚੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇਨ ਸੀਤਾਯਾਃ ਸ਼ੋਭਿਤਂ ਪੁਰਾ। ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯੇਵ ਸਮ੍ਭੋਗਂ ਗਙ੍ਗਾਜਲਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਇਹੀ ਬਾਂਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਗ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਂਯੁਗੇ ਯੁਗਸਂਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਸ਼ੋਕਵਰ੍ਧਨਮ੍। ਸੁਹृਦਾਂ ਨਨ੍ਦਨਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਸਾਗਰਾਨ੍ਤਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਾਂਹ ਜਗ ਦਾ ਅੰਤ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ, ਲੰਮੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਅਸ੍ਯਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਸਵ੍ਯਂ ਜ੍ਯਾਘਾਤਵਿਹਤਤ੍ਵਚਮ੍। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਬਾਹੁਂ ਮਹਾਪਰਿਘਸਂਨਿਭਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੀ ਰਸਸੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਤੇ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਡੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵਿਛਾ ਲਿਆ।
ਗੋਸਹਸ੍ਰਪ੍ਰਦਾਤਾਰਂ ਹ੍ਯੁਪਧਾਯ ਭੁਜਂ ਮਹਤ੍। ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਤਰਣਂ ਵਾਥ ਮਰਣਂ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਵਾ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਾਂਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਿਛਾ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਅੱਜ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਇਥੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਇਤਿ ਰਾਮੋ ਧृਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮਹੋਦਧਿਮ੍। ਅਧਿਸ਼ਿष੍ਯੇ ਚ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਿਯਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ, ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਕੁਸ਼ਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਮਹੀਤਲੇ। ਨਿਯਮਾਦਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋऽਭਿਜਗ੍ਮਤੁਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਵਿਛੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤਾ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲੰਘ ਗਈਆਂ।
ਸ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋषਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਯਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਃ। ਉਪਾਸਤ ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਸਾਗਰਂ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਮ੍
ਉਥੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਮ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤੇ ਰੂਪਂ ਮਨ੍ਦੋ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਾਗਰਃ। ਪ੍ਰਯਤੇਨਾਪਿ ਰਾਮੇਣ ਯਥਾਰ੍ਹਮਭਿਪੂਜਿਤਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਆਲਸੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਨ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਾਮੋ ਰਕ੍ਤਾਨ੍ਤਲੋਚਨਃ। ਸਮੀਪਸ੍ਥਮੁਵਾਚੇਦਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸੁਭਾਗੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਵਲੇਪਃ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਯਃ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਪ੍ਰਸ਼ਮਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਚੈਵ ਆਰ੍ਜਵਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਤਾ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਠੰਢ-ਚੈਨ, ਸਬਰ, ਸਿੱਧਾਈ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ—
ਅਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਫਲਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਨਿਰ੍ਗੁਣੇषੁ ਸਤਾਂ ਗੁਣਾਃ। ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਨਂ ਦੁष੍ਟਂ ਧृष੍ਟਂ ਵਿਪਰਿਧਾਵਕਮ੍
—ਇਹ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸਿਰਫ ਕਾਬਲ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਕੰਮੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੇ, ਮਾੜਾ, ਬੇਅਦਬ ਤੇ ਉੱਤਮੜ ਹੋਵੇ—
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੋਤ੍ਸृष੍ਟਦਣ੍ਡਂ ਚ ਲੋਕਃ ਸਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਮ੍। ਨ ਸਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਨ ਸਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਯਸ਼ਃ
—ਜਗਤ ਸਦਾ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਨਾ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਨਾਮ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਞ੍ਜਯੋ ਵਾ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ। ਅਦ੍ਯ ਮਦ੍ਬਾਣਨਿਰ੍ਭਗ੍ਨੈਰ੍ਮਕਰੈਰ੍ਮਕਰਾਲਯਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਨਿਰੁਦ੍ਧਤੋਯਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪ੍ਲਵਦ੍ਭਿਃ ਪਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਃ। ਭੋਗਿਨਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਭੋਗਾਨਿ ਮਯਾ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਹੇ ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਦੇਖੋ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਤਰਦੇ ਨੇ, ਓਥੇ ਪਾਣੀ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤੋੜੇ ਹੋਏ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਵੇਖ।
ਮਹਾਭੋਗਾਨਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਂ ਕਰਿਣਾਂ ਚ ਕਰਾਨਿਹ। ਸਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ੁਕ੍ਤਿਕਾਜਾਲਂ ਸਮੀਨਮਕਰਂ ਤਥਾ
ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਵੀ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਂਪਾਂ ਦੇ ਛਿਲਕੇ, ਘੋਗਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਜਲ-ਜੀਵ ਹਨ।