ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਮੁਪਰ੍ਯੁਪਰਿ ਸਾਗਰਮ੍। ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਹ੍ਯਮ੍ਬਰੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਦੂਰ ਤੱਕ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਡਦਿਆਂ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਂ ਯਥਾऽऽਦਿष੍ਟਂ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ। ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪਯਨ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਤੂਰ੍ਣਮਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਵਾਨਰਾਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹੀ, ਵਾਨਰ ਜਲਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਪਏ।
ਪ੍ਰਾਪਦ੍ਯਨ੍ਤ ਤਦਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਲੋਪ੍ਤੁਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਚ ਮੁष੍ਟਿਭਿਃ। ਸਰ੍ਵੈਃ ਪ੍ਲਵਂਗੈਃ ਪ੍ਰਸਭਂ ਨਿਗृਹੀਤੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲਈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਗਗਨਾਦ੍ ਭੂਤਲੇ ਚਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਾਵਤਾਰਿਤਃ। ਵਾਨਰੈਃ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਕੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।
ਨ ਦੂਤਾਨ੍ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਵਾਰ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਸਾਧੁ ਵਾਨਰਾਃ। ਯਸ੍ਤੁ ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਤਂ ਭਰ੍ਤੁਃ ਸ੍ਵਮਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰਯੇਤ੍। ਅਨੁਕ੍ਤਵਾਦੀ ਦੂਤਃ ਸਨ੍ ਸ ਦੂਤੋ ਵਧਮਰ੍ਹਤਿ
ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਵਾਨਰੋ, ਆਪਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕੋ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਹ ਗੱਲ ਕਹੇ ਜੋ ਆਖੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਦੂਤ ਮਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਰਾਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਰਿਦੇਵਿਤਮ੍। ਉਵਾਚ ਮਾਵਧਿष੍ਟੇਤਿ ਘ੍ਨਤਃ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਰ੍षਭਾਨ੍
ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਖਿਆ, 'ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ।'
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮ। ਕਿਂ ਮਯਾ ਖਲੁ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਰਾਵਣੋ ਲੋਕਰਾਵਣਃ
ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਾਵਣ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਸ ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਲਵਗਾਧਿਪਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਨਾਮृषਭੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਜਨੀਚਰਸ੍ਯ ਚਾਰਂ ਸ਼ੁਕਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਨ ਮੇऽਸਿ ਮਿਤ੍ਰਂ ਨ ਤਥਾਨੁਕਮ੍ਪ੍ਯੋ ਨ ਚੋਪਕਰ੍ਤਾਸਿ ਨ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯੋऽਸਿ। ਅਰਿਸ਼੍ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਹਾਨੁਬਨ੍ਧ- ਸ੍ਤਤੋऽਸਿ ਵਾਲੀਵ ਵਧਾਰ੍ਹ ਵਧ੍ਯਃ
ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ, ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਮਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
ਨਿਹਨ੍ਮ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸਸੁਤਂ ਸਬਨ੍ਧੁਂ ਸਜ੍ਞਾਤਿਵਰ੍ਗਂ ਰਜਨੀਚਰੇਸ਼। ਲਙ੍ਕਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਾਂ ਮਹਤਾ ਬਲੇਨ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸਮੇਤ੍ਯ ਭਸ੍ਮ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਜਾਤੀ-ਵਰਗ ਸਮੇਤ, ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਰਾਵਣ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਸੁਰੈਃ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿ ਮੂਢ ਗੁਪ੍ਤਃ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਃ ਸੂਰ੍ਯਪਥਂ ਗਤੋऽਪਿ ਤਥੈਵ ਪਾਤਾਲਮਨੁਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ। ਗਿਰੀਸ਼ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਸਂਗਤੋ ਵਾ ਹਤੋऽਸਿ ਰਾਮੇਣ ਸਹਾਨੁਜਸ੍ਤ੍ਵਮ੍
ਰਾਵਣ, ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਚਾਹੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਲੁਕ ਜਾਵੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਵੇਂ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਵੇਂ—ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ।
ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਨ ਪਿਸ਼ਾਚਂ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਤ੍ਰਾਤਾਰਂ ਨਾਨੁਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਨ ਚਾਸੁਰਮ੍
ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ।
ਅਵਧੀਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਰਾਵृਦ੍ਧਂ ਗृਧ੍ਰਰਾਜਂ ਜਟਾਯੁषਮ੍। ਕਿਂ ਨੁ ਤੇ ਰਾਮਸਾਂਨਿਧ੍ਯੇ ਸਕਾਸ਼ੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ। ਹृਤਾ ਸੀਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਯਾਂ ਤ੍ਵਂ ਗृਹ੍ਯ ਨ ਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ ਜਟਾਯੂ, ਗਿਧਾਂ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਹੁਣ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਤੂੰ ਸੀਤਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਸਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਮਹਾਬਲਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦੁਰਾਧਰ੍षਂ ਸੁਰੈਰਪਿ। ਨ ਬੁਧ੍ਯਸੇ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਯਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਹਰਿष੍ਯਤਿ
ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਹੈ, ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਲਿਸੁਤੋऽਪ੍ਯਙ੍ਗਦੋ ਹਰਿਸਤ੍ਤਮਃ। ਨਾਯਂ ਦੂਤੋ ਮਹਾਰਾਜ ਚਾਰਕਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ
ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੂਤ ਜਾਂ ਚਾਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।'
ਤੁਲਿਤਂ ਹਿ ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਮਨੇਨ ਤਵ ਤਿष੍ਠਤਾ। ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਮਾਗਮਲ੍ਲਙ੍ਕਾਮੇਤਦ੍ਧਿ ਮਮ ਰੋਚਤੇ
ਇਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਫੜ ਲਵੋ, ਮਹਾਬਲੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਮਾਦਿष੍ਟਾਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਲੀਮੁਖਾਃ। ਜਗृਹੁਸ਼੍ਚ ਬਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮਨਾਥਵਤ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉੱਠੇ, ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇਸਾਹਾਰਾ ਵਾਂਗ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਤੁ ਵਾਨਰੈਸ਼੍ਚਣ੍ਡੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੈਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ। ਵ੍ਯਾਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਮਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਲੁਪ੍ਯੇਤੇ ਮੇ ਬਲਾਤ੍ ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਭਿਦ੍ਯੇਤੇ ਮੇ ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਉਥੇ, ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਉਹ ਕਠੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।'
ਯਾਂ ਚ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਮਰਿष੍ਯਾਮਿ ਜਾਯੇ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਚ ਯਾਮਹਮ੍। ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕਾਲੇ ਯਨ੍ਮਯਾ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਕृਤਮ੍। ਸਰ੍ਵਂ ਤਦੁਪਪਦ੍ਯੇਥਾ ਜਹ੍ਯਾਂ ਚੇਦ੍ ਯਦਿ ਜੀਵਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਰਾਤ ਮੈਂ ਮਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਰਾਤ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਜੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋਣੀ ਹੈ।
ਨਾਘਾਤਯਤ੍ ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਰਿਦੇਵਿਤਮ੍। ਵਾਨਰਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਮੋ ਮੁਚ੍ਯਤਾਂ ਦੂਤ ਆਗਤਃ
ਰਾਮ ਨੇ, ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਦੂਤ ਛੱਡ ਦਿਓ।'
thumb|ਏਕਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੬-
ਇੱਕਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਸਾਗਰਵੇਲਾਯਾਂ ਦਰ੍ਭਾਨਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਰਾਘਵਃ। ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇ ਮਹੋਦਧੇਃ
ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾ ਪਿਆ।
ਬਾਹੁਂ ਭੁਜਙ੍ਗਭੋਗਾਭਮੁਪਧਾਯਾਰਿਸੂਦਨਃ। ਜਾਤਰੂਪਮਯੈਸ਼੍ਚੈਵ ਭੂषਣੈਰ੍ਭੂषਿਤਂ ਪੁਰਾ
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਬਾਂਹ ਸੱਪ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਣਿਕਾਞ੍ਚਨਕੇਯੂਰਮੁਕ੍ਤਾਪ੍ਰਵਰਭੂषਣੈਃ। ਭੁਜੈਃ ਪਰਮਨਾਰੀਣਾਮਭਿਮृष੍ਟਮਨੇਕਧਾ
ਉਸ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ, ਮਣਕਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੇਯੂਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਗਹਣੇ ਸਨ, ਜੋ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਛੂਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਭਿਸੇਵਿਤਮ੍। ਬਾਲਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦਨੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਬਾਂਹ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਯਨੇ ਚੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇਨ ਸੀਤਾਯਾਃ ਸ਼ੋਭਿਤਂ ਪੁਰਾ। ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯੇਵ ਸਮ੍ਭੋਗਂ ਗਙ੍ਗਾਜਲਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਇਹੀ ਬਾਂਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਗ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਂਯੁਗੇ ਯੁਗਸਂਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਸ਼ੋਕਵਰ੍ਧਨਮ੍। ਸੁਹृਦਾਂ ਨਨ੍ਦਨਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਸਾਗਰਾਨ੍ਤਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਾਂਹ ਜਗ ਦਾ ਅੰਤ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ, ਲੰਮੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਅਸ੍ਯਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਸਵ੍ਯਂ ਜ੍ਯਾਘਾਤਵਿਹਤਤ੍ਵਚਮ੍। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਬਾਹੁਂ ਮਹਾਪਰਿਘਸਂਨਿਭਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੀ ਰਸਸੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਤੇ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਡੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵਿਛਾ ਲਿਆ।
ਗੋਸਹਸ੍ਰਪ੍ਰਦਾਤਾਰਂ ਹ੍ਯੁਪਧਾਯ ਭੁਜਂ ਮਹਤ੍। ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਤਰਣਂ ਵਾਥ ਮਰਣਂ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਵਾ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਾਂਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਿਛਾ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਅੱਜ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਇਥੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਇਤਿ ਰਾਮੋ ਧृਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮਹੋਦਧਿਮ੍। ਅਧਿਸ਼ਿष੍ਯੇ ਚ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਿਯਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ, ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਿਆ।